Η σύγκρουση για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ περνά σε μια νέα και δυνητικά πολύ πιο επικίνδυνη φάση.
Το Ιράν δεν περιορίζεται πλέον σε γενικές απειλές κατά της ναυσιπλοΐας, αλλά κατονομάζει συγκεκριμένα πλοία και προειδοποιεί ότι μπορεί να τα κρατήσει ή ακόμη και να τα κατασχέσει εάν επιχειρήσουν να περάσουν ξανά χωρίς να συμμορφωθούν με τους κανόνες που έχει επιβάλει η Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η ιρανική Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου ανακοίνωσε ότι 46 πλοία παραβίασαν τα «ιρανικά πρωτόκολλα» διέλευσης και πλέον κινδυνεύουν με περιορισμούς στις μελλοντικές διελεύσεις τους, πρόστιμα, κράτηση ή κατάσχεση.
Στη λίστα περιλαμβάνονται πλοία που ανήκουν στην Adnoc, την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία του Άμπου Ντάμπι, καθώς και στη νοτιοκορεατική ναυτιλιακή Sinokor.
Από την απειλή σε συγκεκριμένη «μαύρη λίστα»
Η κίνηση θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρή επειδή, για πρώτη φορά, η Τεχεράνη φαίνεται να μετατρέπει την προσπάθεια ελέγχου του Ορμούζ σε συγκεκριμένο μηχανισμό επιβολής κανόνων πάνω σε μεμονωμένα πλοία.
«Αυτή είναι η πρώτη πραγματική εφαρμογή ενός συγκεκριμένου προφίλ στόχων στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε στους FT ο Μάρτιν Κέλι της EOS Risk.
Όπως εξηγεί, από την οπτική της Τεχεράνης, τα Στενά είναι πλέον κλειστά για οποιοδήποτε πλοίο δεν διαθέτει ιρανική άδεια. Η διαφορά είναι ότι τώρα υπάρχει συγκεκριμένη λίστα σκαφών – και ορισμένα από αυτά έχουν ήδη δεχθεί επιθέσεις.
Η ιρανική πλευρά κάλεσε μάλιστα τους ιδιοκτήτες φορτίων να ελέγχουν πριν από κάθε ναύλωση εάν το πλοίο που πρόκειται να χρησιμοποιήσουν βρίσκεται στη λίστα των «μη συμμορφούμενων» σκαφών.
Στο στόχαστρο τα τάνκερ που κρατούν ζωντανές τις εξαγωγές
Η πλειονότητα των 46 πλοίων είναι δεξαμενόπλοια μεταφοράς πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Πολλά χρησιμοποιούνται στις έκτακτες επιχειρήσεις που έχουν οργανώσει τις τελευταίες εβδομάδες οι χώρες του Κόλπου προκειμένου να συνεχίσουν τις εξαγωγές τους παρά τις επιθέσεις.
Με επικεφαλής την Adnoc, έχουν αναπτυχθεί μικρότερες διαδρομές μεταφοράς μέσω των Στενών, με τα φορτία να παραδίδονται σε άλλα δεξαμενόπλοια που περιμένουν στην πλευρά του Κόλπου του Ομάν και αποφεύγουν να εισέλθουν στην επικίνδυνη ζώνη.
Η Τεχεράνη φαίνεται τώρα να επιχειρεί να χτυπήσει ακριβώς αυτόν τον μηχανισμό.
Πλοία της λίστας έχουν ήδη χτυπηθεί
Η απειλή δεν είναι θεωρητική. Αρκετά από τα πλοία που βρίσκονται στη λίστα έχουν ήδη πληγεί από ιρανικά πυρά κατά την προσπάθειά τους να διασχίσουν τα Στενά.
Την περασμένη εβδομάδα χτυπήθηκε το φορτηγό πλοίο Minoan Dignity, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο πρώτος μηχανικός του.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, 19 ναυτικοί έχουν χάσει μέχρι στιγμής τη ζωή τους στη διάρκεια του πολέμου.
Η κατάσταση επιβαρύνεται και στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης εναντίον σαουδαραβικών δεξαμενόπλοιων έχουν πλήξει και την εναλλακτική διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, ενώ τη Δευτέρα ακόμη ένα τάνκερ δέχθηκε επίθεση έξω από το λιμάνι Γιανμπού.
«Ούτε μία σταγόνα πετρελαίου»
Η νέα προειδοποίηση έρχεται ενώ η Ουάσιγκτον ετοιμάζει νέα σαρωτική δέσμη οικονομικών κυρώσεων κατά της Τεχεράνης.
Ο κορυφαίος αξιωματούχος ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, προειδοποίησε την Κυριακή ότι, εάν συνεχιστεί ο οικονομικός πόλεμος, «ούτε μία σταγόνα πετρελαίου» δεν θα εξάγεται ούτε μέσω των Στενών του Ορμούζ ούτε από οποιοδήποτε άλλο σημείο του Περσικού Κόλπου.
Προχώρησε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, δηλώνοντας ότι το Ιράν θα θεωρήσει τη συμμετοχή ή την υποστήριξη οποιασδήποτε χώρας στον οικονομικό πόλεμο των ΗΠΑ «πράξη πολέμου».
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προαναγγείλει μια «οικονομική D-Day» εναντίον του Ιράν, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, σε άρθρο του στους Financial Times, προειδοποίησε ότι στο στόχαστρο θα βρεθούν και χώρες ή επιχειρήσεις που εξακολουθούν να στηρίζουν οικονομικά την Τεχεράνη.
Από 130 πλοία την ημέρα, μόλις 16
Οι αριθμοί αποτυπώνουν πόσο έχει ήδη αλλάξει η εικόνα σε ένα πέρασμα από το οποίο, πριν από τη σύγκρουση, διακινούνταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με στοιχεία της Windward που επικαλούνται οι FT, την τελευταία εβδομάδα πραγματοποιούνταν κατά μέσο όρο μόλις 16 διελεύσεις ημερησίως από τα Στενά του Ορμούζ.
Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, ο αντίστοιχος αριθμός ξεπερνούσε τις 130 την ημέρα.
Πρόκειται για πτώση σχεδόν 88%.
Και η δημοσιοποίηση της λίστας των 46 πλοίων μπορεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο την κίνηση, καθώς στελέχη της ναυτιλιακής αγοράς εκτιμούν ότι οι πλοιοκτήτες θα γίνουν ακόμη πιο διστακτικοί να επιχειρήσουν τη διέλευση.
Το Ορμούζ γίνεται όπλο στον οικονομικό πόλεμο
Οι προσπάθειες για συμφωνία γύρω από το καθεστώς των Στενών παραμένουν ουσιαστικά παγωμένες. Η 60ήμερη εκεχειρία, κατά την οποία το Ιράν είχε δεσμευθεί να μην επιβάλλει χρεώσεις στα διερχόμενα πλοία, έληξε την περασμένη εβδομάδα χωρίς ουσιαστική πρόοδο.
Αντιπροσωπεία του Ομάν αναμένεται αυτή την εβδομάδα στο Ιράν για συνομιλίες σχετικά με την ασφάλεια των Στενών και τις θαλάσσιες οδούς.
Μέχρι τότε, όμως, το μήνυμα της Τεχεράνης γίνεται πολύ πιο συγκεκριμένο: δεν απειλεί απλώς ότι μπορεί να κλείσει το Ορμούζ. Επιχειρεί να αποφασίζει ποιος μπορεί να το διασχίσει και ποιος όχι.
Και για μια θαλάσσια αρτηρία από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας, αυτή η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί πολύ σημαντικότερη από την ίδια τη λίστα των 46 πλοίων.
