Μέτρα με… μέτρο, είναι η εντολή που επιβεβαίωσε και το άτυπο Eurogroup του Δουβλίνου, ως απάντηση στις χώρες που πιέζονται να στηρίξουν τις οικονομίες τους, απέναντι στην κλιμάκωσης της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, η οποία έχει φτάσει στα ύψη τιμές των υγρών καυσίμων.
Οι όροι των Βρυξελλών, είναι ότι θα πρέπει τα μέτρα για την στήριξη των οικονομιών τους να είναι έκτακτα, στοχευμένα στην ανακούφιση των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και – το κυριότερο – να είναι συμβατά με τους δημοσιονομικούς κανόνες. Την τελευταία συνθήκη εκπληρώνουν λίγες από τις 27 χώρες της ΕΕ. Συγκεκριμένα με έλλειμμα πάνω από 3% του ΑΕΠ εμφανίζονται σήμερα η Ρουμανία:(7,9%), η Πολωνία:(7,3%) , το Βέλγιο:(5,2%), η Γαλλία:(5,1%), η Ουγγαρία:(3%), η Σλοβακία:(3%) η Αυστρία:(3%+) η Βουλγαρία:(3%+), η Φινλανδία:(3%+), η Ιταλία:(3,1%) και η Κροατία:(3%+).
Οι χώρες με δημοσιονομικό πλεόνασμα, είναι η Κύπρος(3,4% του ΑΕΠ), Δανία: (2,9% του ΑΕΠ), η Ιρλανδία:(1,8% του ΑΕΠ,) Ελλάδα:(1,7% του ΑΕΠ ) και Πορτογαλία:(0,7% του ΑΕΠ). Οι υπόλοιπες 11 χώρες της ΕΕ έχουν έλλειμμα μικρότερο από το 3% του ΑΕΠ.
Το δίλημμα της Commission
Από τα στοιχεία αυτά γίνεται φανερό, το δίλλημα της Commission. Αν απελευθερώσει τα μέτρα στήριξης σε μια κρίση, όπως αυτή που διανύουμε, κινδυνεύει να ακυρώσει το νέο δημοσιονομικό σύμφωνο, αφού ξαφνικά τα 2/3 της ΕΕ, θα έμπαιναν σε καθεστώς υπερβολικού ελλείμματος. Επίσης, το χρέος της ΕΕ από το 90% του ΑΕΠ που υπολογίζεται για το 2026 θα ξεπερνούσε, χωρίς μεγάλη προσπάθεια, το 100% του ΑΕΠ της ΕΕ, ύψος που έφτασε μόνο την διετία 2020 -2021, λόγω των επιπλέον δαπανών, που απαίτησε η αντιμετώπιση των συνεπειών του κορονοϊού. Από την άλλη, αν η κρίση συνεχίσει να κλιμακώνεται, μπορεί από τις συνθήκες στασιμοπληθωρισμού που βιώνει σήμερα η ΕΕ, να μετατραπούν στην ύφεση και τελικά τον αποπληθωρισμό, λόγω της κάθετης πτώσης της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία θα πιεστεί από την μια από τις υψηλές τιμές και από την άλλη από το υψηλό κόστος χρήματος, αφού ο υψηλός πληθωρισμός έχει προκαλέσει την αντίδραση των Κεντρικών Τραπεζών.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι αν τα μέτρα καλυφθούν με δανεισμό εκτός η Ευρώπη να διολισθήσει σε μια νέα κρίση χρέους από την οποία είναι άγνωστο πότε και πώς θα εξέλθει.
Οι αποφάσεις της Ελλάδας
Παρόλα αυτά, η Ελλάδα έχει επιλογές. Γι’ αυτό άλλωστε, ο πρωθυπουργός έβαλε στόχο, το πετρέλαιο θέρμανσης να περάσει στην λιανική τον επόμενο μήνα σε τιμή κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, από μια τιμή πάνω από 2 ευρώ, η οποία προκύπτει από την αγορά, χωρίς παρεμβάσεις. Η σκέψη για μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης για όσο διαρκεί η κρίση, είναι μέσα στα μέτρα που επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ειδικά για μία χώρα, η οποία η οποία έχει δημοσιονομικό πλεόνασμα. Θα πρέπει όμως πριν δώσει την έγκριση της, να εξετάσει αναλυτικά τις επιπτώσεις στο έλλειμμα από την λειτουργία από τις εθνική ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, η οποία επεκτάθηκε πρόσφατα και για την ενέργεια. Το κακό είναι, ότι η Ελλάδα χρειάζεται την θετική απόφαση της Commission, μέχρι και τις 15 Οκτωβρίου, όταν θα αρχίσει να διατίθεται στην λιανική, το πετρέλαιο θέρμανσης. Παράλληλα η Ελλάδα έχει ακόμη δημοσιονομικό χώρο 200 εκατ. ευρώ, ο οποίος θα πρέπει να μοιραστεί κατά ένα μέρος, στην επιδότηση του πετρελαίου κίνησης και κατά ένα άλλο μέρος, στο επίδομα θέρμανσης, το οποίο για φέτος μπορεί να έχει και μεγαλύτερη περίμετρο δικαιούχων. Η δε αποστροφή του Πρωθυπουργού, ότι στην μείωση τιμής του πετρελαίου θα συμμετέχουν και οι ενεργειακές εταιρίες, αν δεν βρει ευήκοα ώτα μπορεί να μετατραπεί τελικά σε έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών όπως αυτή που ετοιμάζει η Πορτογαλία.
