Τη δημιουργία εξειδικευμένου οργανισμού για την προώθηση των «πράσινων» επενδύσεων στις ακτοπλοϊκές μεταφορές, συμπεριλαμβανομένων και των νέων ναυπηγήσεων, προτείνει ο πρόεδρος της Ένωσης Τραπεζικών & Χρηματοοικονομικών Στελεχών και ιδρυτής της XRTC Business Consultants, Γιώργος Ξηραδάκης.
Με αφορμή τη νέα κυβερνητική πρωτοβουλία για επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, με στόχο την ανανέωση και τον «πράσινο» εκσυγχρονισμό του στόλου, ο κ. Ξηραδάκης υπογραμμίζει ότι «η νέα ευκαιρία ίσως να είναι και η τελευταία».
Όπως τονίζει, η αγορά αναμένει σοβαρότητα και σταθερότητα τόσο από την ευρωπαϊκή όσο και από την ελληνική πολιτεία, ενώ σημειώνει ότι η ανασκόπηση της τελευταίας δεκαετίας στα αναπτυξιακά προγράμματα είναι απογοητευτική.
Προσθέτει ότι «ο στόλος έχει παλιώσει σε τέτοιο βαθμό που το κράτος δεν μπορεί να καθυστερήσει άλλο – όπως και κανένας ακτοπλόος, αν θέλει να παραμείνει στην αγορά», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η διαδικασία
Η χρηματοδότηση για το «πρασίνισμα» του ακτοπλοϊκού στόλου θα γίνει από ευρωπαϊκούς πόρους και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με τη δημόσια στήριξη να φτάνει τα 300 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού – ένα ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο που τροφοδοτείται από τα έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) και ανανεώνεται ετησίως.
Σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να επιστρέφει στον ναυτιλιακό κλάδο μέρος των εσόδων που θα συγκεντρώνονται από την εφαρμογή του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) στη ναυτιλία, που τέθηκε σε ισχύ από το 2024.
Καθώς τα χρήματα από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού θα συγκεντρώνονται σταδιακά έως το 2032, προβλέπεται ενδιάμεση χρηματοδότηση μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων με τη μορφή εγγυήσεων, που θα συμπληρώσει τη δημόσια συνεισφορά και θα προσφέρει χαμηλότοκα δάνεια έως 700 εκατ. ευρώ.
Ο συνδυασμός επιχορηγήσεων και δανεισμού θα επιτρέψει την άμεση προκήρυξη του προγράμματος, κινητοποιώντας ιδιωτικά και ευρωπαϊκά κεφάλαια για να εκσυγχρονιστεί ο στόλος και να δοθεί ώθηση στη ναυπηγική βιομηχανία της χώρας. Ο πρόεδρος των Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλία, Διονύσης Θεοδωράτος, σχολιάζοντας στη «Ν» το θέμα, είπε ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά πρόσθεσε ότι αυτή τη στιγμή ο κλάδος περιμένει εξειδίκευση των όσων έχουν προαναγγελθεί.
Στην ακτοπλοΐα, οι δράσεις που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών CO₂ και στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των πλοίων, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των θαλάσσιων μεταφορών.
Οι παρεμβάσεις διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: νέες ναυπηγήσεις, ενεργειακή αναβάθμιση υφιστάμενων πλοίων και μεγάλες μετασκευές.
ΕΣΠΑ 2021-2027
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ανεξάρτητα από τις νέες πρωτοβουλίες στο ΕΣΠΑ 2021-2027 έχει ήδη εξασφαλιστεί ποσό 80 εκατ. ευρώ για την «πράσινη» μετάβαση της ακτοπλοΐας. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει ως προϋπόθεση οι εκταμιεύσεις να εντάσσονται σε σχήματα Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), κάτι που θεωρείται δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη. Παρά τις δυσκολίες, τα κονδύλια παραμένουν διαθέσιμα και μπορούν να αξιοποιηθούν εφόσον διαμορφωθεί το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο.
Χρηματοδοτικό αδιέξοδο στις μικρές εταιρείες
Πάντως, όπως ανέφεραν στελέχη της ακτοπλοϊκής αγοράς, η δυσκολία πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ελληνική ακτοπλοΐα, ιδιαίτερα για τις μικρές και μονοβάπορες εταιρείες που δεν μπορούν να εξασφαλίσουν δάνεια για την κατασκευή νέων πλοίων χωρίς ισχυρές εγγυήσεις, πέραν των συμβάσεων που έχουν με το Δημόσιο για τις «άγονες γραμμές».
Στελέχη της αγοράς περιγράφουν ένα ιδιαίτερα σκληρό επιχειρηματικό περιβάλλον, τονίζοντας την ανάγκη δημιουργίας ενός μηχανισμού ουσιαστικής στήριξης.
Το μεγαλύτερο «αγκάθι» παραμένει η κάλυψη των ιδίων κεφαλαίων, καθώς ο τραπεζικός δανεισμός, ακόμη και όταν υπάρχει, δεν καλύπτει ποτέ το συνολικό κόστος.
