Με τις διεθνείς αγορές ενέργειας να κινούνται σε καθεστώς υψηλής αβεβαιότητας και τις τιμές των καυσίμων να εμφανίζουν ήδη ανοδικές τάσεις, η κυβέρνηση ενεργοποιεί εκ νέου το βασικό “δίχτυ προστασίας” κατά της κερδοσκοπίας με την επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα, τρόφιμα και βασικά καταναλωτικά προϊόντα.
Στόχος είναι η θωράκιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων πριν οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας μεταφερθούν σταδιακά στο κόστος παραγωγής και τελικά στις τιμές των προϊόντων στο ράφι.
Τα μέτρα συζητήθηκαν σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Δευτέρας στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό. Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, “τα πρώτα μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων στην οικονομία έχουν κλειδώσει κατά 90%, απομένει μόνο η διευθέτηση ορισμένων τεχνικών λεπτομερειών”.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν μετά την επιστροφή του πρωθυπουργού από το Παρίσι, όπου συμμετέχει σήμερα σε διεθνή συνδιάσκεψη για την πυρηνική ενέργεια που διοργανώνει ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.
Η βασική παρέμβαση, δηλαδή η επιβολή πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους – μέτρο που είχε καταργηθεί την 1η Ιουλίου 2025 μετά από σχεδόν πέντε χρόνια εφαρμογής – επιστρέφει αυτή τη φορά σε “αναβαθμισμένη” μορφή, καθώς, όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, επιχειρείται να διορθωθούν ορισμένες στρεβλώσεις που είχαν αναδειχθεί στην προηγούμενη εφαρμογή του.
Νέα βάση υπολογισμού
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη βάση σύγκρισης για τον υπολογισμό του επιτρεπόμενου περιθωρίου κέρδους.
Στην προηγούμενη εφαρμογή, το πλαφόν βασιζόταν σε συγκεκριμένη ημερομηνία αναφοράς (31 Δεκεμβρίου 2021). Αυτό είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την αγορά, καθώς – όπως υποστήριζαν επιχειρήσεις του λιανεμπορίου – αλλοιωνόταν ο ανταγωνισμός και περιοριζόταν η εμπορική τους πολιτική.
Επιχειρήσεις που τύχαινε να έχουν χαμηλά περιθώρια στη συγκεκριμένη ημερομηνία δεσμεύονταν σε ιδιαίτερα στενά όρια, ενώ ανταγωνιστές τους με υψηλότερα περιθώρια εκείνη τη στιγμή διατηρούσαν μεγαλύτερη ευελιξία.
Στη νέα εκδοχή του μέτρου, η βάση σύγκρισης θα είναι ο μέσος όρος περιθωρίου κέρδους για το σύνολο του 2025, κάτι που – σύμφωνα με τις ίδιες πηγές – θεωρείται πιο αντιπροσωπευτικό και δίκαιο.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να εξομαλυνθούν οι διαφορές μεταξύ επιχειρήσεων, καθώς η σύγκριση γίνεται πλέον σε μια ευρύτερη και πιο ρεαλιστική χρονική βάση και όχι σε μια “τυχαία” χρονική στιγμή.
Αλλαγές και στις κατηγορίες προϊόντων
Παράλληλα, παρεμβάσεις αναμένονται και στις κατηγορίες προϊόντων που θα καλύπτει το πλαφόν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο μέτρο θα ενταχθούν περίπου 50 έως 60 κατηγορίες βασικών αγαθών που συνδέονται με τη διατροφή και την αξιοπρεπή διαβίωση των καταναλωτών.
Η λίστα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο γνωστό “καλάθι του νοικοκυριού”, ωστόσο έχει προηγηθεί ένα “ξεσκαρτάρισμα” σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, με την προσθήκη ορισμένων κατηγοριών και την αφαίρεση άλλων.
Σε γενικές γραμμές, στα προϊόντα που θα καλύπτει το πλαφόν περιλαμβάνονται: τα αμυλούχα (ρύζι, ψωμί, φρυγανιές, μακαρόνια και αλεύρι), το κρέας (μοσχάρι, χοιρινό, πουλερικά), τα αλλαντικά (γαλοπούλα, πάριζα), τα γαλακτοκομικά (φρέσκο γάλα, γιαούρτι, τυριά), τα λίπη & έλαια (ελαιόλαδο, ηλιέλαιο, μαργαρίνη), τα κατεψυγμένα (ψάρια και λαχανικά), τα ροφήματα (καφές, κακάο, χυμοί), τα όσπρια, η ζάχαρη, η σοκολάτα, τα όσπρια (φακές, φασόλια, ρεβίθια), τις παιδικές τροφές, τα είδη προσωπικής υγιεινής & καθαριότητας, τα καθαριστικά σπιτιού (απορρυπαντικά πλυντηρίου, υγρά καθαρισμού πιάτων, χλωρίνες και χαρτί υγείας), πάνες για μωρά κ.λπ.
Η στόχευση είναι να προστατευτούν κυρίως τα προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης και όχι κατηγορίες που θεωρούνται δευτερεύουσες.
Παρά τις κυβερνητικές εκτιμήσεις ότι το μέτρο μπορεί να λειτουργήσει ως “φρένο” σε φαινόμενα κερδοσκοπίας, στην αγορά λιανεμπορίου εκφράζονται επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητά του, ενώ τονίζεται πως δεν είχε ουσιαστική επίδραση στον πληθωρισμό τροφίμων, σημειώνοντας ότι ο σωρευτικός πληθωρισμός στην Ελλάδα την περίοδο 2021-2025 κινήθηκε περίπου στο ίδιο επίπεδο με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ας σημειωθεί πάντως ότι στις πρώτες έξι εβδομάδες του 2026 καταγράφηκαν ανατιμήσεις σε περισσότερους από 5.000 κωδικούς προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, ενώ το τελευταίο τρίμηνο του 2025 οι αυξήσεις είχαν αγγίξει τους 11.400 κωδικούς.
Πλαφόν ανώτατης τιμής στα καύσιμα
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρέμβαση που σχεδιάζεται για τα καύσιμα.
Σε αντίθεση με το μοντέλο που θα ισχύει στα τρόφιμα – όπου περιορίζεται το περιθώριο κέρδους – στα καύσιμα εξετάζεται η επιβολή πλαφόν στην τελική ανώτατη τιμή.
Ο μηχανισμός θα βασίζεται σε έναν συγκεκριμένο τύπο υπολογισμού: αφετηρία θα αποτελεί η τιμή διυλιστηρίου, στην οποία θα προστίθεται το κόστος διανομής και ένα καθορισμένο περιθώριο κέρδους για τα πρατήρια. Από το άθροισμα αυτό θα προκύπτει η ανώτατη επιτρεπόμενη τιμή πώλησης ανά λίτρο.
Τα πρατήρια θα μπορούν να πουλούν κάτω από το όριο αυτό (καρφωτή τιμή), αλλά όχι πάνω από αυτό.
Η επεξεργασία του μοντέλου βασίστηκε σε εκτεταμένη ανάλυση στοιχείων από όλη τη χώρα, με σύγκριση τιμών ανά νομό και αξιολόγηση διαφορών κόστους.
Ειδικές ρυθμίσεις για τα νησιά
Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί η εφαρμογή του μέτρου στα νησιά, όπου το μεταφορικό κόστος είναι υψηλότερο.
Για τον λόγο αυτό εξετάζεται η δημιουργία ζωνών κόστους, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι επιπλέον δαπάνες μεταφοράς καυσίμων. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, θα υπάρχει συγκεκριμένο ανώτατο όριο τιμής και για τις νησιωτικές περιοχές.
Χωρίς fuel pass προς το παρόν
Στο τραπέζι της συζήτησης βρέθηκε και το ενδεχόμενο νέας επιδότησης τύπου fuel pass. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, κάτι τέτοιο δεν εξετάζεται στην παρούσα φάση.
Η κυβέρνηση φαίνεται να προκρίνει πρώτα τα μέτρα ελέγχου της αγοράς και της κερδοσκοπίας και να διατηρεί τις επιδοτήσεις ως εφεδρικό εργαλείο σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.
Ταχεία νομοθέτηση
Η πολιτική βούληση είναι τα μέτρα να ενεργοποιηθούν άμεσα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο αναμένεται ενδεχομένως να παρουσιαστεί αύριο, Τετάρτη 11 Μαρτίου, ενώ θα ψηφιστεί μέσα στις επόμενες ημέρες.
Το πλαφόν, τόσο για τα καύσιμα όσο και για τα τρόφιμα, σχεδιάζεται να ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου. Αν μέχρι τότε οι διεθνείς συνθήκες έχουν σταθεροποιηθεί, το μέτρο θα λήξει. Σε διαφορετική περίπτωση, αφήνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης.
Στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι η ταχύτητα ενεργοποίησης των μέτρων είναι κρίσιμη, προκειμένου να προληφθεί ένα νέο κύμα ακρίβειας που θα μπορούσε να προκληθεί από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.
