Σε μια άκρως ριψοκίνδυνη κίνηση, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου διέταξε αυτήν την εβδομάδα αεροπορικό πλήγμα με στόχο ανώτατα στελέχη της εξόριστης ηγεσίας της Χαμάς στο Κατάρ.
Το στοίχημα, που θα μπορούσε να του δώσει την εικόνα της «ολικής νίκης», φαίνεται πως κατέληξε σε διπλωματικό αδιέξοδο και νέο πλήγμα στο ήδη τρωθέν διεθνές του προφίλ.
Η αποστολή που απέτυχε
Σύμφωνα με το Ισραήλ, πέντε χαμηλόβαθμα στελέχη της Χαμάς και ένας Καταρινός φρουρός σκοτώθηκαν. Όμως οι ανώτεροι ηγέτες που συνεδρίαζαν στη Ντόχα για αμερικανική πρόταση εκεχειρίας επέζησαν, τουλάχιστον σύμφωνα με την ίδια τη Χαμάς.
Η οργάνωση δεν δημοσίευσε φωτογραφίες τους, ενώ η Ντόχα απέφυγε να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει.
Για τον Νετανιάχου, η εξόντωση της ηγεσίας θα σήμαινε τη δυνατότητα να διακηρύξει ότι η Χαμάς έχει ουσιαστικά εξαλειφθεί. Αντίθετα, η αποτυχία θολώνει ακόμη περισσότερο την προοπτική τερματισμού του πολέμου που μαίνεται για 23 μήνες στη Γάζα.
Ρήξη με τον βασικό διαμεσολαβητή
Το Κατάρ έχει διαδραματίσει καίριο ρόλο στις διαπραγματεύσεις, μεσολαβώντας για δύο συμφωνίες που απελευθέρωσαν 148 ομήρους. Με την επίθεση, το Ισραήλ ουσιαστικά «έκαψε» το κανάλι επικοινωνίας με τη Ντόχα.
«Με την επίθεση το Ισραήλ έδειξε σε όλο τον κόσμο ότι εγκαταλείπει τις διαπραγματεύσεις», σχολίασε ο ειδικός σε αραβικές υποθέσεις Χάρελ Χορέβ στο Associated Press.
Ο Καταρινός πρωθυπουργός δήλωσε ενώπιον του ΟΗΕ ότι «οι εξτρεμιστές που κυβερνούν το Ισραήλ δεν νοιάζονται για τους ομήρους», κατηγορώντας τον Νετανιάχου ότι με τον χρονισμό της επίθεσης υπονόμευσε κάθε πιθανότητα συμφωνίας.
Εμπλοκή στις σχέσεις με ΗΠΑ
Η Ουάσιγκτον, ο πιο ισχυρός σύμμαχος του Ισραήλ, εμφανίστηκε ιδιαίτερα ενοχλημένη. Ο Ντόναλντ Τραμπ, που από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο προσέφερε «σιδερένια» στήριξη στον Νετανιάχου, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του και διαβεβαίωσε τους Καταριανούς ότι δεν θα υπάρξει ανάλογη ενέργεια στο μέλλον.
Ωστόσο, δεν προανήγγειλε καμία κύρωση ούτε φάνηκε διατεθειμένος να ασκήσει ουσιαστική πίεση για τερματισμό του πολέμου.
Οι όμηροι και η Μοσάντ
Η αποτυχία εντείνει τον φόβο των οικογενειών των περίπου 20 ομήρων που παραμένουν ζωντανοί στη Γάζα. «Τρέμω από φόβο μετά την επίθεση», δήλωσε με δάκρυα στα μάτια η Εϊνάβ Ζανγκάουκερ, μητέρα ενός εκ των αιχμαλώτων. «Γιατί ο πρωθυπουργός επιμένει να ανατινάζει κάθε ευκαιρία για συμφωνία;»
Παρά την αυξανόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια –δύο στους τρεις Ισραηλινούς ζητούν τερματισμό του πολέμου και επιστροφή των ομήρων– ο Νετανιάχου δεν φαίνεται να απειλείται πολιτικά.
Η επιβίωσή του εξαρτάται από τους ακροδεξιούς εταίρους του, οι οποίοι όχι μόνο στήριξαν την επίθεση στη Ντόχα, αλλά πιέζουν για κλιμάκωση των επιχειρήσεων στη Γάζα. Ωστόσο η κίνηση φαίνεται να τον οδηγεί σε ρήξη με τη Μοσάντ.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Washington Post η Μοσάντ πίστευε ότι μια τέτοια ενέργεια θα τίναζε στον αέρα τις συνομιλίες για εκεχειρία και απελευθέρωση ομήρων και θα ζημίωνε τους δεσμούς της υπηρεσίας με το Κατάρ, έναν βασικό μεσολαβητή στη Μέση Ανατολή. Για αυτό και αρνήθηκε να εκτελέσει τη σχετική επιχείρηση, όταν της ζητήθηκε.
Έτσι το Ισραήλ αναγκάστηκε να καταφύγει σε αεροπορικά πλήγματα, τα οποία η ισραηλινή υπηρεσία ασφαλείας πλέον εκτιμά όλο και περισσότερο ότι απέτυχαν να σκοτώσουν οποιοδήποτε από τα κορυφαία στελέχη της Χαμάς που είχαν συγκεντρωθεί στον στόχο της επίθεσης την Τρίτη στη Ντόχα.
Η εκτίμηση αυτή ενισχύθηκε την Παρασκευή, όταν η Χαμάς ανακοίνωσε ότι ο ηγέτης της που εδρεύει στο Κατάρ, Χαλίλ αλ-Χάγια, τέλεσε την κηδεία του «μάρτυρα» γιου του, Χαμμάμ, γεγονός που ουσιαστικά διέψευσε τις αρχικές φήμες ότι ο επικεφαλής της οργάνωσης είχε σκοτωθεί στην επίθεση.
Μέσα στο κλίμα που δημιούργησε η φαινομενική αποτυχία του πλήγματος, άρχισαν να εμφανίζονται αναφορές για σημαντική εσωτερική αντίθεση στο σχέδιο – τόσο ως προς τον τρόπο που εκτελέστηκε όσο και ως προς τον χρόνο που επιλέχθηκε, ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη συνομιλίες για τους ομήρους.
Ανώτερος αξιωματούχος με γνώση των διαπραγματεύσεων για συμφωνία εκεχειρίας και απελευθέρωσης ομήρων δήλωσε στο Channel 12 ότι η πλειοψηφία του αμυντικού κατεστημένου είχε εισηγηθεί να αναβληθεί η επίθεση.
Ένα αβέβαιο μέλλον
Η επιχείρηση στο Κατάρ δεν άλλαξε την πορεία του πολέμου: η ισραηλινή στρατιωτική μηχανή συνεχίζει την επέκταση των επιχειρήσεων στη Γάζα Σίτι, με νέες εντολές εκκένωσης για σχεδόν ένα εκατομμύριο κατοίκους. Οι εκκλήσεις της διεθνούς κοινότητας για κατάπαυση πυρός πέφτουν στο κενό.
Έχει όμως αλλάξει τα δεδομένα για τον Νετανιάχου με τις αντιδράσεις – εντός και εκτός Ισραήλ για τις αποφάσεις του να εντείνονται.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα κάνει η Ουάσιγκτον. Αν αποφασίσει να πει «φτάνει ως εδώ» – τότε τα πάντα αλλάζουν. Και για τον πόλεμο και για το πολιτικό μέλλον του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
