Αρχίζει σήμερα (28 Απριλίου) στην Κολομβία η Πρώτη Διάσκεψη για τη Μετάβαση από τα Ορυκτά Καύσιμα, με στόχο την εξεύρεση λύσεων εκτός της αιγίδας της παραδοσιακής διεθνούς αρχιτεκτονικής για το κλίμα. Είναι η πρώτη σειράς διασκέψεων για το θέμα και συνδιοργανώνεται από την Κολομβία και την Ολλανδία. Η διάσκεψη είναι η πρώτη μιας «σειράς διασκέψεων» που συμφωνήθηκαν από τα 18 κράτη που συμμετέχουν στην ανάπτυξη μιας Συνθήκης για τα Ορυκτά Καύσιμα και πρόκειται για ένα φόρουμ που θα επικεντρωθεί σε λύσεις και θα λειτουργεί εκτός της αιγίδας της παραδοσιακής διεθνούς αρχιτεκτονικής για το κλίμα.
Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, που τροφοδοτούνται από τη δίψα για έσοδα από τα ορυκτά καύσιμα, δεν παραγκωνίζουν τη συζήτηση για τη μετάβαση. Επειδή η παραγωγή ορυκτών καυσίμων είναι τόσο δομικά ενσωματωμένη στις παγκόσμιες αγορές, τα χρηματοπιστωτικά συστήματα και τη γεωπολιτική, καμία χώρα δεν μπορεί να διαχειριστεί αυτή τη μετάβαση μόνη της.
Παρόλα αυτά, οι ίδιες οι χώρες που ηγούνται της παγκόσμιας προσπάθειας για οικολογική μετάβαση, είναι αυτές που χαμηλώνουν τον πήχη των πράσινων φιλοδοξιών τους: η αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια – και πάνω απ’ όλα ο συνεχιζόμενος πόλεμος στο Ιράν – ωθεί τις κυβερνήσεις να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις στις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, με την ελπίδα να προστατεύσουν τις οικονομίες τους από εξωτερικές κρίσεις.
Για τους περισσότερους, αυτό σημαίνει διπλασιασμό της μετάβασης σε καθαρές πηγές ενέργειας όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια. Αλλά σε χώρες που διαθέτουν πόρους ορυκτών καυσίμων, ορισμένοι ηγέτες και νομοθέτες υποστηρίζουν επίσης την αύξηση των γεωτρήσεων.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα πρώτα μηνύματα από το τι θα ειπωθεί στη Σάντα Μάρτα στην Κολομβία απηχούν τον ενεργειακό ρεαλισμό που έχει προβάλλει η ελληνική κυβέρνηση, όπως αυτός είχε αποτυπωθεί στο άρθρο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στους Financial Times και υλοποιείται εν τοις πράγμασι από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ο κ. Σταύρος Παπασταύρου έχει επανειλημμένως τονίσει ότι ο στόχος της απανθρακοποίησης παραμένει, ωστόσο αυτό που αλλάζει είναι η ταχύτητα, ώστε η μετάβαση να μην είναι βίαιη.
Χαρακτηριστική είναι η επισήμανση που γίνεται σε εκτενές ρεπορτάζ του Politico για τη Διάσκεψη, ότι η Ελλάδα είναι μεταξύ των χωρών που σπεύδουν να εκμεταλλευτούν τον ορυκτό τους πλούτο, καθώς «αυτόν τον μήνα προχώρησε στην έγκριση της πρώτης υπεράκτιας εξερεύνησης μετά από σχεδόν 40 χρόνια».
Στο ίδιο μήκος κύματος η Δανία, εξετάζει το ενδεχόμενο επέκτασης των αδειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Γερμανία θέλει να αυξήσει την παραγωγή φυσικού αερίου. Το ίδιο κάνει και η Ολλανδία.
Η νέα κεντρώα κυβέρνηση συνασπισμού, η οποία ηγείται της διάσκεψης με την Κολομβία, απέκλεισε το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας του κοιτάσματος του Χρόνινγκεν, του μεγαλύτερου αποθέματος φυσικού αερίου στην Ευρώπη, και δεν θα χορηγήσει περαιτέρω άδειες στο hotspot βιοποικιλότητας της θάλασσας Βάντεν – αλλά, μαζί με τη γειτονική της Γερμανία , προχωρά με άλλα έργα στη Βόρεια Θάλασσα.
Το ολλανδικό υπουργείο κλίματος δεν βλέπει καμία αντίφαση. «Η Ολλανδία έχει δεσμευτεί πλήρως να εγκαταλείψει τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε εκπρόσωπος, επικαλούμενος το υψηλό μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.
«Ωστόσο, αναγνωρίζουμε ότι η μετάβαση είναι περίπλοκη και μακρά», πρόσθεσε. «Η πραγματικότητα είναι ότι εξακολουθούμε να χρειαζόμαστε ορυκτά καύσιμα επειδή δεν υπάρχουν ακόμη αρκετές βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις. Αλλά πρέπει να κάνουμε περισσότερα συλλογικά για να τα καταργήσουμε σταδιακά. Και πρέπει να οργανωθούμε καλύτερα σε μεγάλη κλίμακα – σύμφωνα με την κλίμακα της πρόκλησης. Αυτό ακριβώς είναι το θέμα της διάσκεψης στην Κολομβία».
Στη Γερμανία, το πακέτο αυτού του μήνα για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου κόστους ενέργειας που οφείλεται στον πόλεμο στο Ιράν περιελάμβανε μια συμφωνία συνασπισμού για την «ανάπτυξη επιλεγμένων εγχώριων αποθεμάτων φυσικού αερίου», παράλληλα με την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η γαλλική Γερουσία νωρίτερα φέτος ενέκρινε πρόταση που επιτρέπει τις γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου σε υπερπόντια εδάφη για τη βελτίωση της ασφάλειας εφοδιασμού – αντίθετα με τις επιθυμίες της κυβέρνησης και έναν δεκαετή νόμο που τερματίζει τις εξερευνήσεις. Ορισμένοι νομοθέτες πιέζουν τώρα για την επέκταση της παραγωγής πετρελαίου στην ηπειρωτική Γαλλία.
Ακόμη και η Δανία, η οποία έχει μερικούς από τους πιο φιλόδοξους κλιματικούς στόχους στον κόσμο, εξετάζει το ενδεχόμενο επέκτασης των αδειών παραγωγής στα πεδία της Βόρειας Θάλασσας.
«Η Ευρώπη πρέπει να σταθεί στα δικά της πόδια», δήλωσε ο Morten Bødskov, υπουργός Βιομηχανίας της Δανίας, όταν ανακοίνωσε την πιθανότητα περισσότερων αδειών. «Αυτό απαιτεί να επενδύσουμε μαζικά στη δική μας ενεργειακή δυναμικότητα. Πρώτα και κύρια σε πράσινες λύσεις. Αλλά και στην προμήθεια που διατηρεί την παραγωγή σε λειτουργία, ενώ παράλληλα ενισχύουμε την επέκταση της πράσινης, σταθερής ενέργειας».
Τέτοιες συζητήσεις δείχνουν ότι η ενεργειακή μετάβαση «είναι κάτι δύσκολο ακόμη και για τις χώρες που πρωτοστατούν», υπογραμμίζει στο Politico η Μπεθ Γουόκερ, ανώτερη σύμβουλος πολιτικής στο think tank E3G.
Και αυτό είναι ένα δίλημμα που δεν αφορά μόνο τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σάινμπαουμ, πρώην κλιματολόγος, άρει την αντίθεσή της στην υδραυλική ρωγμάτωση, μια αμφιλεγόμενη τεχνολογία εξόρυξης φυσικού αερίου γνωστή ως fracking, για να μειώσει την εξάρτηση της χώρας της από τις εισαγωγές των ΗΠΑ.
«Για πολλά χρόνια, εγώ η ίδια έλεγα όχι στην υδραυλική ρωγμάτωση. Αλλά όταν εξετάζω τις νέες τεχνολογίες και την κατάσταση της χώρας όσον αφορά την ενεργειακή εξάρτηση, το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι απλώς να πούμε όχι», δήλωσε η Sheinbaum την περασμένη εβδομάδα .
Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από πέντε χρόνια ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, προειδοποιούσε ότι δεν θα πρέπει να εγκριθούν νέα πεδία πετρελαίου και φυσικού αερίου εάν ο κόσμος θέλει να επιτύχει τον στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού για περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας σε 1,5 βαθμό Κελσίου.
Οι χώρες δεν έλαβαν υπόψη την προειδοποίηση. Τουλάχιστον 180 νέα πεδία φυσικού αερίου και πετρελαίου εγκρίθηκαν μεταξύ 2021 και 2025, χωρίς να υπολογίζονται οι επεκτάσεις ή οι μέθοδοι όπως η υδραυλική ρωγμάτωση, δήλωσε ο Σκοτ Ζίμερμαν, ο οποίος παρακολουθεί έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου για το Global Energy Monitor.
