Σε διαρκή αναζήτηση νέων ισορροπιών —ανάμεσα στη συμπίεση των περιθωρίων κέρδους, την ψηφιακή επιτάχυνση και το στοίχημα της κοινωνικής εμπιστοσύνης— βρίσκεται ο εγχώριος κλάδος της οργανωμένης λιανικής.
Αναλύοντας τα δεδομένα της επόμενης δεκαετίας για την ελληνική και ευρωπαϊκή αγορά, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), καθηγητής Γεώργιος Δουκίδης, σκιαγραφεί τις «11+1 προκλήσεις για το σουπερμάρκετ του 2035».
Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η πίεση στην κερδοφορία, καθώς το 98% των στελεχών στην Ελλάδα αναδεικνύει τα αυξημένα λειτουργικά κόστη (μισθολογικό, ενέργεια, μεταφορές) και το 91% τη χαμηλή κερδοφορία ως το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα. Με το περιθώριο προ φόρων να διαμορφώνεται στο 2,80% στην Ελλάδα, το ζητούμενο είναι η ενίσχυση του EBITDA χωρίς αυξήσεις τιμών.
Η δεύτερη πρόκληση αφορά την ευαισθησία των καταναλωτών στις τιμές, καθώς το 60% «κυνηγά» τις προσφορές, το 48% επιλέγει τρόφιμα με αυστηρό οικονομικό κριτήριο και το 46% επισκέπτεται περισσότερα καταστήματα. Το στρατηγικό ερώτημα για το κλάδο εστιάζει στο πώς θα διατηρηθεί η πιστότητα του πελάτη όταν το κριτήριο επιλογής είναι ολοένα περισσότερο η τιμή;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα συνδέεται άμεσα με την τρίτη πρόκληση του κλάδου που αφορά στην ανάπτυξη νέων κατηγοριών και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Με το μερίδιο των PL στην Ελλάδα στο 25% (έναντι 39,1% στην Ευρώπη), οι αλυσίδες επενδύουν σε premium, βιολογικές και υγιεινές σειρές που ανταγωνίζονται ισότιμα τα επώνυμα brands.
Στον τεχνολογικό τομέα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αποτελούν την τέταρτη πρόκληση. Παρότι το 54% των ελληνικών επιχειρήσεων λιανεμπορίου δηλώνουν ότι έχουν υιοθετήσει εφαρμογές AI, παραμένει το στοίχημα της μετατροπής τους σε μετρήσιμη παραγωγικότητα.
Η πέμπτη πρόκληση αφορά το ηλεκτρονικό εμπόριο και το omnichannel μοντέλο. Με τις online παραγγελίες στην Ελλάδα να αυξάνονται κατά 4% και το 34% να αφορά φρέσκα προϊόντα, οι αλυσίδες αναζητούν κερδοφόρα μοντέλα εξυπηρέτησης πέρα από το φυσικό κατάστημα.
Η έκτη πρόκληση εστιάζει στην ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Καθώς οι πωλήσεις φρέσκων και χύδην προϊόντων αυξήθηκαν κατά 10,1% το 2025, δυσκολεύει η διαχείριση των ευπαθών αποθεμάτων, ενώ το 75% των στελεχών ανησυχεί για ελλείψεις στα ράφια και την κλιματική αλλαγή.
Το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί την έβδομη κρίσιμη παράμετρο, με το 93% των στελεχών να δηλώνει δυσκολία στην εύρεση προσωπικού και την παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα να βρίσκεται στο 42% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Ως όγδοη πρόκληση αναδεικνύεται η βιωσιμότητα και η μείωση της σπατάλης τροφίμων (201 κιλά ανά κάτοικο ετησίως στην Ελλάδα, η 3η υψηλότερη επίδοση στην ΕΕ), ενώ η ένατη αφορά τον εντεινόμενο ανταγωνισμό και τις εξαγορές, σε μια αγορά όπου έχουν καταγραφεί πάνω από 15 εξαγορές την τελευταία πενταετία.
Η δέκατη πρόκληση αφορά τη διαφοροποίηση του επιχειρηματικού μοντέλου μέσω νέων πηγών εσόδων, όπως το Retail Media και τα έτοιμα γεύματα, τα οποία αγοράζει πλέον το 29% των εγχώριων καταναλωτών από το σούπερ μάρκετ.
Η ενδέκατη πρόκληση σχετίζεται με το ασφυκτικό ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς μόνο το 2025 δημοσιεύθηκαν τουλάχιστον 70 ελληνικές και ευρωπαϊκές κανονιστικές πράξεις που επηρεάζουν τη λειτουργία του κλάδου.
Η κομβικότερη πρόκληση, ωστόσο, φέρεται ότι είναι η εμπιστοσύνη και ο κοινωνικός ρόλος του κλάδου. Η παρατεταμένη πίεση στο κόστος ζωής έχει ρίξει τη θετική αξιολόγηση της κοινωνικοοικονομικής προσφοράς των σούπερ μάρκετ στο 28%, από 67% την περίοδο 2020-2021. Με μόλις το 21% να αναγνωρίζει τη συμβολή τους στην απασχόληση και τη στήριξη Ελλήνων παραγωγών, ο κλάδος καλείται να απαντήσει με διαφάνεια, τεκμηριωμένη ενημέρωση και έμπρακτη στήριξη του καθημερινού καλαθιού.
