Μια χρόνια κατάσταση ρύπανσης του Κηφισού επανέρχεται στο προσκήνιο μετά την πρόσφατη αστυνομική επιχείρηση στο Αιγάλεω, όπου συνελήφθη οδηγός βυτιοφόρου την ώρα που, σύμφωνα με τις Αρχές, διοχέτευε βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας σε φρεάτιο που συνδέεται με τον ποταμό.
Το περιστατικό αναδεικνύει εκ νέου τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο μεγαλύτερος ποταμός της Αττικής, με καταγγελίες για παράνομες απορρίψεις, υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων και επιβάρυνση του οικοσυστήματος.
«Τα ψάρια πεθαίνουν γιατί το οξυγόνο έφτασε στο μηδέν»
Η πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «Ροή», Χρυσάνθη Γεωργίου, περιγράφει στο Orange Press Agency την εικόνα που καταγράφηκε σε βίντεο στη Νέα Φιλαδέλφεια, με ψάρια να συγκεντρώνονται στις άκρες της όχθης σε μια προσπάθεια να επιβιώσουν.
Όπως αναφέρει, τα ψάρια προσπαθούν να βρουν σημεία όπου το νερό δεν έχει επηρεαστεί ακόμη από τη ρύπανση, ωστόσο σταδιακά πεθαίνουν, καθώς, σύμφωνα με την ίδια, τα επίπεδα του διαλυμένου οξυγόνου στο νερό έφτασαν για ημέρες στο μηδέν.
Η κ. Γεωργίου υποστηρίζει ότι τα περιστατικά ρύπανσης δεν είναι σπάνια, αλλά έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Αναφέρεται σε αλλαγές στο χρώμα του νερού και σε απότομες αυξήσεις της παροχής, τις οποίες συνδέει με απορρίψεις που, όπως λέει, δεν μπορούν να προέρχονται από μικρές δραστηριότητες.
Οι καταγγελίες για τις επιπτώσεις στη δημόσια υγεία
Η πρόεδρος της «Ροής» χαρακτηρίζει τη χρόνια ρύπανση ζήτημα δημόσιας υγείας και ποιότητας ζωής, υποστηρίζοντας ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στους υδρόβιους οργανισμούς.
Όπως αναφέρει, οι ρύποι μπορούν να επηρεάσουν το περιβάλλον μέσω της ατμόσφαιρας, του εδάφους, του υδροφόρου ορίζοντα και τελικά της τροφικής αλυσίδας. Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν εκτιμήσεις και καταγγελίες της ίδιας, ενώ η έκταση και ο ακριβής μηχανισμός τυχόν επιπτώσεων στη δημόσια υγεία απαιτούν επιστημονική τεκμηρίωση ανά περίπτωση.
«Έρχονται ελεγκτές μετά από δύο-τρεις ημέρες»
Σύμφωνα με την κ. Γεωργίου, ο σύλλογος πραγματοποιεί συχνά καταγγελίες στις αρμόδιες υπηρεσίες, συνοδεύοντάς τες με φωτογραφίες και βίντεο.
Η ίδια υποστηρίζει ότι ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ο χρόνος πραγματοποίησης των αυτοψιών. Όπως αναφέρει, οι έλεγχοι σε αρκετές περιπτώσεις γίνονται δύο ή τρεις ημέρες μετά την καταγγελία, όταν το φαινόμενο έχει περιοριστεί και τα απόβλητα έχουν ήδη μετακινηθεί προς τη θάλασσα.
Η ίδια ζητά αποτελεσματικότερο και ταχύτερο μηχανισμό εντοπισμού των πηγών ρύπανσης.
Ποιοι φέρονται να ρυπαίνουν τον Κηφισό
Η πρόεδρος της «Ροής» κάνει λόγο για ένα σύνθετο πρόβλημα, στο οποίο εμπλέκονται, σύμφωνα με τις καταγγελίες της, βιομηχανικές δραστηριότητες και βυτιοφόρα που φέρονται να απορρίπτουν παράνομα απόβλητα.
Όπως εξηγεί, οι βιομηχανίες υποχρεούνται να διαχειρίζονται τα απόβλητά τους σε κατάλληλες εγκαταστάσεις επεξεργασίας, ενώ καταγγέλλει περιπτώσεις βυτιοφόρων που, αντί να καταλήγουν στα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων, συνδέονται παράνομα σε αγωγούς.
Παράλληλα, επισημαίνει τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι αρμόδιοι φορείς, μεταξύ των οποίων η Περιφέρεια και η ΕΥΔΑΠ, για τον έλεγχο των εγκαταστάσεων και των αποβλήτων που οδηγούνται προς επεξεργασία.
Πολίτες σχεδιάζουν δικό τους σύστημα παρακολούθησης
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στους σταθμούς παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτων.
Η κ. Γεωργίου υποστηρίζει ότι σε περιόδους κατά τις οποίες καταγράφονταν περιστατικά ρύπανσης, ορισμένα καταγραφικά που φιλοξενούνται μέσω του ΕΛΚΕΘΕ παρουσίασαν διακοπές στη λειτουργία τους. Αναφέρει ως παράδειγμα τον σταθμό «Κηφισός ψηλά» στην Κηφισιά, όπου, σύμφωνα με την ίδια, στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 σταμάτησε η καταγραφή μετρήσεων.
Η ίδια διευκρινίζει ότι δεν καταγγέλλει σε αυτή τη φάση συγκεκριμένη ενέργεια, αλλά εκφράζει προβληματισμό για τις διακοπές στις μετρήσεις.
Για τον λόγο αυτό, ο Σύλλογος «Ροή», σε συνεργασία με τη «Γειτονιά της Κίρκης στη Νέα Φιλαδέλφεια», σχεδιάζει να εγκαταστήσει δικό του καταγραφικό και κάμερες, ώστε να παρακολουθεί αυτόνομα την ποιότητα του νερού και να υπάρχει δυνατότητα άμεσης ειδοποίησης σε περίπτωση νέου περιστατικού.
Τι δείχνουν τα στοιχεία του ΕΛΚΕΘΕ
Τη σημαντική επιβάρυνση του Κηφισού καταγράφει και επιστημονική μελέτη του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).
Η μελέτη του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων βασίστηκε σε μηνιαίες δειγματοληψίες από τον Απρίλιο του 2021 έως τον Οκτώβριο του 2022 σε πέντε σταθμούς κατά μήκος του Κηφισού, από τις πηγές έως τις εκβολές.
Με βάση την ευρωπαϊκή Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα, η ποιότητα των υδάτων ως προς τα νιτρικά χαρακτηρίστηκε «κακή» (bad), ενώ για το αμμώνιο η κατάσταση κυμάνθηκε από «μέτρια έως κακή».
Οι συγκεντρώσεις νιτρικών κυμάνθηκαν από 1,7 έως 18,7 mg/L, με μέσο όρο 7,6 mg/L. Η υψηλότερη μέση συγκέντρωση καταγράφηκε στον σταθμό του Ποδονίφτη, στα 9,5 mg/L, έναντι 6,2 mg/L στο άνω τμήμα του ποταμού.
Οι μετρήσεις του διαλυμένου οξυγόνου κυμάνθηκαν από 3,6 έως 16,1 mg/L, ενώ οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ρύπων εμφανίζονται κατά τους θερινούς μήνες, όταν η παροχή νερού είναι χαμηλότερη.
Στη μελέτη γίνεται επίσης αναφορά σε ανεξέλεγκτες διοχετεύσεις βιομηχανικών αποβλήτων, αστικά λύματα και δυσλειτουργίες ή διαρροές του αποχετευτικού δικτύου ως παράγοντες που επιβαρύνουν τη λεκάνη απορροής του Κηφισού και το παραλιακό μέτωπο του Σαρωνικού.
Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός ποταμού που δέχεται σημαντικές πιέσεις από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, με την ανάγκη για συστηματικό έλεγχο, συνεχή παρακολούθηση και άμεσο εντοπισμό των πηγών ρύπανσης να παραμένει στο επίκεντρο.
