Με το στεγαστικό να αναδεικνύεται σε μείζον κοινωνικό πρόβλημα, η κυβέρνηση αναζητεί λύσεις που θα προσφέρουν ακίνητα και θα ανακουφίσουν τα νοικοκυριά. Προς τούτο, άλλωστε, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός νέου στεγαστικού προγράμματος, παρόμοιο με τα προγράμματα «Σπίτι μου», με εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, είτε μέσω του ΕΣΠΑ είτε μέσω νέων ευρωπαϊκών εργαλείων.
Σύμφωνα δε με πληροφορίες, το νέο πρόγραμμα αναμένεται να συνδυαστεί με το «Ανακαινίζω». Ενώ, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, το πρόγραμμα πρέπει να προσφέρει στους πολίτες ιδιαίτερα ελκυστικά κίνητρα, φορολογικά και άλλα για να αντιμετωπιστούν, αφ’ ενός οι τιμές των ενοικίων και των ακινήτων που καταγράφουν συνεχή άνοδο, και αφ’ ετέρου το γεγονός ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος παραμένει ανεκμετάλλευτο ακόμη και σε περιοχές με αυξημένη ζήτηση.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, έφερε, ως πρόεδρος του Eurogroup, το στεγαστικό ζήτημα προς συζήτηση ως βασικό θέμα στην άτυπη συνεδρίαση στη Λευκωσία. Ο κ. Πιερρακάκης έχει χαρακτηρίσει τη στέγαση ως ζήτημα κοινωνικής συνοχής, αλλά και ένα οικονομικό ζήτημα.
Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου, περίπου 794.000 κατοικίες παραμένουν κλειστές και, όπως δηλώσει ο υπουργός, έχουν γίνει ενέργειες για να αυξηθεί η προσφορά αυτών των κλειστών κατοικιών. Όπως με την τριετή φοροαπαλλαγή, τα προγράμματα ανακαίνισης που έχουν δρομολογηθεί, τα προγράμματα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2» και το, για πρώτη φορά, ολοκληρωμένο πλαίσιο κοινωνικής αντιπαροχής και αξιοποίησης του δημόσιου χώρου, που ξεκινά να δουλεύει στην Παιανία, στην Πάτρα, στη Λάρισα και στις Σέρρες.
Σημειώνεται ότι, όπως ανακοινώθηκε, η 31η Μαΐου είναι η καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής στο πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» και μετά από τη συγκεκριμένη ημερομηνία δεν θα είναι δυνατή η έγκριση νέων αιτήσεων υπαγωγής στο πρόγραμμα, και θα διακοπεί η ηλεκτρονική χορήγηση βεβαίωσης επιλεξιμότητας. Ωστόσο, η καταληκτική ημερομηνία υπογραφής δανειακής σύμβασης μεταξύ των δικαιούχων και της τράπεζας, παραμένει η 31η Αυγούστου.
Σημειώνεται, επίσης, ότι στο άτυπο Eurogroup, τέθηκαν προς συζήτηση τα προγράμματα στέγασης τριών χωρών (Ισπανίας, Ιρλανδίας και Κροατίας), προκειμένου, όπως είπε ο κ. Πιερρακάκης, να μάθει ο ένας από τον άλλο τι λειτούργησε και τι όχι και να υπάρξει συντονισμός των πολιτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Ισπανία έχει υιοθετήσει ένα ιδιαίτερα παρεμβατικό μοντέλο για να αντιμετωπίσει την αύξηση των ενοικίων και τη μείωση της διαθέσιμης κατοικίας, κυρίως στις τουριστικές περιοχές. Προχώρησε σε περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, ενώ ανακοίνωσε και μεγάλο πρόγραμμα κατασκευής προσιτών κατοικιών με κρατική χρηματοδότηση. Παράλληλα, δόθηκαν κίνητρα για την αξιοποίηση κενών κατοικιών και εξετάστηκαν μέτρα ελέγχου των ενοικίων σε περιοχές που η κατάσταση βρέθηκε στο «κόκκινο». Με στόχο να προστατευτούν οι νέοι και τα χαμηλά εισοδήματα από την ακραία άνοδο του κόστους στέγασης.
Στην Ιρλανδία, η στεγαστική κρίση συνδέθηκε με χρόνια έλλειψη νέων κατοικιών μετά την οικονομική κρίση του 2008. Οι πολίτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με εκρηκτική αύξηση ενοικίων και σοβαρή έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών. Η κυβέρνηση έφερε το πολυετές σχέδιο «Housing for All», ένα πρόγραμμα δισεκατομμυρίων ευρώ, που προβλέπει την κατασκευή δεκάδων χιλιάδων νέων κατοικιών κάθε έτος, με έμφαση στην κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγη. Το σχέδιο περιλαμβάνει επιδοτήσεις για νέους αγοραστές, ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, αξιοποίηση κενών ακινήτων και μέτρα για τη συγκράτηση του κόστους ενοικίασης.
Τέλος, η Κροατία, η οποία αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα λόγω της τουριστικής έκρηξης και της μαζικής μετατροπής κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα, επέλεξε να αυστηροποιήσει το πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Ανακοίνωσε αυξημένη φορολογία στα ακίνητα που παραμένουν κενά ή διατίθενται αποκλειστικά για τουριστική χρήση, επιδιώκοντας να επιστρέψουν περισσότερα σπίτια στη μακροχρόνια αγορά ενοικίασης. Παράλληλα, προωθούνται αλλαγές στη φορολογία ακινήτων και διευκολύνσεις για την ανάπτυξη κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές και να ενισχυθεί η πρόσβαση των νέων στην κατοικία.
