Ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε χθες Τετάρτη νέα έφοδο εναντίον της διπλωματίας για το κλίμα, διατάσσοντας οι ΗΠΑ να αποσυρθούν από συνθήκη και επιστημονική επιτροπή αναφοράς, ανάμεσα σε δεκάδες άλλες οργανώσεις και οργανισμούς που μπήκαν στο στόχαστρό του διότι δεν εξυπηρετούν «τα αμερικανικά συμφέροντα».
Το διάταγμα που υπέγραψε ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος των ΗΠΑ προβλέπει την αποχώρηση της χώρας από 66 οργανισμούς, σχεδόν οι μισοί από τους οποίους είναι μέρος του συστήματος του ΟΗΕ, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο.
Ανάμεσά τους είναι η σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (CNUCC), κειμένου στο οποίο βασίζονται όλες οι άλλες διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα και το οποίο συμφωνήθηκε το 1992, κατά τη διάρκεια της συνόδου για τη Γη στο Ρίο.
Στην CNUCC βασίστηκε η συμφωνία του Παρισιού το 2015, από την οποία απέσυρε ξανά τις ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ, για δεύτερη φορά, όταν επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πριν από σχεδόν έναν χρόνο.
Κατά την πρώτη θητεία, παρότι αποφάσισε η χώρα του να εγκαταλείψει τη συμφωνία του Παρισιού, δεν την απέσυρε από την CNUCC, κάτι που επέτρεψε η Ουάσιγκτον να συνεχίσει να λαμβάνει μέρος στις ετήσιες συνόδους για το κλίμα.
Η επιπρόσθετη απόσυρση αποτελεί «μείζον πλήγμα για την παγκόσμια δράση για το κλίμα, κομματιάζει τη συναίνεση που κερδήθηκε σκληρά και θέτει μπροστά στη μεγαλύτερή της πρόκληση τις προσπάθειες για το κλίμα μετά την υιοθέτηση της συμφωνίας του Παρισιού», έκρινε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο ο αναλυτής Λι Σούο, του Asia Society Policy Institute.
Πρόκειται για «νέα ένδειξη πως αυτή η αυταρχική και αντιεπιστημονική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να θυσιάσει την ευημερία του πληθυσμού και να αποσταθεροποιήσει τη διεθνή συνεργασία», τόνισε η Ρέιτσελ Κλίτους, της οργάνωσης Union of Concerned Scientists.
Η ανακοίνωση αυτή μπορεί να προσκρούσει σε νομική πρόκληση. Το Σύνταγμα των ΗΠΑ, που επιτρέπει στον πρόεδρο να εντάσσει τη χώρα σε διεθνείς συμβάσεις έπειτα από ψήφο των δύο τρίτων των γερουσιαστών, δεν λέει κάτι περί της αποχώρησης.
Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού κατά την πρώτη του θητεία, προτού την επαναφέρει ο Τζο Μπάιντεν, «η αποχώρηση από την CNUCC είναι ριζικά διαφορετική», επισημαίνει η Τζιν Σου, δικηγόρος του Κέντρου για τη Βιοποικιλότητα. «Εκτιμάμε ότι είναι παράνομο ο πρόεδρος να αποσύρει μονομερώς (τη χώρα) από σύμβαση που απαίτησε έγκριση από τα δυο τρίτα της Γερουσίας», εξήγησε στο AFP, αναφερόμενη σε «νομικές επιλογές» για να αποδειχτεί αυτό.
Το διάταγμα προβλέπει επίσης την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη διακυβερνητική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή (GIEC), όργανο αναφοράς όσον αφορά την επιστήμη για το κλίμα, καθώς και άλλους οργανισμούς που συνδέονται με την προστασία του κλίματος, όπως ο διεθνής οργανισμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η διεθνής ένωση για την προστασία της φύσης, ή ακόμη η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Νερό.
«Προοδευτική ιδεολογία»
Τον Σεπτέμβριο, στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις καταφερόμενος εναντίον της επιστήμης για το κλίμα, χαρακτηρίζοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη «τη μεγαλύτερη απάτη της ιστορίας» και υμνώντας τον «καθαρό και μεγαλειώδη» άνθρακα.
Στο στόχαστρο της κυβέρνησης Τραμπ δεν είναι μόνο το κλίμα. Καταφέρεται επίσης εναντίον άλλων αρχών, που έχουν συμπεριληφθεί στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ, για παράδειγμα τις προσπάθειες να βελτιωθεί το μέλλον της ανθρωπότητας, για την ισότητα ανδρών-γυναικών, κ.ά.. Το διάταγμα που δημοσιεύτηκε προβλέπει ακόμη την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τον πληθυσμό (UNFPA), που είναι ειδικευμένο σε ζητήματα υγείας της μητέρας και του παιδιού, καθώς και από τον ΟΗΕ Γυναίκες.
Επίσης στον κατάλογο: η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (CNUCED στα γαλλικά, UNCTAD στα αγγλικά).
Σε ανακοίνωσή του, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κατηγόρησε τους οργανισμούς στο στόχαστρο ότι προωθούν «προοδευτική ιδεολογία», καταγγέλλοντας ιδίως «τις εκστρατείες για την ‘ισότητα των φύλων’» και «την κλιματική ορθοδοξία».
Αφότου επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, πριν από σχεδόν έναν χρόνο, ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος εφαρμόζει το όραμά του, που συνοψίζεται στη φράση «πρώτα η Αμερική».
Όπως και κατά την πρώτη του θητεία, αποφάσισε να αποσύρει τις ΗΠΑ, πέρα από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, από την UNESCO, την εκπαιδευτική, επιστημονική και επιμορφωτική οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών, στην οποία είχε επιστρέψει η Ουάσιγκτον επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν. Ακόμη, βρόντηξε την πόρτα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Η κυβέρνηση Τραμπ μείωσε επίσης δραστικά την αμερικανική βοήθεια στο εξωτερικό, ακρωτηριάζοντας έτσι τους προϋπολογισμούς διάφορων υπηρεσιών του ΟΗΕ, που αναγκάστηκαν κατά συνέπεια να μειώσουν τις δραστηριότητές τους, όπως ιδίως η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα.
Στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης τον Σεπτέμβριο, ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε επίσης ευρύτερη επίθεση εναντίον του ΟΗΕ, που χαρακτήρισε, εν πολλοίς, αποτυχημένο.
