Με τις προβλέψεις της κυβέρνησης για την Ανάπτυξη να υποχωρούν πλέον από 2,4% σε 2% του ΑΕΠ για το 2026 και με τις ανησυχίες για στασιμοπληθωρισμό στην Ευρώπη να ενισχύονται, το οικονομικό επιτελείο αλλάζει σχεδιασμό στην οικονομική πολιτική.
Δύο μήνες μετά το ξέσπασμα της μεγάλης κρίσης στη Μέση Ανατολή, πέραν από τα μέτρα στήριξης και άμεσης ανακούφισης που λαμβάνονται κατά περίπτωση ήδη, το βάρος της πολιτικής της κυβέρνησης πέφτει πλέον στην συνεχή παραγωγή επενδύσεων και στη διατήρηση της ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. Στη βάση αυτή το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σχεδιάζει ένα υψηλότερο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) το οποίο θα ενισχύεται κάθε χρόνο με επιπρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους. Η επενδυτική αυτή ενίσχυση θα προσεγγίσει τα 650 εκατ. ευρώ το 2027 και θα αυξάνεται κατά 1 δισ. ετησίως κάθε επόμενο χρόνο.
Το σχέδιο αυτό θα αποκαλυφθεί πλήρως στις 30 Απριλίου, καθώς τότε θα κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η ετήσια Έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού – Διαρθρωτικού Σχεδίου (ΜΔΔΣ – Annual Progress Report) το οποίο θα ενσωματώνει τα απολογιστικά στοιχεία του 2025, τις έκτακτες τρέχουσες προβλέψεις για το 2026, αλλά και αναθεωρημένες εκτιμήσεις για το 2027.
Με διεθνείς συνθήκες τις οποίες κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ή να ελέγξει, η αναθεώρηση στόχων που συνεχώς μεταβάλλονται παγκοσμίως δεν αρκεί, παρατηρούν αρμόδια στελέχη. Στο οικονομικό επιτελείο θέτουν τις βάσεις για δράσεις που θα αποφέρουν μετρήσιμα αποτελέσματα και αντίρροπες τάσεις στην οικονομική επιβράδυνση της ευρωπαϊκής Οικονομίας, με κύριο «μοχλό» το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ως βασικό μηχανισμό που καλείται να στηρίξει την ανάπτυξη στα επόμενα χρόνια.
Οι νέοι στόχοι
Ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς προανήγγειλε ήδη το βασικό αποτύπωμα αυτής της αναθεώρησης: η ανάπτυξη του 2026 αναθεωρείται στο 2% από 2,4%, αλλά για το 2027 η πρόβλεψη βελτιώνεται στο 2% από 1,7% του ΑΕΠ, με καθοριστική συμβολή των επενδύσεων και του υψηλότερου συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ
Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει ένα νέο τοπίο στην ελληνική οικονομία:
· από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνεται ότι οι διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις επιβαρύνουν τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις και οδηγούν σε υψηλότερο πληθωρισμό.
· από την άλλη, η ελληνική οικονομία επιχειρεί να διατηρήσει σταθερό ρυθμό μεγέθυνσης 2% και μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, μέσα από μια πιο δομική αλλαγή του αναπτυξιακού της μείγματος, όπου το βάρος μεταφέρεται στις δημόσιες και συγχρηματοδοτούμενες επενδύσεις.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις που θα αποτυπωθούν στην αναθεώρηση, ο πληθωρισμός για το 2026 ανεβαίνει στο 3,2% από 2,2% που ήταν η αρχική πρόβλεψη, ενώ για το 2027 τοποθετείται στο 2,4%.
Το πρόβλημα
Η αναθεώρηση αυτή συνδέεται άμεσα με τις ενεργειακές τιμές: το σενάριο βάσης για μέση τιμή Brent αναθεωρείται στα 89 δολάρια το βαρέλι καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 (αντί 62 δολάρια που προέβλεπε πριν 6 μήνες ο προϋπολογισμός) με βάση τις αγορές futures, σε ένα περιβάλλον όμως που παραμένει ασταθές λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τις τιμές πετρελαίου να «πετάει» ξανά και πάλι στα 100 δολάρια το βαρέλι, μετά την πρόσκαιρη ανακούφιση που προκάλεσε πριν το Πάσχα η είδηση της εκεχειρίας στη Μ.Ανατολή.
Την ίδια στιγμή και όλη η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με παρόμοιες πιέσεις. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις προειδοποίησε την περασμένη Πέμπτη από την Αθήνα ότι η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει βραχυπρόθεσμα κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμό χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού, καθώς οι νέες ενεργειακές αναταράξεις επιδρούν αρνητικά στην οικονομική δραστηριότητα και ανεβάζουν το κόστος.
Στην ίδια κατεύθυνση, ο ίδιος από την Αθήνα υπογράμμισε ότι η απάντηση για την Ευρώπη είναι περισσότερη ανθεκτικότητα μέσω μεταρρυθμίσεων -και μάλιστα έθεσε την Ελλάδα ως παράδειγμα σημειώνοντας ότι η ευρωπαϊκή οικονομία έχει λόγους να διδαχθεί από τη διαδρομή της χώρας τα τελευταία χρόνια.
Τι αλλάζει με το ενισχυμένο ΠΔΕ
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο στο οποίο επιχειρεί να στηριχθεί η νέα ελληνική στρατηγική.
Η αναθεώρηση δεν αποτυπώνει μόνο μια υποχώρηση των προσδοκιών για το 2026, αλλά κυρίως μια προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη θα διατηρηθεί στο 2% και στα επόμενα χρόνια, όταν τα «απόνερα» της κρίσης θα συνεχίζονται αλλά η ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα αρχίσει να εξασθενεί.
Το στοίχημα είναι να μη δημιουργηθεί επενδυτικό κενό μετά το 2026 και να περάσει η οικονομία σε μια φάση περισσότερο μόνιμης αναπτυξιακής στήριξης. Κεντρικό εργαλείο αυτής της μετάβασης αναδεικνύεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό -Διαρθρωτικό Σχέδιο θα προβλέπει ότι το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του ΠΔΕ αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ από 6,35 δισ. ευρώ το 2027, δηλαδή θα είναι μεγαλύτερο κατά περίπου 650 εκατ. ευρώ ή περίπου 10% σε σχέση με εφέτος.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, η αύξηση αυτή αποκτά μόνιμο χαρακτήρα για τα έτη 2028, 2029 και 2030, καθώς θα προβλέπεται να αυξάνεται σταθερά κατά περίπου 1 δισ. ευρώ επιπλέον κάθε χρόνο, ενσωματώνοντας πλέον και νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (Social Climate Fund) και το Ταμείο Εκμοντερνισμού (Modernization Fund) που θα εισφέρουν άλλα 6,9 δισ. ευρώ στα νοικοκυριά -με στόχευση στα πιο ευάλωτα- αλλά και στις υποδομές και στις επιχειρήσεις. Αυτό θα αποτυπώνεται έτσι σε αύξηση του ΠΔΕ στα 8 δισ. ευρώ το 2028, στα 9 δισ. το 2029 ενώ το 2030 θα ξεπεράσει τα 10 δισ.
Η συγκεκριμένη μεταβολή, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα μακροοικονομικά δεδομένα, τα μέτρα στήριξης και τις ελαφρύνσεις από τη νέα φορολογική κλίμακα που από φέτος εφαρμόζεται, είναι ο παράγοντας που, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, εξηγεί γιατί η Ανάπτυξη του 2027 βελτιώνεται εκ νέου στο 2%, αντί 1,7% που ήταν η προ εξαμήνου εκτίμηση.
Ωστόσο και αυτή η εικόνα αναμένεται να αλλάξει προς το καλύτερο: οι προβλέψεις αυτές δεν έχουν ενσωματώσει τις εισπράξεις που θα έρχονται στη χώρα από το νέο ΕΣΠΑ, καθώς η νέα προγραμματική περίοδος 2028-2034 δεν έχει ακόμα συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει σχετικά στο β΄εξάμηνο του 2026 (επί της Ιρλανδικής Προεδρίας στην ΕΕ) ενώ οι οριστικές αποφάσεις θα έρθουν μέσα στο 2027 (πιθανότατα επί της Ελληνικής Προεδρίας). Ωστόσο η αρχική πρόταση μιλά περίπου για 49,5 δισεκατομμύρια ευρώ προς τη χώρα μας, τα οποία θα ξεκινήσουν να έρχονται σταδιακά το 2028 – 2029, προσθέτοντας επενδύσεις και ανεβάζοντας την Ανάπτυξη σημαντικά υψηλότερα και από το 2% του ΑΕΠ που θα προβλέπει για τότε το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο που θα δημοσιοποιηθεί την ερχόμενη Πέμπτη.
