Mε την ανησυχία για την άνοδο των τιμών των καυσίμων να εντείνεται, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος θα διοχετευτεί σταδιακά στο σύνολο της οικονομίας, ασκώντας πρόσθετες πιέσεις στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, η κυβέρνηση προετοιμάζεται να ανακοινώσει παρεμβάσεις με στόχο τον περιορισμό των επιβαρύνσεων για τα νοικοκυριά. Υπό τον φόβο της διάχυσης του ενεργειακού πληθωρισμού σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, ο σχεδιασμός των παρεμβάσεων γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς τα δημοσιονομικά περιθώρια παραμένουν αυστηρά και περιορισμένα.
Παράλληλα, η έντονη μεταβλητότητα στις διεθνείς και εγχώριες τιμές των καυσίμων αναγκάζει το οικονομικό επιτελείο να λαμβάνει τις τελικές αποφάσεις κυριολεκτικά στο “παρά πέντε” των ανακοινώσεων. Για τον λόγο αυτό, τα μέτρα θα γνωστοποιούνται όσο το δυνατόν πιο κοντά στην ημερομηνία εφαρμογής τους, ώστε να λαμβάνουν υπόψη την τελική διαμόρφωση των τιμών, την οποία, μέσα στο σημερινό ασταθές περιβάλλον, ουδείς μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια.
Προς το παρόν, το βάρος πέφτει στο πετρέλαιο θέρμανσης.Oπως ανέφερε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην καθιερωμένη κυριακάτικη ανάρτηση του, η αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους ζωής, με αιχμή τις τιμές της ενέργειας και κυρίως του πετρελαίου θέρμανσης, αποτελεί τη σημαντικότερη άμεση κυβερνητική προτεραιότητα.
Ο σχεδιασμός
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας προβλέπει:
-Στις 30 Σεπτεμβρίου αναμένεται να ανακοινωθεί η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης από την 1η Οκτωβρίου και για ένα δεκαπενθήμερο, απευθείας στην αντλία. Τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο η κρατική επιδότηση διαμορφώθηκε στα 10 λεπτά ανά λίτρο.
-Στις 14 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί η απευθείας επιδότηση της τιμής πώλησης του πετρελαίου θέρμανσης, η διάθεση του οποίου θα αρχίσει την επομένη, στις 15 Οκτωβρίου. Παράλληλα, αναμένεται να ανακοινωθεί η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά 20%, όχι μόνο για όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο, αλλά και για τα νοικοκυριά που θερμαίνονται με ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο, καυσόξυλα ή πέλετ.
Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης να ξεκινήσει στις 15 Οκτωβρίου σε τιμή χαμηλότερη από 1,75 ευρώ ανά λίτρο και, ενδεχομένως, κοντά στο 1,50 ευρώ ανά λίτρο. Η τελική τιμή θα διαμορφωθεί με τη συνδρομή τόσο της κρατικής επιδότησης όσο και των σημαντικών εκπτώσεων που αναμένεται να χορηγήσουν τα διυλιστήρια.
Οι δικαιούχοι υπολογίζονται σε περίπου 1,2 εκατομμύρια νοικοκυριά, τα οποία αναμένεται να μοιραστούν συνολικό ποσό της τάξης των 300 εκατ. ευρώ. Η προκαταβολή σχεδιάζεται να καταβληθεί πριν από τα Χριστούγεννα, προκειμένου να στηριχθούν εγκαίρως οι οικογένειες κατά την περίοδο των αυξημένων αναγκών.
Τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια αναμένεται να παραμείνουν αμετάβλητα, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο αύξησης του κατώτατου ποσού του επιδόματος, το οποίο σήμερα ανέρχεται στα 100 ευρώ.
Ταυτόχρονα, στις 14 Οκτωβρίου αναμένεται να ανακοινωθεί και η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης έως το τέλος του μήνα.
-Στις 30 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί εάν η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης θα συνεχιστεί και τον Νοέμβριο.
Εκτός κυβερνητικού σχεδιασμού βρίσκεται αυτή τη στιγμή η επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των διυλιστηρίων. Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, μια τέτοια παρέμβαση θα προκαλούσε κινδύνους στην ασφάλεια του εφοδιασμού, καθώς τα προϊόντα διύλισης αποτελούν διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά.
Τι μέλλει γενέσθαι με τον ΕΦΚ
Το οικονομικό επιτελείο στρέφει πλέον το βλέμμα στις Βρυξέλλες, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος. Το ζήτημα αναμένεται να τεθεί από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής στα μέσα Οκτωβρίου.
Ειδικότερα, η Ελλάδα αναμένεται να προτείνει τη διεύρυνση της ρήτρας διαφυγής, ώστε να καλύπτει και τις δαπάνες για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Εφόσον εξασφαλιστεί ευρωπαϊκή συναίνεση, οι σχετικές παρεμβάσεις θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν χωρίς να επιβαρύνουν τον δείκτη καθαρών δαπανών, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ένα πιο ενισχυμένο πακέτο μέτρων.
Η έκταση και η μορφή του πακέτου θα εξαρτηθούν, επομένως, σε μεγάλο βαθμό από τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο που θα προκύψει. Σε αυτό θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται τόσο αυξημένα επιδόματα και στοχευμένες ενισχύσεις προς τα νοικοκυριά όσο και παρεμβάσεις στη φορολογία των καυσίμων. Ωστόσο, η ουσιαστική μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης παραμένει ένα ιδιαίτερα δαπανηρό μέτρο, καθώς ο συγκεκριμένος φόρος αποφέρει περισσότερα από 4 δισ. ευρώ ετησίως στα κρατικά ταμεία.
Για τον λόγο αυτό, το σενάριο μιας οριζόντιας μείωσης του ΕΦΚ δεν αποτελεί επί του παρόντος την κεντρική επιλογή. Δεν αποκλείεται, πάντως, να εξεταστεί μια προσωρινή παρέμβαση, εφόσον οι τιμές των καυσίμων διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα και εξασφαλιστεί η αναγκαία δημοσιονομική ευελιξία από τις Βρυξέλλες. Βασική προτεραιότητα του οικονομικού επιτελείου παραμένει η διοχέτευση των διαθέσιμων πόρων σε μέτρα που θα προσφέρουν τη μεγαλύτερη δυνατή ανακούφιση, με έμφαση στα περισσότερο ευάλωτα νοικοκυριά.
