Όπως αποκάλυψε ο επικεφαλής της Metlen Ε. Μυτιληναίος κατά την πρόσφατη συνάντηση που είχε με τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της EdF ένα από τα θέματα που τέθηκαν ήταν η πυρηνική ενέργεια και η πιθανότητα ο μεγαλύτερος καταναλωτής της Ελλάδας δηλαδή το Αλουμίνιον της Ελλάδος να καλύψει μέρος των αναγκών του από τους νέους αντιδραστήρες SMR που σκοπεύει να δημιουργήσει η γαλλική εταιρεία τα επόμενα χρόνια. Μπορεί η συζήτηση να είναι ακόμη σε πολύ προκαταρκτικό επίπεδο, ωστόσο είναι η πρώτη φορά που τίθεται θέμα για αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στη χώρα μας σε επίπεδο πρακτικό για την κάλυψη αναγκών της μεγαλύτερης βαριάς βιομηχανίας της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι η πυρηνική ενέργεια μπορεί να απέχει ακόμη σημαντικά από το να αποτελέσει άμεση επιλογή για τη χώρα, ωστόσο η συζήτηση πλέον περνά σταδιακά από το επίπεδο της θεωρίας σε μια πιο οργανωμένη διερεύνηση σε πολιτικό, επιχειρηματικό και τεχνοκρατικό επίπεδο.
Υπενθυμίζεται ότι σε πολιτικό επίπεδο η συζήτηση άνοιξε πρώτη φορά πέρυσι την άνοιξη από τις αναφορές που είχε κάνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο συνέδριο των Financial Times για την ενέργεια, όταν είχε χαρακτηρίσει την πυρηνική ενέργεια ως “τη μόνη μακροπρόθεσμη εναλλακτική στο φυσικό αέριο για την ηλεκτροπαραγωγή στην Ευρώπη”. Ο πρωθυπουργός είχε παραδεχθεί ότι στην Ελλάδα εξακολουθεί να υπάρχει ισχυρή κοινωνική και πολιτική επιφύλαξη γύρω από το θέμα, σημειώνοντας ωστόσο ότι “είναι πρόοδος και μόνο ότι αρχίζουμε να το συζητάμε”.
Το γεγονός ότι η σχετική συζήτηση αποκτά πλέον πιο συστηματικά χαρακτηριστικά αποτυπώνεται και στην αυξανόμενη κινητικότητα που παρατηρείται το τελευταίο διάστημα γύρω από ημερίδες και συναντήσεις για το θέμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι την επόμενη Παρασκευή διοργανώνεται ειδική εκδήλωση για την πυρηνική ενέργεια με τη συμμετοχή του υφυπουργού Ενέργειας Νίκου Τσάφου αλλά και εκπροσώπων μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων από τη βιομηχανία και τη ναυτιλία (Viohalco, Helleniq Energy, Atlantic Bulk Carriers), γεγονός που δείχνει ότι το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στον στενό ενεργειακό κύκλο.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Ευάγγελος Μυτιληναίος η διεθνής εμπειρία αρχίζει να μεταβάλλει την οπτική ακόμη και χωρών που είχαν παραδοσιακά επιφυλακτική στάση απέναντι στα πυρηνικά. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την Ισπανία, μια χώρα με πολύ υψηλή διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπου όμως κατά τις βραδινές ώρες το σύστημα εξακολουθεί να στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στην πυρηνική παραγωγή για να καλύψει το φορτίο βάσης.
Ακριβώς αυτή η ανάγκη για σταθερή ηλεκτροπαραγωγή σε ένα ενεργειακό σύστημα με ολοένα και μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ είναι που επαναφέρει διεθνώς τη συζήτηση για τα πυρηνικά. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, οι γνωστοί SMR (Small Modular Reactors), οι οποίοι θεωρητικά μπορούν να προσφέρουν ευελιξία, χαμηλότερο αρχικό επενδυτικό κόστος και δυνατότητα εγκατάστασης κοντά σε βιομηχανικά φορτία ή μεγάλα data centers.
Ωστόσο, στην ελληνική περίπτωση η συζήτηση παραμένει καθαρά μεσομακροπρόθεσμη. Κυβερνητικά στελέχη αλλά και παράγοντες της αγοράς αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν σοβαρές τεχνικές, γεωλογικές και κοινωνικές παράμετροι που καθιστούν εξαιρετικά σύνθετη οποιαδήποτε μελλοντική απόφαση. Η υψηλή σεισμικότητα της χώρας αποτελεί έναν από τους βασικούς προβληματισμούς, ενώ ιδιαίτερα δύσκολο θεωρείται και το σκέλος της αδειοδότησης, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Παρά τις δυσκολίες, η κυβέρνηση φαίνεται να επιδιώκει να οργανώσει θεσμικά τη σχετική συζήτηση. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που βρίσκεται σε εξέλιξη, μέχρι το καλοκαίρι αναμένεται να συγκροτηθούν δύο επιτροπές για την πυρηνική ενέργεια. Η πρώτη θα είναι υψηλού πολιτικού επιπέδου, πιθανότατα υπό τον ίδιο τον πρωθυπουργό, με συμμετοχή συναρμόδιων υπουργών και αποστολή τον συντονισμό και τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων γύρω από την πιθανή ένταξη της χώρας στην “πυρηνική οικογένεια”.
Παράλληλα, θα δημιουργηθεί και δεύτερη τεχνοκρατική επιτροπή, υπό τον υφυπουργό Ενέργειας Νίκο Τσάφο, με τη συμμετοχή επιστημόνων, υπηρεσιακών στελεχών αλλά και εκπροσώπων της αγοράς που ενδιαφέρονται να παρακολουθήσουν ή να συμμετάσχουν στις εξελίξεις του κλάδου. Αντικείμενό της θα είναι η χαρτογράφηση των πιθανών σεναρίων για την ένταξη της πυρηνικής ενέργειας στο ελληνικό ενεργειακό μίγμα, αλλά και η διερεύνηση των τεχνολογικών, ρυθμιστικών και χρηματοδοτικών προϋποθέσεων.
Το ενδιαφέρον πάντως δεν περιορίζεται μόνο στην ηλεκτροπαραγωγή. Αυξημένη κινητικότητα καταγράφεται και στον χώρο της ναυτιλίας, όπου μεγάλοι ελληνικοί όμιλοι εξετάζουν με προσοχή τις προοπτικές των πυρηνοκίνητων πλοίων ως πιθανής λύσης για την απανθρακοποίηση του κλάδου τις επόμενες δεκαετίες. Παρότι οι τεχνολογικές και κανονιστικές δυσκολίες παραμένουν τεράστιες, η συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει και στον ελληνικό εφοπλισμό, ο οποίος αναζητά τις λύσεις που θα επιτρέψουν συμμόρφωση με τους ολοένα αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες.
Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα απέχει ακόμη πολύ από το να λάβει αποφάσεις για την ανάπτυξη πυρηνικών μονάδων. Ωστόσο, το γεγονός ότι η συζήτηση μεταφέρεται πλέον ανοιχτά στο πολιτικό και επιχειρηματικό πεδίο δείχνει ότι η πυρηνική ενέργεια παύει σταδιακά να αποτελεί θέμα “ταμπού” και αρχίζει να αντιμετωπίζεται ως μία από τις πιθανές επιλογές της επόμενης ενεργειακής εποχής με χρονικό ορίζοντα το 2040 – 2050.
