Σε δημόσια διαβούλευση αναρτάται την εβδομάδα αυτή το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις δύο νέες σημαντικές παρεμβάσεις, οι οποίες καθιστούν τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό «καταλυτικό εργαλείο» για οφειλέτες που θέλουν να ρυθμίσουν τα χρέη τους προς τράπεζες, εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), εφορία και ασφαλιστικά ταμεία (ΕΦΚΑ).
Πρόκειται για δύο νέα μέτρα που έρχονται να διευκολύνουν τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους και αφορούν στη διάσωση της πρώτης κατοικίας – που για πρώτη φορά γίνεται μέσα από την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού – αλλά και στο νέο κατώτατο όριο χρέους στο επίπεδο των 5.000 ευρώ, έναντι του μίνιμουμ ύψους χρέους 10.000 ευρώ που ίσχυε ως σήμερα.
Μέσω του Εξωδικαστικού, οι οφειλέτες μπορούν να πετύχουν «κούρεμα» της οφειλής τους και αποπληρωμή έως 240 δόσεις, γεγονός που σημαίνει χαμηλότερο ύψος της μηνιαίας δόσης. Το ακριβές ποσό της δόσης καθορίζεται από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας και λαμβάνει υπόψη του περιουσιακά και εισοδηματικά κριτήρια.
Έτσι, όπως αναφέρουν στο ΑΠΕ- ΜΠΕ πηγές του υπουργείου, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών καθίσταται όλο και πιο ισχυρό «όπλο» στα χέρια ιδιωτών με οφειλές προς τράπεζες και Δημόσιο, προσφέροντας σημαντική «ανάσα» στη διαχείριση των χρεών τους.
Η επιλογή του Εξωδικαστικού, προσθέτουν οι ίδιοι, αποτελεί λύση και διέξοδο στη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους, ειδικά μετά τη σειρά βελτιώσεων οι οποίες έχουν επέλθει από τον Απρίλιο πέρυσι. Ο διπλασιασμός των οικονομικών κριτηρίων ευάλωτων πολιτών και κατ’ επέκταση η διεύρυνση της περιμέτρου επιλογής οφειλετών, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης από όλους τους πιστωτές και, επί της ουσίας, η ένταξη της μεσαίας τάξης στο περιβάλλον του Εξωδικαστικού, λειτούργησαν καταλυτικά στο να καταστεί η βέλτιστη λύση για ιδιώτες που θέλουν να ρυθμίσουν τα χρέη τους. Ως αποτέλεσμα, ήταν το ποσοστό εγκρισιμότητας των αιτήσεων να αυξηθεί σε πάνω από 80%, καθιστώντας επιτυχείς 8 στις 10 ρυθμίσεις.
Η επιτυχία του Εξωδικαστικού Μηχανισμού ως ένα «πολυεργαλείο» ρύθμισης οφειλών, αποδεικνύεται από τα επίσημα στοιχεία: το σύνολο των επιτυχών ρυθμίσεων έως και τα τέλη Απριλίου έφτασε τις 60.388 σε αριθμό και αφορά σε αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Από αυτές, 6.971 επιτυχείς ρυθμίσεις επιτεύχθηκαν από ευάλωτους οφειλέτες, και 439 αφορούν σε Άτομα με Ειδικές Ανάγκες.
Για τον υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη, το ιδιωτικό χρέος συνιστά από μόνο του κρίσιμο πυλώνα της οικονομίας και η διαχείρισή του αποτελεί «πολιτική συνοχής, πολιτική δεύτερης ευκαιρίας». Όπως είπε χαρακτηριστικά στην ομιλία του στο Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος την περασμένη Πέμπτη, «πίσω από κάθε οφειλή, υπάρχουν οι άνθρωποι και οι ιστορίες τους. Υπάρχουν επιχειρήσεις που δίνουν καθημερινά μάχη για να σταθούν στην αγορά. Υπάρχουν οικογένειες που αγωνίζονται σκληρά να ορθοποδήσουν».
Η διάσωση της πρώτης κατοικίας και άλλες 3 νέες παρεμβάσεις
Προστασία της πρώτης κατοικίας όλων των οφειλετών μέσω Εξωδικαστικού Μηχανισμού: Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία τους από την υπόλοιπη περιουσία τους, ώστε να επιτυγχάνουν μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις. Οι οφειλέτες θα μπορούν να επιλέγουν την προστασία της πρώτης κατοικίας τους, με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών στοιχείων, ταυτόχρονα με την υποβολή της αίτησης ρύθμισης των οφειλών τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Έτσι, το ύψος του «κουρέματος» και της μηνιαίας δόσης θα διαμορφώνεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας του οφειλέτη. Οπότε, η δόση και τα «κουρέματα» των οφειλών του θα είναι ουσιαστικά βελτιωμένα και θα ανταποκρίνονται μόνο στην αξία της κατοικίας και των εισοδημάτων του.
Θεσπίζεται η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού: Η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού ενός οφειλέτη θα μπορεί πλέον να αίρεται εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και εφόσον έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση. Πρόκειται για μια ουσιαστική παρέμβαση που δίνει «ανάσα» σε όσους κάνουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και να επανέλθουν στην οικονομική κανονικότητα.
Εντάσσονται και μικρότερες οφειλές, από 5.000 ευρώ: Διευρύνεται σημαντικά η πρόσβαση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, καθώς πλέον δίνεται η δυνατότητα ένταξης και οφειλετών με συνολικές οφειλές από 5.000 ευρώ και άνω, ενώ έως σήμερα το κατώτατο όριο ένταξης ήταν οι 10.000 ευρώ. Η διεύρυνση αυτή θεωρείται κρίσιμη, διότι εντάσσει στο προστατευτικό και ρυθμιστικό πλαίσιο μικρότερους οφειλέτες, οι οποίοι έως σήμερα δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τον Μηχανισμό.
Θεσπίζεται νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεις για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές: Η νέα ρύθμιση αφορά σε οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και τον Δεκέμβριο 2023 και δεν είχαν μπει σε καθεστώς ρύθμισης ως τις 21/4/2026. Στο εξής, και οι οφειλές αυτές θα μπορούν πλέον να ενταχθούν σε καθεστώς ρύθμισης έως 72 δόσεων, υπό την προϋπόθεση ότι οφειλές που προέκυψαν μετά το τέλος του 2023 έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.
Στελέχη του υπουργείου, «απαντούν» και στο γιατί ως χρονικό ορόσημο των υπό ρύθμιση οφειλών έχει τεθεί η 31η Δεκεμβρίου 2023 και όχι του 2024 ή του 2025. Σύμφωνα με αυτούς, το πρώτο έχει να κάνει με το γεγονός ότι άνω του 90% των οφειλών έχουν δημιουργηθεί την περίοδο της κρίσης. Από το 2024 και μετά επήλθε μια κανονικότητα, άρα, οι νέες οφειλές θα πρέπει να ρυθμίζονται με την πάγια ρύθμιση των 24- 48 δόσεων. Το δεύτερο αφορά στο ότι το Δημόσιο εισπράττει 3,2 δισ. ευρώ οφειλές από την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Εάν αυτή «έσπαγε» και αυξάνονταν σε 72 δόσεις, θα υπήρχαν απώλειες περίπου 2,5 δισ. ευρώ ανά έτος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων.
Σημειώνεται ότι η ρύθμιση των 72 δόσεων λειτουργεί συμπληρωματικά ή εναλλακτικά με τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, ανάλογα με το τι συμφέρει τον κάθε οφειλέτη. Ωστόσο, η δυνατότητα διαγραφής μέρους της οφειλής, δηλαδή «κούρεμα», μπορεί να προκύψει μόνο στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού.
