Το Μουντιάλ 2026 είναι το μεγαλύτερο στην ιστορία, τόσο σε αριθμό ομάδων όσο και σε γεωγραφική έκταση.
Με διοργάνωση που φιλοξενείται σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, οι μετακινήσεις αποτελούν καθημερινότητα για ομάδες, δημοσιογράφους, χορηγούς και στελέχη της FIFA. Ωστόσο, εκείνος που βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής δεν ήταν κάποια αποστολή εθνικής ομάδας αλλά ο ίδιος ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο.
Ο Ελβετοϊταλός παράγοντας πραγματοποίησε μέσα στις πρώτες 16 ημέρες του τουρνουά τουλάχιστον 27 πτήσεις με ιδιωτικό αεροσκάφος, προκειμένου να βρεθεί σε 24 διαφορετικούς αγώνες σε 16 πόλεις των τριών διοργανωτριών χωρών (!). Η συνολική απόσταση που κάλυψε ξεπέρασε τα 50.000 χιλιόμετρα, δηλαδή περισσότερο από μία πλήρη περιφορά της Γης, ενώ ο χρόνος παραμονής του αεροσκάφους στον αέρα υπολογίζεται σε περισσότερες από 66 ώρες.
Οι αριθμοί που προκάλεσαν αντιδράσεις
Η έκταση της διοργάνωσης ασφαλώς δημιουργεί αυξημένες ανάγκες μετακίνησης. Ωστόσο, η χρήση ιδιωτικού αεροσκάφους για σχεδόν κάθε διαδρομή αποτέλεσε αφορμή για έντονη δημόσια συζήτηση.
Η μεγαλύτερη πτήση του Ινφαντίνο ήταν από το Βανκούβερ στο Μαϊάμι, απόσταση περίπου 4.500 χιλιομέτρων, ενώ υπήρξαν ημέρες στις οποίες πραγματοποίησε τρεις διαφορετικές πτήσεις για να παρακολουθήσει δύο αναμετρήσεις. Σε μία μόνο ημέρα ταξίδεψε περισσότερα από 4.000 χιλιόμετρα από το Μαϊάμι στο Σιάτλ και στη συνέχεια σχεδόν 1.550 ακόμη μέχρι το Λος Άντζελες, προκειμένου να βρίσκεται στις εξέδρες δύο διαφορετικών αγώνων.
Η εικόνα αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς η FIFA έχει παρουσιάσει τα τελευταία χρόνια στρατηγικό σχέδιο για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 50% έως το 2030 και επίτευξη ουδετερότητας άνθρακα έως το 2040.
Η περιβαλλοντική διάσταση και η σύγκρουση με τις δεσμεύσεις της FIFA
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που βασίζονται στα χαρακτηριστικά του αεροσκάφους Gulfstream G650ER, οι συγκεκριμένες μετακινήσεις παρήγαγαν περίπου 516 τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί περίπου στις ετήσιες εκπομπές 78 ανθρώπων, γεγονός που αξιοποιήθηκε από περιβαλλοντικές οργανώσεις ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της αντίφασης ανάμεσα στις δημόσιες δεσμεύσεις της FIFA και στις πρακτικές που ακολουθούνται κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης.
Ειδικοί σε θέματα βιώσιμων μεταφορών υπενθύμισαν ότι τα ιδιωτικά αεροσκάφη είναι πολλαπλάσια πιο ρυπογόνα από τις εμπορικές πτήσεις, ενώ η χρήση τους αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια διοργάνωση που ήδη χαρακτηρίζεται ως η πλέον ενεργοβόρα στην ιστορία των Παγκοσμίων Κυπέλλων λόγω των τεράστιων αποστάσεων μεταξύ των πόλεων.
Η απάντηση της FIFA και η οικονομική διάσταση
Η FIFA υπερασπίστηκε τις μετακινήσεις του προέδρου της, υποστηρίζοντας ότι οργανώνονται με γνώμονα την αποτελεσματικότητα και τις επιχειρησιακές ανάγκες της διοργάνωσης. Σύμφωνα με τη συνομοσπονδία, άλλοτε χρησιμοποιούνται εμπορικές πτήσεις και άλλοτε ιδιωτικές ναυλώσεις, ανάλογα με το πρόγραμμα και τις απαιτήσεις ασφαλείας. Δεν δόθηκαν, ωστόσο, απαντήσεις για το συνολικό κόστος των συγκεκριμένων μετακινήσεων, ούτε για το κατά πόσο οι σχετικές εκπομπές αντισταθμίζονται μέσω προγραμμάτων περιβαλλοντικής αποκατάστασης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το ιδιωτικό αεροσκάφος συνδέεται με την Qatar Airways Executive, εταιρεία που ανήκει στον μεγάλο χορηγό της FIFA, γεγονός που περιορίζει άμεσα το οικονομικό βάρος για την παγκόσμια ομοσπονδία, χωρίς όμως να μειώνει τις επικρίσεις για την εικόνα που εκπέμπεται.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή το Μουντιάλ 2026 είχε παρουσιαστεί ως μια διοργάνωση που θα αξιοποιούσε κυρίως υπάρχουσες εγκαταστάσεις και θα περιόριζε το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα. Αντίθετα, ήδη από τη φάση των ομίλων, αρκετές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι συνεχείς αεροπορικές μετακινήσεις ομάδων, στελεχών, χορηγών και αξιωματούχων οδηγούν στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.
Ο ίδιος ο Ινφαντίνο επέλεξε να βρίσκεται σχεδόν καθημερινά σε διαφορετικές πόλεις, επιδιώκοντας να δώσει το «παρών» στο μεγαλύτερο δυνατό αριθμό αγώνων. Η επιλογή αυτή ενίσχυσε τη δημόσια εικόνα του ως του απόλυτου οικοδεσπότη της διοργάνωσης, αλλά ταυτόχρονα άνοιξε έναν νέο κύκλο συζήτησης για το κατά πόσο οι πρακτικές της κορυφής της FIFA συμβαδίζουν με τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις που η ίδια προβάλλει τα τελευταία χρόνια.
