Η Ελλάδα δεν είναι η πρώτη χώρα που έρχεται στο μυαλό όταν μιλά κανείς για πρωτοπορία στο 5G. Κι όμως, σύμφωνα με την έκθεση Global Reality Check 2026 των Ookla και Omdia, κατατάσσεται πλέον στην 4η θέση παγκοσμίως στις ταχύτητες 5G standalone (SA), πίσω μόνο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Νότια Κορέα και το Κουβέιτ, και μπροστά από μεγάλες ψηφιακές οικονομίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Πρόκειται για μια επίδοση που δείχνει μια αγορά να αποδίδει πολύ πάνω από το μέγεθός της, ενώ η ευρεία υιοθέτηση του SA βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο.
Η βάση αυτής της επιτυχίας μπήκε τον Δεκέμβριο του 2020, όταν η Ελλάδα ολοκλήρωσε μία από τις πληρέστερες δημοπρασίες φάσματος 5G στην Ευρώπη.
Την περίοδο εκείνη η χώρα βρισκόταν σχεδόν στον πάτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον δείκτη ψηφιακής ανάπτυξης (DESI), στην 25η θέση ανάμεσα σε 27 κράτη-μέλη. Παρ’ όλα αυτά, επέλεξε να κινηθεί τολμηρά και να διαθέσει ταυτόχρονα και τις τέσσερις βασικές ζώνες συχνοτήτων του 5G: 700 MHz, 2,1 GHz, 3,5 GHz και 26 GHz.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική στροφή, έπαιξε η πρόθεση της τότε πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης με υπουργό τον Κυριάκο Πιερρακάκη και γενικό γραμματέα Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων τον Αντώνη Τζωρτζακάκη.
Η επιλογή τους, όπως είχε εκφραστεί δημοσίως τότε, ήταν σαφής: «Η Ελλάδα να μην καθυστερήσει άλλο σε ένα νέο τεχνολογικό κύμα, αλλά να κινηθεί γρήγορα και συντονισμένα, επενδύοντας εγκαίρως στις κρίσιμες υποδομές».
Παρά τη φήμη της χώρας για γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, η διαδικασία αδειοδότησης του φάσματος 5G χαρακτηρίστηκε ως «διοικητικός άθλος».
Ολόκληρη η σύνθετη ρυθμιστική πορεία ολοκληρώθηκε σε μόλις 298 εργάσιμες ημέρες, εν μέσω πανδημίας, ενώ χρειάστηκε ο συντονισμός οκτώ διαφορετικών κρατικών φορέων και η υλοποίηση 70 επιμέρους διοικητικών πράξεων (πέντε νόμων, δέκα υπουργικών αποφάσεων, διαβουλεύσεις και συμβάσεις). Κάτι, που σε άλλες εποχές, θα μπορούσε να είχε διαρκέσει χρόνια.
«Η επιτυχής ολοκλήρωση του διαγωνισμού για τις συχνότητες 5G έδειξε ότι το ελληνικό κράτος, όταν υπάρχει σχέδιο και πολιτική βούληση, μπορεί να υλοποιεί σύνθετα έργα ψηφιακών υποδομών με ταχύτητα αντίστοιχη των πιο προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών», όπως τονίζουν άνθρωποι που ασχολήθηκαν με το θέμα εκείνη την εποχή.
Η Ελλάδα ήταν από τις λίγες χώρες της ΕΕ που έδωσαν άδειες και στις τρεις βασικές ζώνες του 5G πριν από την ευρωπαϊκή προθεσμία στο τέλος του 2020, ενώ ήταν και από τις ελάχιστες που διέθεσαν και τη ζώνη των 26 GHz.
Η δημοπρασία απέφερε 372 εκατ. ευρώ και συνοδεύτηκε από δεσμευτικές υποχρεώσεις κάλυψης για τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας. «Για μια χώρα που τότε θεωρούνταν ψηφιακά ουραγός, ήταν μια τολμηρή και μακροπρόθεσμη επιλογή πολιτικής, που χρειαζόταν χρόνο για να αποδώσει. Και πράγματι απέδωσε μετρήσιμα αποτελέσματα», όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές.
Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα δεν είναι οι υποδομές, αλλά η υιοθέτηση. Το μερίδιο των δοκιμών που πραγματοποιήθηκαν σε δίκτυα 5G SA ήταν μόλις 3,9% το τέταρτο τρίμηνο του 2025, αυξημένο κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Με απλά λόγια, λιγότερες από μία στις είκοσι πέντε δοκιμές 5G στη χώρα γίνονται σε standalone δίκτυο, παρότι οι υποδομές είναι από τις ταχύτερες στον κόσμο.
Το χάσμα αυτό οφείλεται σε εμπόδια που εμφανίζονται σε όλη την Ευρώπη: καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση του SA από τους κατασκευαστές συσκευών λόγω πιστοποιήσεων, αλλά και τιμολογιακά μοντέλα που δεν δίνουν επαρκή κίνητρα στους χρήστες να μεταβούν από τα δίκτυα NSA.
Με βάση τα διεθνή στοιχεία, οι υποδομές 5G της Ελλάδας ανήκουν ήδη στην «παγκόσμια ελίτ» και ο σημερινός υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, «συνεχίζει με στρατηγικές πρωτοβουλίες για την περαιτέρω ενίσχυση της ψηφιακής συνδεσιμότητας της χώρας», συμπληρώνουν οι ίδιες πηγές.
Το επόμενο κεφάλαιο θα κριθεί από το αν πάροχοι, κατασκευαστές συσκευών και ρυθμιστικές αρχές θα κινηθούν συντονισμένα, ώστε να αρθούν τα εμπόδια και πολίτες και επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν πλήρως ένα δίκτυο που, με διεθνή κριτήρια, συγκαταλέγεται ήδη στα καλύτερα του κόσμου.
