Σε πολιτικοδιπλωματικό αυτογκόλ με ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις εξελίσσονται οι κωλυσιεργίες της κυπριακής πλευράς γύρω από την πρόοδο του έργου Great Sea Interconnector (GSI), της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Ως γνωστόν το έργο έχει ουσιαστικά μπει στον πάγο μετά από την αμφισβήτηση από πλευράς Λευκωσίας της βιωσιμότητάς του. Σε μια προσπάθεια μάλιστα να μην οδηγηθούμε σε τετελεσμένα αποφασίστηκε από κοινού με την ελληνική κυβέρνηση η επικαιροποίηση των μελετών του έργου.
Ωστόσο την ώρα που η κυπριακή πλευρά επιμένει να θέτει ζητήματα για το κόστος, τη χρηματοδότηση και τις τεχνικές πτυχές του έργου, από την άλλη πλευρά της πράσινης γραμμής καταγράφεται μια συντονισμένη πολιτική αξιοποίηση της αβεβαιότητας. Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη Tufan Erhürman έρχονται να καταδείξουν ότι η τουρκική και τουρκοκυπριακή πλευρά βλέπουν στα εμπόδια που τίθενται ως μια ευκαιρία επαναφοράς των δικών τους σεναρίων.
Πιο συγκεκριμένα ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν οι παρεμβάσεις του Erhürman ο οποίος χαρακτήρισε το σχέδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης μέσω του GSI “ούτε οικονομικά ούτε πολιτικά βιώσιμο”, επιχειρώντας να αποδομήσει το αφήγημα της στρατηγικής σημασίας του έργου.
Αντί του τριμερούς άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, πρότεινε ως “πιο ρεαλιστικό” ένα σενάριο διασύνδεσης της Κύπρου με την Τουρκία και από εκεί προς την Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια επιλογή θα ήταν οικονομικότερη και θα μπορούσε να δημιουργήσει “αμοιβαία αλληλεξάρτηση”, ενταγμένη – όπως ανέφερε – σε ένα ευρύτερο πλαίσιο επίλυσης του Κυπριακού.
Η τοποθέτηση αυτή δεν είναι τυχαία. Η τουρκοκυπριακή πλευρά είχε επιχειρήσει στο παρελθόν, χωρίς επιτυχία, να εντάξει στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Ενέργειας ένα έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Τουρκίας μέσω των Κατεχομένων. Η απόρριψη εκείνης της προσπάθειας στηρίχθηκε τόσο σε νομικούς όσο και σε πολιτικούς λόγους, καθώς θα συνιστούσε έμμεση αναγνώριση τετελεσμένων.
Σήμερα, ωστόσο, οι καθυστερήσεις στο GSI δίνουν χώρο στην Άγκυρα να επαναφέρει το αφήγημα της “ρεαλιστικής” λύσης για την ηλεκτρική διασύνδεση Τουρκίας Κύπρου.
Ο Great Sea Interconnector, βεβαίως, δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό έργο αλλά μια στρατηγική υποδομή που τερματίζει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, της τελευταίας χώρας-μέλους της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση, ενισχύει τη διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα και εδραιώνει έναν άξονα συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα.
Κατηγορίες από Παπαναστασίου
Σε αυτό το ήδη τεταμένο περιβάλλον, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν και οι πρόσφατες παρεμβάσεις του πρώην υπουργού Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Γιώργος Παπαναστασίου, ο οποίος έκανε λόγο για οργανωμένα συμφέροντα που βρίσκονται πίσω από μέρος των αντιδράσεων και της αμφισβήτησης γύρω από τον GSI. Στη συνέντευξη αυτή ο πρώην υπουργός αναφέρεται στις ενεργειακές αποτυχίες της Κύπρου, στην τιμή του ρεύματος που παραμένει υψηλή λόγω καθυστερήσεων και πολιτικών παρεμβάσεων, αλλά και στα τοπικά συμφέροντα, για τα οποία “οτιδήποτε έρθει από άλλη πηγή ηλεκτρισμού στην μικρή αγορά της Κύπρου και που δεν βρίσκεται στον έλεγχο του τοπικού περιβάλλοντος είναι απειλή”. Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς προέρχεται από πρόσωπο που είχε χειριστεί το χαρτοφυλάκιο της ενέργειας και γνωρίζει τόσο τις τεχνικές όσο και τις οικονομικές παραμέτρους του έργου.
Πού βρίσκεται τώρα
Σε καθαρά επιχειρησιακό επίπεδο, τέλος, ο GSI βρίσκεται στη φάση της ανάθεσης της επικαιροποίησης των τεχνικών και οικονομικών μελετών, διαδικασία που αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων ημερών ώστε να αρθεί η εκκρεμότητα και να ξεμπλοκάρει η υλοποίηση. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη για να δοθεί σαφές σήμα συνέχειας προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τους επενδυτές. Με δεδομένη όμως την αυξανόμενη κινητικότητα της τουρκικής πλευράς και την προσπάθεια επαναφοράς του σεναρίου διασύνδεσης μέσω Τουρκίας, καθίσταται σαφές ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν έχει περιθώριο για νέες κωλυσιεργίες. Η ταχεία, συντονισμένη και αποτελεσματική προώθηση του GSI δεν αποτελεί απλώς ενεργειακή επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα με άμεσο γεωπολιτικό αποτύπωμα.
