Η νέα κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και η αυξανόμενη αβεβαιότητα για την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου οδηγούν την κυβέρνηση σε μία ακόμη παρέμβαση στην αγορά καυσίμων, με στόχο να περιορίσει τις επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία και να αποτρέψει ένα νέο κύμα ανατιμήσεων.
Ο πρωθυπουργός, στην καθιερωμένη κυριακάτικη ανάρτησή του, ανακοίνωσε ότι το Δημόσιο θα χρηματοδοτήσει επιπλέον επιδότηση ύψους 10 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης για ολόκληρο τον Αύγουστο. Σε συνδυασμό με την έκπτωση των 5 λεπτών που συνεχίζουν να παρέχουν τα ελληνικά διυλιστήρια, η συνολική μείωση διαμορφώνεται στα 15 λεπτά ανά λίτρο, με το δημοσιονομικό κόστος της κρατικής παρέμβασης να ανέρχεται στα 30 εκατ. ευρώ.
Η απόφαση δεν αφορά μόνο τη στήριξη των οδηγών. Στην πραγματικότητα αποτελεί μια προσπάθεια ανάσχεσης των πληθωριστικών πιέσεων που δημιουργεί η εκτίναξη του κόστους του diesel, ενός καυσίμου που βρίσκεται στην “καρδιά” της παραγωγικής δραστηριότητας.
Κρίσιμο καύσιμο για την οικονομία
Σε αντίθεση με τη βενζίνη, που αφορά κυρίως την ιδιωτική μετακίνηση, το πετρέλαιο κίνησης αποτελεί το βασικό καύσιμο των οδικών μεταφορών, των logistics, της βιομηχανίας, των κατασκευών, της αγροτικής παραγωγής και μεγάλου μέρους των επαγγελματικών δραστηριοτήτων.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε αύξηση στην τιμή του diesel μεταφέρεται σχεδόν αυτόματα στο κόστος μεταφοράς των εμπορευμάτων, στο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων και τελικά στις τιμές των προϊόντων που φτάνουν στον καταναλωτή.
Για τον λόγο αυτό η κυβέρνηση επέλεξε να επικεντρώσει τη νέα παρέμβαση στο πετρέλαιο κίνησης και όχι στη βενζίνη. Στόχος είναι να περιοριστεί η μετάδοση των διεθνών ανατιμήσεων σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και να αποφευχθεί ένας νέος γύρος πληθωριστικών πιέσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Πώς διαμορφώνονται οι τιμές
Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του υπουργείου Ανάπτυξης (23 Ιουλίου), η μέση πανελλαδική τιμή του πετρελαίου κίνησης διαμορφωνόταν στα 1,998 ευρώ ανά λίτρο.
Με την εφαρμογή της κρατικής επιδότησης των 10 λεπτών, η μέση τιμή αναμένεται να υποχωρήσει περίπου στα 1,898 ευρώ ανά λίτρο, επαναφέροντας το diesel κάτω από το ψυχολογικό όριο των 1,90 ευρώ.
Στην Αττική η τιμή εκτιμάται ότι θα κινηθεί κοντά στα 1,90 ευρώ ανά λίτρο, ενώ στις Κυκλάδες, όπου οι τιμές έχουν ήδη υπερβεί τα 2 ευρώ, αναμένεται να παραμείνει ελαφρώς πάνω από τα 2,05 ευρώ ανά λίτρο.
Βεβαίως, οι τελικές τιμές στα πρατήρια θα συνεχίσουν να μεταβάλλονται καθημερινά, καθώς εξαρτώνται από τις διεθνείς τιμές του Brent, τις τιμές διυλιστηρίου, τα μεταφορικά κόστη και τις τοπικές συνθήκες κάθε αγοράς.
Η Μέση Ανατολή κρατά το “κλειδί”
Η κρατική παρέμβαση έρχεται σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η διεθνής αγορά πετρελαίου παραμένει εξαιρετικά ευμετάβλητη.
Παρότι την Παρασκευή το Brent υποχώρησε περίπου 4%, στα επίπεδα των 97 δολαρίων το βαρέλι, μετά τις πληροφορίες για κινεζική πρωτοβουλία επανέναρξης των συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σε εβδομαδιαία βάση εξακολουθεί να καταγράφει άνοδο περίπου 10%.
Η αγορά εξακολουθεί να ενσωματώνει υψηλό γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου, καθώς συνεχίζονται οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας και των Στενών του Ορμούζ.
Αναλυτές της αγοράς επισημαίνουν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν αφορά πλέον μόνο την παραγωγή πετρελαίου, αλλά την ομαλή λειτουργία των βασικών θαλάσσιων οδών μεταφοράς. Τυχόν προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ ή στο Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά το κόστος ναυλώσεων, τα ασφάλιστρα των δεξαμενόπλοιων και τις τιμές των καυσίμων διεθνώς.
Το diesel στο επίκεντρο των ανατιμήσεων
Οι μεγαλύτερες πιέσεις εξακολουθούν να καταγράφονται στο πετρέλαιο κίνησης.
Μετά την αναζωπύρωση της κρίσης, η αγορά δεν ανησυχεί τόσο για την επάρκεια αργού πετρελαίου όσο για τη διαθεσιμότητα διυλισμένων προϊόντων, καθώς ζημιές σε διυλιστήρια στη Μέση Ανατολή, διακοπές λειτουργίας μονάδων στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, αλλά και η αναστολή των ρωσικών εξαγωγών diesel έχουν περιορίσει σημαντικά την παγκόσμια προσφορά.
Η εικόνα αποτυπώνεται καθαρά και στις διεθνείς τιμές. Από τα μέσα Ιουνίου έως τα τέλη Ιουλίου, το Brent αυξήθηκε κατά περίπου 26%, οι διεθνείς τιμές της βενζίνης κατά σχεδόν 29%, ενώ οι τιμές αναφοράς του πετρελαίου κίνησης εκτινάχθηκαν κατά περισσότερο από 50%, γεγονός που εξηγεί γιατί το diesel δέχεται τις ισχυρότερες πιέσεις.
Στην ελληνική αγορά, παρά την απορρόφηση μέρους των ανατιμήσεων από τα δύο διυλιστήρια, η τιμή του πετρελαίου κίνησης στην αντλία αυξήθηκε μέσα σε έναν μήνα κατά περίπου 17%, έναντι πολύ μικρότερης αύξησης στη βενζίνη.
Ο φόβος για την οικονομία
Η μεγάλη ανησυχία της κυβέρνησης και της αγοράς δεν αφορά μόνο το ύψος της τιμής στην αντλία.
Η αύξηση του κόστους του diesel επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία των επιχειρήσεων, των βιομηχανιών, των μεταφορικών εταιρειών και των logistics, αυξάνοντας το συνολικό κόστος παραγωγής και διανομής προϊόντων.
Εφόσον οι διεθνείς πιέσεις διατηρηθούν, το αυξημένο κόστος αναμένεται να μεταφερθεί στις τιμές των τροφίμων, των πρώτων υλών και των βιομηχανικών προϊόντων, δημιουργώντας νέο γύρο πληθωριστικών πιέσεων και περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Γι’ αυτό και η κρατική επιδότηση αποτελεί πρωτίστως εργαλείο οικονομικής πολιτικής για τη συγκράτηση του πληθωρισμού και την προστασία της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
Εφόσον η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί ή οι διεθνείς τιμές κινηθούν προς τα 100 δολάρια το βαρέλι, δεν αποκλείεται να εξεταστούν νέες παρεμβάσεις τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την αγορά, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην οικονομία και στο κόστος ζωής.
