Ανεξάρτητα από το αν θα έχουμε τελικά κάποια συμφωνία, η οποία θα τερματίσει τον πόλεμο στο Ιράν και θα ανοίξει το στενό του Ορμούζ για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι Βρυξέλλες ανησυχούν για την ενεργειακή επάρκεια και, κυρίως, για τις τιμές του φυσικού αερίου.
Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με τις μεγάλες υπόγειες αποθήκες να είναι γεμάτες κατά 75%, ενώ πέρυσι ήταν γεμάτες κατά 95%. Αν οι καιρικές συνθήκες επιδεινωθούν και η κατανάλωση κορυφωθεί, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει πρόβλημα. Θα πρέπει να αποφασίσει αν θα παραμείνει στα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας ή αν θα καλύψει τις ανάγκες της με αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από τις ΗΠΑ, σε τιμές έως και τρεις φορές υψηλότερες από τις περσινές. Αν, μάλιστα, ο χειμώνας είναι πιο βαρύς από ό,τι αναμένεται, το πρόβλημα θα είναι μεγάλο τόσο για τον πληθωρισμό όσο και, κυρίως, για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, αλλά και για τη βιομηχανία, η οποία θα χάσει ακόμη περισσότερο έδαφος σε σχέση με τους ανταγωνιστές της στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για οριζόντια φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών, ώστε να στηριχθεί με τα χρήματα αυτά η πραγματική οικονομία, συνάντησαν την άρνηση των κρατών-μελών. Το ίδιο συνέβη και με την πρόταση για κοινές προμήθειες ενέργειας. Οι μεγάλες χώρες θεωρούν ότι δεν θα εξασφαλίσουν αρκετά καλές συμφωνίες, αν στις προμήθειες συμμετέχουν και οι μικρότερες χώρες, οι οποίες καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες φυσικού αερίου.
Η στρατηγική της Ελλάδας
Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει υψηλή εξάρτηση από το πετρέλαιο για τις ανάγκες θέρμανσης και τον πιο γερασμένο στόλο αυτοκινήτων, τα οποία σχεδόν στο σύνολό τους είναι θερμικά. Συνεπώς, το ακριβό πετρέλαιο και η βενζίνη πιέζουν υπερβολικά τα μικρά και μεσαία εισοδήματα.
Σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Ελλάδα καταναλώνει κυρίως ακριβό αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Επίσης, έχει το μειονέκτημα ότι η τιμή του φυσικού αερίου συνδέεται με την τιμή χονδρικής του ηλεκτρικού ρεύματος. Συνεπώς, ακριβό φυσικό αέριο σημαίνει και υψηλή τιμή κιλοβατώρας.
Η Ελλάδα έχει ζητήσει από τον Οκτώβριο να χρησιμοποιήσει μέρος των δαπανών για επενδύσεις, ύψους 1 δισ. ευρώ, που συνοδεύουν τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, για τη λήψη έκτακτων μέτρων. Συγκεκριμένα, ζητά να προχωρήσει σε επενδύσεις ύψους 600 εκατ. ευρώ και τα υπόλοιπα 400 εκατ. ευρώ να διατεθούν για έκτακτα μέτρα. Τούτο, με δεδομένο ότι οι δαπάνες της ρήτρας θα εγγραφούν στο έλλειμμα (η Ελλάδα έχει δημοσιονομικό πλεόνασμα για το 2026 και το 2027) και στο χρέος, αλλά δεν θα επηρεάσουν τα ανώτατα όρια δαπανών, τα οποία έχει ήδη εξαντλήσει με τα μέτρα της ΔΕΘ. Το αίτημα δεν έχει ικανοποιηθεί ακόμη, αλλά πληροφορίες θέλουν την Επιτροπή να βλέπει θετικά τις ελληνικές θέσεις.
Το επόμενο κεφάλαιο θα είναι το ηλεκτρικό ρεύμα. Στην κατεύθυνση αυτή, υπάρχει και μια πρόταση για οριζόντια επιδότηση του ρεύματος, ανάλογα με την κατανάλωση, η οποία δεν έχει ακόμη συζητηθεί διεξοδικά, κυρίως σε ό,τι αφορά το ύψος της τιμής πάνω από το οποίο θα εφαρμοστεί. Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, υπάρχει το μοντέλο του 2022, σύμφωνα με το οποίο η επιδότηση δινόταν από τα έσοδα που συγκεντρώνονται από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων. Τα έσοδα αυτά βρίσκονται εκτός προϋπολογισμού.
