Τον Απρίλιο του 2027 αναμένεται να ξεκινήσει η πρώτη μεγάλη ερευνητική γεώτρηση σε βαθιά νερά του Ιονίου, η οποία, εφόσον επιβεβαιώσει τις γεωλογικές εκτιμήσεις, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον ενεργειακό χάρτη της Ελλάδας και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ενεργειακή της αυτάρκεια σε φυσικό αέριο. Το χρονοδιάγραμμα, τις προσδοκίες αλλά και τους σημαντικούς κινδύνους που συνοδεύουν το εγχείρημα παρουσίασε ο διευθύνων σύμβουλος της Energean, Μαθιός Ρήγας, μιλώντας στο 30ό συνέδριο “Ενέργεια και Ανάπτυξη” του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ).
Στο ίδιο συνέδριο, ο σύμβουλος διοίκησης της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), Ευθύμιος Ταρτάρας, επιβεβαίωσε ότι οι διαδικασίες αδειοδότησης προχωρούν, υπογραμμίζοντας ότι μια επιτυχής ανακάλυψη θα μπορούσε να αναβαθμίσει σημαντικά τη γεωπολιτική θέση της χώρας και να προσελκύσει νέο επενδυτικό ενδιαφέρον για τις ελληνικές θαλάσσιες περιοχές.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Block 2, στο βορειοδυτικό Ιόνιο, όπου η Energean προετοιμάζει την ερευνητική γεώτρηση σε συνεργασία με την ExxonMobil. Σύμφωνα με τον κ. Ρήγα, το γεωλογικό δυναμικό της περιοχής είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανό κοίτασμα που θα μπορούσε να φτάνει τα 10 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου (10 TCF).
Πρόκειται για ποσότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 280 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, όταν η ετήσια κατανάλωση της Ελλάδας κινείται κοντά στα 6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Η σύγκριση αποτυπώνει το μέγεθος της προοπτικής, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι το σύνολο των εκτιμώμενων ποσοτήτων θα είναι τεχνικά ανακτήσιμο ή εμπορικά εκμεταλλεύσιμο.
“Εάν είμαστε επιτυχείς και το κοίτασμα είναι στα μεγέθη που εκτιμούμε και μπορέσουμε να το αναπτύξουμε, μπορούμε να κάνουμε την Ελλάδα ενεργειακά ανεξάρτητη”, ανέφερε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της Energean.
Ο ίδιος, πάντως, έσπευσε να προσγειώσει τις προσδοκίες, επισημαίνοντας ότι η πιθανότητα γεωλογικής επιτυχίας της γεώτρησης εκτιμάται μόλις στο 16%-17%. Αυτό σημαίνει ότι η κοινοπραξία αναλαμβάνει ένα σημαντικό επενδυτικό ρίσκο, διαθέτοντας κεφάλαια που μπορεί να φτάσουν τα 70 έως 100 εκατ. δολάρια, χωρίς καμία εγγύηση ότι θα εντοπιστούν εμπορικά εκμεταλλεύσιμες ποσότητες υδρογονανθράκων.
“Αυτή είναι η δουλειά μας και αυτά είναι τα ρίσκα που παίρνουμε”, σημείωσε ο κ. Ρήγας, εξηγώντας ότι οι μεγάλες ανακαλύψεις προϋποθέτουν υψηλού κινδύνου επενδύσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το μοντέλο συνεργασίας με την ExxonMobil. Όπως εξήγησε, η αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία έχει εμπιστευθεί στην Energean την επιχειρησιακή ευθύνη της ερευνητικής γεώτρησης, αναγνωρίζοντας την τεχνογνωσία της, την εμπειρία της στην ελληνική αγορά και την ικανότητά της να διαχειρίζεται τις απαιτούμενες αδειοδοτικές διαδικασίες και τις σχέσεις με τις τοπικές κοινωνίες.
Εφόσον η γεώτρηση οδηγήσει σε ανακάλυψη, η συμφωνία προβλέπει ότι η ExxonMobil θα αναλάβει την ανάπτυξη του κοιτάσματος.
Σύμφωνα με τον κ. Ρήγα, έχουν ήδη ολοκληρωθεί σημαντικά στάδια της προετοιμασίας, από τις σεισμικές έρευνες και τις γεωλογικές μελέτες μέχρι την αξιολόγηση του δυναμικού της περιοχής. Η Energean απέκτησε την παραχώρηση μετά την αποχώρηση της Total από την ελληνική αγορά και προχώρησε στην ωρίμανση του έργου.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η άφιξη του γεωτρύπανου τον Απρίλιο του 2027. Η γεώτρηση αναμένεται να διαρκέσει περίπου 60 έως 70 ημέρες, γεγονός που σημαίνει ότι, εφόσον τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, μέσα στο πρώτο εξάμηνο του επόμενου έτους θα υπάρχει η πρώτη σαφής εικόνα για την παρουσία υδρογονανθράκων.
Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
Από την πλευρά της ΕΔΕΥΕΠ, ο κ. Ταρτάρας διευκρίνισε ότι η δημόσια διαβούλευση για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της γεώτρησης ολοκληρώθηκε στις 22 Οκτωβρίου. Έχουν υποβληθεί παρατηρήσεις από αρμόδιους φορείς και ενδιαφερόμενα μέρη, οι οποίες εξετάζονται, ώστε να δοθούν οι απαιτούμενες απαντήσεις και να προχωρήσει η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων.
Η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας αποτελεί μία από τις βασικές εκκρεμότητες για την υλοποίηση του προγράμματος, με την ΕΔΕΥΕΠ να εκφράζει αισιοδοξία ότι η αδειοδότηση θα προχωρήσει στο προσεχές διάστημα.
Γεωπολιτική σημασία
Πέραν της οικονομικής διάστασης, ιδιαίτερο βάρος αποδίδεται στη γεωπολιτική σημασία μιας ενδεχόμενης ανακάλυψης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές ενέργειας δοκιμάζονται από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, τις διαταραχές στην τροφοδοσία και τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών.
Όπως επισήμανε ο κ. Ταρτάρας, η ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας ενέργειας έχει καταστεί κρίσιμη όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά συνολικά για την Ευρώπη και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Στο πλαίσιο αυτό, η γεώτρηση του Block 2 παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τη διεθνή πετρελαϊκή αγορά. Μάλιστα, σύμφωνα με τον σύμβουλο διοίκησης της ΕΔΕΥΕΠ, ακόμη και μια ανακάλυψη που δεν θα αποδειχθεί εμπορικά εκμεταλλεύσιμη θα μπορούσε να λειτουργήσει θετικά, καθώς θα επιβεβαίωνε την ύπαρξη ενεργού πετρελαϊκού συστήματος και θα ενίσχυε τις προοπτικές έρευνας σε γειτονικές περιοχές.
Σε περίπτωση εμπορικής ανακάλυψης, τα οφέλη θα ήταν πολύ μεγαλύτερα, καθώς η Ελλάδα θα αποκτούσε τη δυνατότητα εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου, περιορίζοντας την εξάρτησή της από εισαγωγές και ενισχύοντας τον ρόλο της στην περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια. Παράλληλα, θα δημιουργούνταν προοπτικές για νέες επενδύσεις, υποδομές και δραστηριότητες υποστήριξης της βιομηχανίας υδρογονανθράκων.
Ο κ. Ρήγας υπογράμμισε ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις αναδεικνύουν την ανάγκη για σταθερότητα και ασφαλή ενεργειακό εφοδιασμό. Αναφερόμενος στην εμπειρία της Energean στο Ισραήλ, όπου η εταιρεία καλύπτει περίπου το 40% της εγχώριας ζήτησης φυσικού αερίου, επισήμανε ότι οι ενεργειακές εγκαταστάσεις συνεχίζουν να λειτουργούν ακόμη και υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες ασφαλείας.
Παράλληλα, τόνισε ότι, παρότι οι υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου ενισχύουν βραχυπρόθεσμα την κερδοφορία των παραγωγών, η παρατεταμένη ενεργειακή ακρίβεια πλήττει την οικονομία και τη ζήτηση. Για τον λόγο αυτό, όπως ανέφερε, προτεραιότητα αποτελεί η σταθερότητα των αγορών και η διαμόρφωση βιώσιμων τιμών για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
Τα επόμενα βήματα: Chevron και νέος διαγωνισμός σεισμικών ερευνών
Πέρα από τη γεώτρηση στο βορειοδυτικό Ιόνιο, το ελληνικό πρόγραμμα έρευνας υδρογονανθράκων εισέρχεται σε μια νέα φάση κινητικότητας, με αιχμή τις παραχωρήσεις της Chevron και την προσπάθεια της ΕΔΕΥΕΠ να αποκτήσει νέα σεισμικά δεδομένα σε θαλάσσιες περιοχές της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας.
Σύμφωνα με τον κ. Ταρτάρα, η Chevron διατηρεί τον στόχο να ξεκινήσει τις σεισμικές έρευνες στις νέες παραχωρήσεις πριν από το τέλος του 2026, με τις σχετικές διαδικασίες να εξελίσσονται σύμφωνα με τον προγραμματισμό.
“Είμαστε εντός χρονοδιαγράμματος”, ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι η εταιρεία επιδιώκει να προχωρήσει όσο το δυνατόν συντομότερα στις ερευνητικές εργασίες. Πρόκειται για ένα ακόμη σημαντικό βήμα στην προσπάθεια διερεύνησης του δυναμικού των θαλάσσιων περιοχών νοτίως της Κρήτης και της ευρύτερης ελληνικής επικράτειας.
Την ίδια στιγμή, στις 9 Νοεμβρίου λήγει η προθεσμία υποβολής προσφορών στον νέο διαγωνισμό της ΕΔΕΥΕΠ για την πραγματοποίηση σεισμικών ερευνών σε ελεύθερες θαλάσσιες περιοχές της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας.
Ο διαγωνισμός αποσκοπεί στην απόκτηση νέων γεωφυσικών δεδομένων, ώστε να βελτιωθεί η εικόνα για το υπέδαφος και να εντοπιστούν περιοχές που θα μπορούσαν να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για μελλοντικές παραχωρήσεις.
Πρόκειται ουσιαστικά για την πρώτη αντίστοιχη μεγάλης κλίμακας πρωτοβουλία μετά το 2011, όταν η PGS είχε πραγματοποιήσει εκτεταμένες σεισμικές έρευνες στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης. Έκτοτε, οι νέες έρευνες είχαν επικεντρωθεί κυρίως σε ήδη παραχωρημένες περιοχές.
Όπως αποκάλυψε ο κ. Ταρτάρας, η ΕΔΕΥΕΠ αναμένει ενδιαφέρον και από άλλες εταιρείες πέραν της TGS, η οποία είχε εκδηλώσει αρχικά ενδιαφέρον και αποτέλεσε την αφετηρία για την προκήρυξη της διαδικασίας.
Μάλιστα, δεν αποκλείεται να χορηγηθούν περισσότερες από μία άδειες αναζήτησης, καθώς η σχετική νομοθεσία επιτρέπει αυτή τη δυνατότητα, ανάλογα με την ποιότητα των προσφορών και τα ερευνητικά προγράμματα που θα υποβληθούν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόθεση της ΕΔΕΥΕΠ να διευρύνει τη βάση των επενδυτών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. Όπως εξήγησε ο κ. Ταρτάρας, πέρα από μεγάλους διεθνείς ομίλους όπως η ExxonMobil και η Chevron, υπάρχει ενδιαφέρον για την προσέλκυση και εταιρειών μεσαίου μεγέθους, οι οποίες θα μπορούσαν να αναλάβουν την έρευνα και ανάπτυξη μικρότερων κοιτασμάτων.
Ο ίδιος επιβεβαίωσε ότι πραγματοποιούνται διερευνητικές επαφές, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα των συζητήσεων.
Στο τραπέζι παραμένει επίσης η δυνατότητα επαναπροκήρυξης παλαιότερων παραχωρήσεων, ενδεχομένως με διαφορετική οριοθέτηση ή κατάτμηση των περιοχών, ώστε να καταστούν ελκυστικότερες για δυνητικούς επενδυτές. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν αναμένονται άμεσες εξελίξεις σε αυτό το μέτωπο μέσα στους επόμενους τρεις έως τέσσερις μήνες.
Η κινητικότητα αυτή αποτυπώνει, σύμφωνα με τον σύμβουλο διοίκησης της ΕΔΕΥΕΠ, τη μετάβαση του ελληνικού προγράμματος υδρογονανθράκων από μια μακρά περίοδο προετοιμασίας και ωρίμανσης στη φάση της υλοποίησης συγκεκριμένων ερευνητικών έργων.
