Αμετάβλητο στο 2,5% αναμένεται να διατηρήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) το βασικό της επιτόκιο (καταθέσεων) στη συνεδρίαση της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου 2026, εν μέσω αντίρροπων δυνάμεων στην οικονομία, οι οποίες επηρεάζουν τις προοπτικές του πληθωρισμού και καθιστούν πιο περίπλοκη την άσκηση της νομισματικής πολιτικής.
Η ΕΚΤ αύξησε δύο φορές τα επιτόκια το 2026, κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο και κατά άλλες 25 μονάδες βάσης τον Σεπτέμβριο, λόγω της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και της υπέρβασης του στόχου του 2% για τον πληθωρισμό. Το νέο ενεργειακό σοκ οδήγησε τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 2,1% τον Φεβρουάριο, όταν ξεκίνησαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Μέχρι στιγμής, οι αυξημένες τιμές της ενέργειας έχουν διαχυθεί σε περιορισμένο βαθμό στις τιμές άλλων προϊόντων και υπηρεσιών. Οι τιμές της ενέργειας αυξάνονταν με ετήσιο ρυθμό 18,9% τον περασμένο μήνα, έναντι μείωσής τους κατά 3,1% τον Φεβρουάριο, ενώ οι τιμές των υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 3,5%, έναντι αύξησης 3,3%, αντίστοιχα. Ο δομικός πληθωρισμός, που δεν περιλαμβάνει τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, αυξήθηκε οριακά στο 2,5%, από 2,4% την ίδια περίοδο. Ωστόσο, σταδιακά αναμένεται να σημειωθεί μεγαλύτερη αύξηση και στον δομικό πληθωρισμό, καθώς οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να απορροφούν το υψηλότερο ενεργειακό κόστος.
Συνολικά, πάντως, η οικονομία της Ευρωζώνης βρίσκεται σήμερα σε διαφορετική φάση από ό,τι το 2021-2022, όταν οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες κατά την περίοδο της πανδημίας και, στη συνέχεια, το ενεργειακό σοκ από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία συνδυάστηκαν με την αύξηση των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων. Η υψηλή ρευστότητα των νοικοκυριών, λόγω των αποταμιεύσεων κατά την περίοδο της πανδημίας και των κυβερνητικών μέτρων στήριξης, συνέβαλε επίσης στην εκτίναξη του πληθωρισμού σε διψήφια επίπεδα. Σήμερα, αντίθετα, η ζήτηση στην οικονομία είναι πολύ πιο περιορισμένη, γεγονός που συγκρατεί τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη συνεχίζεται, αλλά με σημαντικά χαμηλότερο ρυθμό, της τάξης του 1,2% (το β΄ τρίμηνο του 2026), και βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στις επενδύσεις των επιχειρήσεων στην τεχνητή νοημοσύνη και στις εξαγωγές προϊόντων που σχετίζονται με αυτήν. Στην ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας συμβάλλει και η πράσινη μετάβαση, καθώς περιορίζεται ο αντίκτυπος των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος.
Κατά συνέπεια, το νέο πληθωριστικό κύμα αναμένεται να είναι σημαντικά ηπιότερο από εκείνο της περιόδου 2021-2022 και, αντίστοιχα, ηπιότερη εκτιμάται ότι θα είναι και η αντίδραση της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, όπως έχει επισημάνει ο επικεφαλής οικονομολόγος της, Φίλιπ Λέιν.
Οι αγορές χρήματος δεν αναμένουν μεταβολή του επιτοκίου της ΕΚΤ την ερχόμενη Πέμπτη, αλλά προεξοφλούν δύο έως τρεις ακόμη αυξήσεις επιτοκίων το επόμενο δωδεκάμηνο, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προβλέπει τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση εντός του 2026.
Η ένταση των πωλήσεων στην παγκόσμια αγορά ομολόγων, που έχει αυξήσει σημαντικά τις αποδόσεις τους και στην Ευρώπη, μπορεί να περιορίσει την ανάγκη για νέες αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ, καθώς συμβάλλει στη μείωση της ζήτησης. Αναλυτές που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg αναμένουν μία τελική αύξηση του επιτοκίου στο 2,75% τον Δεκέμβριο.
Οι αυξημένες αποδόσεις των ομολόγων ανεβάζουν το κόστος δανεισμού για τις μεγάλες επιχειρήσεις, περιορίζοντας την προσφυγή τους στην κεφαλαιαγορά για τη χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων, ενώ αυξάνουν και το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων.
Σε ομιλία του στις αρχές Οκτωβρίου, ο κ. Λέιν ανέφερε ότι τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Σεπτεμβρίου δεν υποδηλώνουν μια ευρεία και μόνιμη αύξηση του δομικού πληθωρισμού. Παράλληλα, τόνισε ότι η αύξηση των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων ομολόγων θα επιβραδύνει την ανάπτυξη και θα περιορίσει τη μετακύλιση του υψηλότερου κόστους ενέργειας περισσότερο από ό,τι ανέμενε η ΕΚΤ τον περασμένο μήνα.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα τέλη του περασμένου μήνα ότι «αν και η ανάπτυξη είναι ανθεκτική, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια αυξήθηκαν σημαντικά μετά την τελευταία μας συνεδρίαση, κάτι που θα επιβραδύνει την ανάπτυξη και θα περιορίσει τη μετακύλιση (του ενεργειακού κόστους) περισσότερο από ό,τι αναμενόταν στις προβλέψεις μας του Σεπτεμβρίου».
