Αυξητική τάση παρουσιάζουν τα περιστατικά αυτοτραυματισμού μεταξύ εφήβων και νέων ενηλίκων, τα τελευταία χρόνια, στην Ελλάδα, όπως και διεθνώς. Ο αυτοτραυματισμός, δεν αποτελεί απλώς μια «κραυγή αγωνίας», αλλά ένα σύνθετο κοινωνικό και ψυχικό ζήτημα. Δεν συνδέεται απαραίτητα με απόπειρες αυτοκτονίας, αποτελεί όμως συχνά μια μορφή επικοινωνίας ψυχικού πόνου και έκκληση για βοήθεια. Ως αυτοτραυματισμός νοείται η πρόκληση άμεσης βλάβης/τραυματισμού στην επιφάνεια του σώματος, σε στιγμές που το άτομο βιώνει ψυχική δυσφορία, αίσθημα κενού, θυμό και άλλα δυσάρεστα συναισθήματα, τα οποία δεν είναι σε θέση να αντέξει και να αντιμετωπίσει με κατάλληλους τρόπους.
Τα νεότερα στοιχεία των ποσοστών αυτοτραυματισμού στους νέους προκαλούν ανησυχία. Τα περιστατικά καταγράφονται συχνότερα στα κορίτσια και συχνά ξεκινούν ήδη από την πρώιμη εφηβεία.
Σχεδόν 500 έφηβοι και νέοι άνθρωποι έχουν λάβει μέχρι σήμερα υποστήριξη από το Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων (17-24 ετών), ένας αριθμός που από μόνος του αποτυπώνει τη σοβαρότητα, αλλά και τη σιωπηλή έκταση του προβλήματος.
Οι 497 περιπτώσεις που έχουν ήδη απευθυνθεί στις υπηρεσίες του Κέντρου μέσα σε λίγους μόλις μήνες λειτουργίας, φανερώνουν ότι η ανάγκη για βοήθεια είναι μεγάλη και πιθανότατα πολύ μεγαλύτερη από αυτή που καταγράφεται επίσημα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι πίσω από κάθε περιστατικό κρύβεται μια βαθύτερη ψυχική δυσκολία, όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η μοναξιά, η αδυναμία διαχείρισης έντονων συναισθημάτων και μια κραυγή ανάγκης για στήριξη.
Η αυξημένη προσέλευση στο Κέντρο δείχνει όχι μόνο ότι το πρόβλημα υπάρχει, αλλά και ότι όταν δημιουργούνται ασφαλείς δομές ψυχολογικής υποστήριξης, οι νέοι αναζητούν βοήθεια. Το ζητούμενο πλέον είναι να σπάσει η σιωπή, ώστε περισσότερα παιδιά να αισθανθούν ότι μπορούν να μιλήσουν εγκαίρως και να λάβουν τη φροντίδα που χρειάζονται.
Ο αυτοτραυματισμός εξακολουθεί να αποτελεί θέμα ταμπού για πολλές οικογένειες και σχολικές κοινότητες. Παιδιά και έφηβοι συχνά δυσκολεύονται να μιλήσουν ανοιχτά σε γονείς ή εκπαιδευτικούς, ωστόσο μεταξύ τους συζητούν για το θέμα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 17,6% των νέων έχουν αυτοτραυματιστεί. Ο αυτοτραυματισμός είναι διαδεδομένος, ορατός και συχνά ξεκινά νωρίς. Τα κορίτσια είναι πιο ευάλωτα, καθώς το 20,3%, αυτοτραυματίζονται. Το 67,2%, έχουν αρνητική αυτοεικόνα. Η συναισθηματική απορρύθμιση και η αρνητική αυτοεικόνα αποτελούν τον πυρήνα του φαινομένου. Η αποκάλυψη περιστατικών αυτοτραυματισμού γίνεται κυρίως στο φιλικό περιβάλλον. Το 68,4%, μιλούν στους φίλους και μόνο ένας στους πέντε γονείς γνωρίζει ότι το παιδί του αυτοτραυματίζεται.
Δωρεάν υπηρεσίες ψυχικής υγείας
«Για πρώτη φορά στη χώρα παρέχεται δωρεάν ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ψυχοθεραπευτικής υποστήριξης για εφήβους, νέους και τις οικογένειές τους που αντιμετωπίζουν ζητήματα αυτοτραυματισμού. Μέχρι σήμερα, πέρα από το έντονο κοινωνικό ταμπού που συνοδεύει το θέμα, πολλές οικογένειες αδυνατούσαν να αναζητήσουν ουσιαστική και εξειδικευμένη βοήθεια λόγω του υψηλού κόστους των θεραπειών.
Με στόχο να καλυφθεί αυτό το σημαντικό κενό, δημιουργήθηκε το Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για τον αυτοτραυματισμό, προσφέροντας δωρεάν υπηρεσίες ψυχοθεραπείας και στήριξης σε εφήβους και νέους ανθρώπους. Παράλληλα, στηρίζονται και οι οικογένειές τους, χωρίς το άγχος της οικονομικής επιβάρυνσης», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη.
Υπογραμμίζει ότι «το σημαντικότερο μήνυμα είναι πως κανείς δεν πρέπει να μένει μόνος απέναντι σε αυτή τη δυσκολία. Το μόνο που χρειάζεται είναι να γίνει το πρώτο βήμα: να ζητηθεί βοήθεια».
Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων
Το υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με την UNICEF, θεσμοθέτησε στην Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, το Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων.
Το Κέντρο απευθύνεται σε νέους ηλικίας 17 έως 24 ετών και παρέχει εξειδικευμένη στήριξη σε εφήβους, νέους και οικογένειες που βιώνουν το πρόβλημα του αυτοτραυματισμού. Παρέχει δια ζώσης, αλλά και εξ αποστάσεως (μέσω τηλεψυχιατρικής), υπηρεσίες κλινικής αξιολόγησης, ψυχοθεραπείας σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο σε νέους και τους γονείς τους, αλλά και άλλες εξειδικευμένες θεραπείες. Όλες οι θεραπευτικές παρεμβάσεις και οι κλινικές υπηρεσίες παρέχονται εντελώς δωρεάν.
Για ραντεβού και πληροφορίες, οι νέοι αλλά και οι γονείς τους μπορούν να τηλεφωνούν στα: 2107462290 και 2107462281 (Δευτέρα-Παρασκευή, 09:00-21:00), ενώ μπορούν να αποστείλουν email στο: [email protected].
