Εκατοντάδες δημόσια έργα κινδυνεύουν να βρεθούν στον αέρα, προειδοποιούν οι εργοληπτικές οργανώσεις της χώρας, κάνοντας λόγο για συνθήκες που απειλούν πλέον ευθέως τη συνέχιση των κατασκευών.
Οι επικεφαλής του ΣΑΤΕ (Σύνδεσμος Ανωνύμων Τεχνικών Εταιρειών), του ΣΤΕΑΤ (Σύνδεσμος Τεχνικών Εταιρειών Ανωτέρων Τάξεων), της ΠΕΔΜΕΔΕ (Πανελλήνια Ένωση Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων) και της ΠΕΣΕΔΕ (Πανελλήνια Ένωση Συνδέσμων Εργοληπτών Δημοσίων Έργων) παρά τις διαφορετικές θέσεις που έχουν σε ορισμένα θέματα, εμφανίστηκαν με κοινό μέτωπο, απέναντι στις νέες ανατιμήσεις των υλικών, συνέπεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσαν, μεταξύ άλλων, το κόστος της ασφάλτου από τις 28 Φεβρουαρίου 2026 που άρχισαν οι πολεμικές επιχειρήσεις αυξήθηκε 70% με 80%, ενώ στην παρούσα φάση, έπειτα από τη διαφαινόμενη πιθανή ειρήνευση στην περιοχή παραμένει αυξημένο 45% με 50%.
Ζητούν από το υπουργείο Υποδομών άμεσα μέτρα για την κάλυψη του αυξημένου κόστους, αλλά και την ουσιαστική λειτουργία του μηχανισμού αναθεώρησης τιμών. Όπως υποστήριξαν, η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί απειλεί πλέον τη βιωσιμότητα πολλών εργολαβιών και δυσχεραίνει την ολοκλήρωση έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών δεν εμφανίζεται, τουλάχιστον προς το παρόν, διατεθειμένη να προχωρήσει σε νέα παρέμβαση για την προσαρμογή των τιμών στα σημερινά δεδομένα. Στελέχη του υπουργείου παραπέμπουν στον νόμο 5290/2026 (ΦΕΚ 47Α/30.3.2026), με τον οποίο οριστικοποιήθηκαν οι συντελεστές αναθεώρησης τιμών για δημόσιες συμβάσεις έργων των ετών 2021 και 2022, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην ατζέντα κάποια νέα διορθωτική κίνηση.
Το πρόβλημα της αναθεώρησης τιμών
Ειδικότερα, στο επίκεντρο των παρεμβάσεων των εργοληπτών βρέθηκε το ζήτημα της αναθεώρησης τιμών, με τους εκπροσώπους του κλάδου να υποστηρίζουν ότι το ισχύον σύστημα αδυνατεί να παρακολουθήσει τις μεγάλες μεταβολές που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια στο κόστος κατασκευής.
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρίας Αθουσάκης, ο οποίος υποστήριξε ότι η αναθεώρηση τιμών αποτελεί υποχρέωση που προβλέπεται από το θεσμικό πλαίσιο, χωρίς να εφαρμόζεται στην πράξη. «Είναι αναγκαστικό δίκαιο η αναθεώρηση και εμείς αναγκαζόμαστε να αγωνιζόμαστε για την εφαρμογή του νόμου», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως σημείωσε, η νομοθεσία του 2021 προέβλεπε τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης των τιμών, ο οποίος δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ, ενώ οι συντελεστές αναθεώρησης τιμών που δόθηκαν το 2022 κάλυψαν, σύμφωνα με τον ίδιο, λιγότερο από το 30% των πραγματικών αυξήσεων στα υλικά κατασκευής που ακολούθησαν την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
«Βρισκόμαστε σε στάδιο του πώς θα ολοκληρώσουμε τα δημόσια έργα»
Περιγράφοντας την κατάσταση στην αγορά, ανέφερε ότι οι αυξήσεις στα εργατικά τα τελευταία χρόνια φθάνουν το 80% έως 100% και έφερε ως παράδειγμα την αύξηση της τιμής των τούβλων από 0,075 ευρώ σε 0,20 ευρώ ανά τεμάχιο. «Βρισκόμαστε σε στάδιο του πώς θα ολοκληρώσουμε τα δημόσια έργα», τόνισε, προσθέτοντας ότι η σημερινή κατάσταση έχει φέρει πολλές επιχειρήσεις «σε κατάσταση να σταματήσουν τα έργα». Ξεκαθάρισε ότι δεν ζητά παράταση των έργων αλλά την εφαρμογή των συμβάσεων και του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΣΤΕΑΤ Γιώργος Συριανός υποστήριξε ότι οι παρεμβάσεις που έγιναν τους προηγούμενους μήνες από το υπουργείο Υποδομών συνέβαλαν στην αντιμετώπιση μέρους του προβλήματος, όμως, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους άλλαξαν εκ νέου τα δεδομένα. Όπως είπε, «για πρώτη φορά η ενιαία εμφάνιση του κλάδου σημαίνει ότι το θέμα έχει ξεπεράσει τα όρια», υποστηρίζοντας ότι οι λύσεις που συζητούνταν μέχρι σήμερα δεν επαρκούν πλέον για να αντιμετωπίσουν τη σημερινή πραγματικότητα.
Πρόταση για εξάμηνη παράταση
Ο κ. Συριανός πρότεινε να δοθεί οριζόντια εξάμηνη παράταση σε όλα τα δημόσια έργα, προκειμένου οι ανάδοχοι να μπορέσουν να διαχειριστούν τις έκτακτες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στην αγορά. Παράλληλα, εισηγήθηκε όσοι επιλέξουν να μην κάνουν χρήση της παράτασης και να συνεχίσουν κανονικά τις εργασίες τους να αποζημιωθούν για το πρόσθετο κόστος που καλούνται να απορροφήσουν.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος της ΠΕΣΕΔΕ Φώτης Κουβουκλιώτης έκανε λόγο για επιχειρήσεις που βρίσκονται αντιμέτωπες με πρωτόγνωρες συνθήκες, τονίζοντας ότι «έχουμε ξεφύγει ως επιχειρήσεις από τα όρια του οικονομικού ρίσκου». Όπως ανέφερε, οι ανατιμήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες όσο απομακρύνεται κανείς από τα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι προσφορές προμηθευτών υλικών έχουν διάρκεια ισχύος μόλις δέκα ημερών. Εκτίμησε δε ότι οι επιπτώσεις της σημερινής κρίσης θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την αγορά για τουλάχιστον έξι μήνες ακόμη.
«Ασφυκτική» η κατάσταση για τον κλάδο
Από την πλευρά της ΠΕΔΜΕΔΕ, ο Κωνσταντίνος Γκολιόπουλος χαρακτήρισε την κατάσταση ασφυκτική, επισημαίνοντας ότι η πίεση δεν αφορά μόνο τις εργοληπτικές επιχειρήσεις αλλά συνολικά την οικονομία και την πορεία των έργων. «Διαφορετικά θα υπάρξουν συνέπειες που δεν θα είναι καλές», προειδοποίησε, ζητώντας συνδυασμό μέτρων που θα περιλαμβάνει τόσο αναθεώρηση τιμών όσο και παρεμβάσεις στις προθεσμίες εκτέλεσης, όπου απαιτείται. Υπενθύμισε μάλιστα ότι ο κατασκευαστικός κλάδος αντιπροσωπεύει περίπου το 10% του ΑΕΠ.
Την ανάγκη άμεσης κυβερνητικής παρέμβασης επανέλαβε και ο γενικός γραμματέας του ΣΤΕΑΤ και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του ΣΑΤΕ, Μάνος Βράιλας, ο οποίος απέδωσε το σημερινό αδιέξοδο στη μη λειτουργία του προβλεπόμενου μηχανισμού παρακολούθησης τιμών. «Φτάσαμε έως εδώ διά παραλείψεων», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η πολιτεία δεν προχώρησε στη δημιουργία της προβλεπόμενης εταιρείας παρακολούθησης τιμών. Παράλληλα τόνισε ότι η εξάμηνη παράταση μπορεί να λειτουργήσει μόνο ως προσωρινή λύση και ζήτησε τον άμεσο καθορισμό νέων συντελεστών αναθεώρησης, αντίστοιχων με εκείνους που είχαν δοθεί το 2022, μέχρι να δημιουργηθεί ένα μόνιμο και λειτουργικό σύστημα παρακολούθησης του κόστους των δημοσίων έργων.
