Η υπόθεση με τους τελωνειακούς δασμούς που επιβλήθηκαν από τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει φέρει στην επιφάνεια μια μεγάλη διαμάχη μεταξύ της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, με σημαντικές επιπτώσεις για το διεθνές εμπόριο.
Ο Τραμπ είχε επιβάλει σημαντικούς τελωνειακούς δασμούς σε προϊόντα από πολλές χώρες —ανάμεσά τους ο Καναδάς, το Μεξικό και η Κίνα— χρησιμοποιώντας έναν νόμο του 1977 που του έδινε τη δυνατότητα να πάρει οικονομικά μέτρα σε περιπτώσεις “έκτακτης ανάγκης”. Ο στόχος του ήταν να ασκήσει πίεση για πιο ευνοϊκές εμπορικές συμφωνίες για τις ΗΠΑ.
Πριν λίγες μέρες, όμως, το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου (ITC) αποφάσισε ότι η επιβολή αυτών των δασμών ξεπερνούσε τις εξουσίες του προέδρου. Σύμφωνα με την απόφαση, ο νόμος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επιβολή τόσο γενικευμένων και μακροπρόθεσμων μέτρων, γιατί κάτι τέτοιο ανήκει στην αρμοδιότητα του Κογκρέσου.
Η απόφαση αυτή είχε άμεσο αποτέλεσμα την προσωρινή αναστολή των δασμών. Όμως, η κυβέρνηση Τραμπ αντέδρασε γρήγορα: υπέβαλε έφεση και ζήτησε την αναστολή της απόφασης, ώστε οι δασμοί να παραμείνουν σε ισχύ μέχρι να υπάρξει τελική απόφαση. Το ομοσπονδιακό εφετείο έκανε δεκτό το αίτημα και έτσι, για την ώρα, οι δασμοί συνεχίζουν να ισχύουν.
Οι αντιδράσεις δεν άργησαν. Η Κίνα ζήτησε πλήρη ακύρωση των μέτρων, ενώ και ο Καναδός πρωθυπουργός χαρακτήρισε τους δασμούς “παράνομους και αδικαιολόγητους”. Παρόλα αυτά, η ανησυχία παραμένει, με τον Καναδά να εκφράζει φόβους ότι η εμπορική του σχέση με τις ΗΠΑ εξακολουθεί να βρίσκεται σε κίνδυνο.
Η απόφαση του ITC βασίστηκε σε δύο προσφυγές: μία από συμμαχία 12 πολιτειών των ΗΠΑ και μία από συλλογικό φορέα μικρών επιχειρήσεων. Και οι δύο κατηγορούν την κυβέρνηση ότι πήρε αποφάσεις που κανονικά ανήκουν στο Κογκρέσο.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, όχι μόνο για την οικονομία, αλλά και για τη θεσμική ισορροπία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν ο πρόεδρος μπορεί να επιβάλει τέτοιους δασμούς χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, τότε αλλάζει ουσιαστικά ο τρόπος που λαμβάνονται αποφάσεις για την οικονομική πολιτική της χώρας.
Για την ώρα, όλοι περιμένουν την επόμενη νομική κίνηση —ίσως ακόμα και την παρέμβαση του Ανώτατου Δικαστηρίου— που θα κρίνει την τελική έκβαση της υπόθεσης. Μέχρι τότε, οι δασμοί παραμένουν σε ισχύ και το παγκόσμιο εμπορικό τοπίο παραμένει ρευστό.
