Την ευκαιρία αξιοποίησης του ευρωπαϊκού ενιαίου αμυντικού βιομηχανικού οικοσυστήματος που δημιουργείται μέσω των Ευρωπαϊκών Αμυντικών Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (EDPCIs) ως μέρος του EDIP (European Defence Industry Programme) καλούνται να αδράξουν οι ελληνικές εταιρείες του κλάδου, αξιοποιώντας διασυνοριακές συνεργασίες αλλά και δυνατότητες διαλειτουργικότητας.
Ήδη στις 28/9/2026 τα πέντε πρώτα Ευρωπαϊκά Αμυντικά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (EDPCIs) πήραν την έγκριση του Συμβουλίου της Ευρώπης (Council of the European Union). Πρόκειται για τα έργα DECODER, SPACE, IMSD, EU FIAMD, Eastern Flank Watch και αφορούν την αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και συστήματα αντιμετώπισής τους, την άμυνα στη θάλασσα και στον βυθό, τις ικανότητες στον διαστημικό τομέα, την επιτήρηση της Ανατολικής Πτέρυγας.
Σε αυτόν τον πρώτο κύκλο, η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος άνοιξε τον Φεβρουάριο για τα κράτη-μέλη, έως τα τέλη Μαΐου υποβλήθηκαν εννέα προτάσεις και στις 3 Ιουλίου η Επιτροπή πρότεινε πέντε έργα, τα οποία και υιοθέτησε το Συμβούλιο.
Σύμφωνα με τους γνώστες του χώρου, η έγκριση του Συμβουλίου αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου για την κάλυψη των κρισιμότερων αμυντικών κενών της Ε.Ε. και σύντομα αναμένεται η επικύρωσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε. Η έγκριση του Συμβουλίου μετακινεί τις EDPCI από την ιδέα στην εφαρμογή.
Το κέντρο βάρους είναι η μετάβαση προς παραγωγή, προμήθεια και αξιοποίηση. Πρόκειται για εργαλείο που απαιτεί τη διακρατική συνεργασία και πρέπει να οδηγεί προς πραγματική, χρησιμοποιήσιμη ικανότητα. Αυτός ο διττός χαρακτήρας – capability και industry – είναι το βασικό γνώρισμα του μηχανισμού EDIP και των EDPCIs, που αποτελούν τον κρίκο μεταξύ κοινών προτεραιοτήτων δυνατοτήτων και ισχυρότερης Ευρωπαϊκής Αμυντικής Τεχνολογικής Βιομηχανικής Βάσης.
Όπως τονίζουν τα στελέχη του ελληνικού αμυντικού χώρου, «η Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία μπορεί να πάει πιο μακριά: να μπει στα μεγάλα παγκόσμια και ευρωπαϊκά προγράμματα με πραγματικό μερίδιο έργου στην σχεδίαση, την παραγωγή, την πιστοποίηση και την παράδοση, ως ισότιμος παίχτης.
Αυτό γίνεται όταν οι κατασκευαστές μπαίνουν στις εφοδιαστικές αλυσίδες με ουσία, σχέδιο και οργάνωση, και όχι απλώς με πρόθεση».
Συμμετοχή Ελλάδας και Κύπρου
Σε αυτό το πλαίσιο το στοίχημα για την ελληνική αμυντική βιομηχανία είναι να μπορέσει να προσφέρει διαφοροποιημένη, διαλειτουργική και κλιμακούμενη λύση στην αρχιτεκτονική ικανότητας και στην ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας στον τομέα της ευρωπαϊκής άμυνας. Όπως τονίζουν οι γνώστες του χώρου, οι ελληνικές επιχειρήσεις πρέπει να γνωρίζουν πριν την τελική προκήρυξη προμήθειας πού μπορούν να ενταχθούν, τι ποσοστό ωριμότητας τεκμηριώνουν, με ποιους μπορούν να συνεργαστούν, εάν μπορούν να κλιμακώσουν, πού μπορούν να ενσωματωθούν.
Η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν ενταχθεί στο πρώτο χαρτοφυλάκιο των EDPCIs, η Ελλάδα στα 4 από τα 5, η Κύπρος και στα 5. Με τον τρόπο αυτό ανοίγει ο δρόμος για κοινές προτεραιότητες αμυντικών δυνατοτήτων με βιομηχανική κλίμακα, κοινές προμήθειες και τελικά επιχειρησιακή αξιοποίηση. Τα κράτη διαμορφώνουν τη ζήτηση, η βιομηχανία τη μετατρέπει σε ευρωπαϊκή αμυντική ικανότητα. Η αξία ενός EDPCI κρίνεται τελικά στην παραγωγή, στην προμήθεια και στην επιχειρησιακή αξιοποίηση. Το κλειδί τώρα θα είναι η μετατροπή των κοινών προτεραιοτήτων δυνατοτήτων σε συστήματα που μπορούν να αναπτυχθούν και να αποτελέσουν κλιμακούμενη βιομηχανική ικανότητα και ανθεκτικές διασυνοριακές αλυσίδες εφοδιασμού.
Έρχονται 4 νέες προτάσεις
Πέραν των 5 πρώτων EDPCIs ετοιμάζονται ακόμη 4 προτάσεις έργων και συγκεκριμένα το ARTISYS – Artillery Systems για κοινές προμήθειες πυροβολικού και πυρομαχικών, παραγωγική κλιμάκωση και νέα συστήματα, το ARCADIA – Multi Domain Operation Platform για κυρίαρχη ψηφιακή υποδομή C2, cloud και AI για πολυχωρικές επιχειρήσεις, το ERCUL – European Robotic Combat Units for Land operations που αφορά ρομποτικές μονάδες μάχης με μη επανδρωμένα συστήματα, AI και C2 και το EDDS – European Defence Data Space for AI για κοινή αποστολή και αρχιτεκτονική για ευρωπαϊκό Defence Data Space και AI Factory.
Κινητοποίηση 190 δισ. ευρώ έως το 2036
Τα αμυντικά προγράμματα κοινού ενδιαφέροντος European Defence Projects of Common Interest (EDPCIs) είναι μέρος του European Defence Industry Programme (EDIP) ύψους 1,5 δις. ευρώ. Για τα 5 πρώτα EDPCIs έχουν προβλεφθεί αρχικά 325 εκατ. ευρώ από το EDIP αλλά αναμένεται ότι θα κινητοποιήσουν σημαντικά επενδυτικά κεφάλαια σε βάθος χρόνου ξεπερνώντας τα 190 δις. ευρώ στην πλήρη τους ανάπτυξη μέχρι το 2036. Με λίγα λόγια η συνεισφορά του EDIP εκκινεί την εγκαθίδρυση και ανάπτυξη των EDPCIs , τα ίδια τα EDPCIs είναι πολύ μεγαλύτερης κλίμακας.
Όπως εξηγούν στη «Ν» οι άνθρωποι του χώρου, «στο σχέδιο τροποποίησης του Work Programme η διάρθρωση είναι τριμερής: 300 εκατομμύρια για deployment των πέντε προτεινόμενων EDPCI, δηλαδή 60 εκατομμύρια ανά έργο, 11,5 εκατομμύρια για τις πέντε δράσεις coordination and support, 2,3 εκατομμύρια ανά έργο, για τους roadmaps και 13,5 εκατομμύρια για την περαιτέρω ωρίμανση τεσσάρων πρόσθετων προτάσεων, με προτεινόμενο ανώτατο ποσό 3,375 εκατ. ανά πρόταση.
Το δεύτερο μέγεθος, που υπολογίζεται σε περίπου 190 δις. έως το 2036, είναι διαφορετικής φύσης: αποτελεί συνδυασμένη χρηματοδοτική φιλοδοξία υλοποίησης των πέντε μεγάλων έργων, κυρίως μέσω εθνικών επενδύσεων και προμηθειών, δυνητικά συμπληρούμενων από μελλοντική ενωσιακή στήριξη. Ενδεικτικά για το DECODER το ποσό αυτό κυμαίνεται μεταξύ 3,5 έως 5 δις ευρώ, για το IMSD μεταξύ 43 έως 72 δις.ευρώ, για το SPACE έως 24 δις. ευρώ, για το EU – FIAMD μεταξύ 55 έως 80 δις. ευρώ και για το Eastern Flanc Watch έως 100 δις. ευρώ το 2036.
Αυτό επισημαίνει και ο αρμόδιος Επίτροπος Andrius Kubilius μιλώντας για συνδυαστικούς πόρους και τεχνογνωσία, με στόχο συνολικής χρηματοδότησης ύψους περίπου 190 δισ. ευρώ έως το 2036.
Σύμφωνα με τον κ. Κubilius, «η Επιτροπή θα συνεργαστεί πλέον στενά με τα συμμετέχοντα κράτη μέλη για τη στήριξη της υλοποίησης και την παρακολούθηση της προόδου σε σχέση με τα συμφωνηθέντα ορόσημα. Η στρατηγική αξία θα κριθεί πλέον στην πράξη: από την ταχύτητα με την οποία η κοινή φιλοδοξία θα μετουσιώνεται σε διαλειτουργικές ικανότητες, έτοιμες για επιχειρησιακή ανάπτυξη σε διακρατικό επίπεδο».
