Έναν ανανεωμένο οδηγό προγραμμάτων και χρηματοδότησης θέτει σε ισχύ η Ευρώπη με στόχο την ενίσχυση της αμυντικής της βιομηχανίας, τη στήριξη κοινών προμηθειών και τη χρηματοδότηση υποδομών.
Όπως τονίστηκε κατά την EDIP Info Day που διοργάνωσε εχθές η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Επενδύσεων και Εξοπλισμών (ΓΔΑΕΕ), με την παρουσία εκπροσώπων της DG DEFIS, των ελληνικών και των κυπριακών αμυντικών εταιρειών, μετά τα αποσπασματικά προγράμματα προώθησης της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής, όπως τα EDIRPA και ASAP, σε ισχύ μπαίνουν το European Defence Industry Programme (EDIP) ύψους 1,5 δις. ευρώ ως μόνιμο μέτρο υποστήριξης της αμυντικής βιομηχανίας μέχρι το 2027 καθώς και τα αμυντικά προγράμματα κοινού ενδιαφέροντος European Defence Projects of Common Interest (EDPCIs) για τα οποία έχουν προβλεφθεί αρχικά 325 εκατ. ευρώ από το EDIP αλλά αναμένεται ότι θα κινητοποιήσουν σημαντικά επενδυτικά κεφάλαια σε βάθος χρόνου ξεπερνώντας τα 200 δις. ευρώ στην πλήρη τους ανάπτυξη μέχρι το 2045.
Τόσο το ΕDIP όσο και τα EDPCIs στόχο έχουν να δώσουν ώθηση στην αμυντική βιομηχανική παραγωγή και να δώσουν λύση στο χρόνιο πρόβλημα του κατακερματισμού των εθνικών αμυντικών προγραμμάτων. Μέσα από κοινή ανάπτυξη, παραγωγή και προμήθεια, τα κράτη-μέλη μπορούν να μειώσουν επικαλύψεις, να επιτύχουν οικονομίες κλίμακας και να ενισχύσουν την European Defence Technological and Industrial Base.
Το EDIP Θα χρηματοδοτήσει εργοστάσια, βιομηχανική υποδομή και παραγωγή και αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα για την ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Παράλληλα ετοιμάζεται το επόμενο ΠΔΠ 2028-2034 το οποίο τελεί υπό διαβούλευση στο Συμβούλιο της Ε.Ε. και το Ευρωκοινοβούλιο και αναμένεται να υιοθετηθεί περί το τέλος του 2027, το οποίο περιλαμβάνει ακόμα περισσότερες δράσεις δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην αμυντική βιομηχανία και παραγωγή. Τα κεφάλαια που θα διατεθούν για την υποστήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής παραγωγής αναμένεται να κινητοποιήσουν επίσης σημαντικό αριθμό εθνικών και ιδιωτικών κεφαλαίων.
Στο επίκεντρο η αμυντική βιομηχανική παραγωγή – Τι καθορίζει την ελληνική συμμετοχή
Σύμφωνα με τα στελέχη της ΓΔΑΕΕ, το EDIP αποτελεί τον προθάλαμο για τη μετάβαση στο νέο ΠΔΠ 2028-2034 στο οποίο η Άμυνα αποκτά κεντρική θέση. Με βάση το σχεδιασμό του ΠΔΠ από τον Πυλώνα Ι που ανέρχεται στα 43 δις. ευρώ θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν βοηθητικά αμυντικά προγράμματα, δηλαδή προγράμματα που αφορούν υποδομές και ανάπτυξη βιομηχανικών δυνατοτήτων, όχι οπλικά συστήματα.
Στον Πυλώνα ΙΙ δημιουργείται ένα ταμείο – ομπρέλα με τίτλο European Competitiveness Fund (ECF), που θα λειτουργήσει με δικό του Κανονισμό, ο οποίος είναι και αυτός υπό διαβούλευση και περιλαμβάνει δράσεις για Άμυνα και Διάστημα ύψους 130 δις. ευρώ, ενώ στην προηγούμενη περίοδο 2021-2027 το ποσό αυτό έφτανε τα 13 δις. ευρώ.
Επίσης, ο Πυλώνας ΙΙ περιλαμβάνει το εργαλείο Connecting Europe Facility (CEF) που μεταξύ άλλων επικεντρώνεται στις μεταφορές και διαθέτει 18 δις ευρώ για στρατιωτική κινητικότητα, ενώ στην προηγούμενη περίοδο το ποσό αυτό ανερχόταν στα 1,3 δις. ευρώ. Tο ECF του ΠΔΠ 2028-2034 ενσωματώνει πολλά περισσότερα από τα μέχρι τώρα αμυντικά προγράμματα και υποστηρίζει την ωρίμανση των τεχνολογιών στην αμυντική παραγωγή. Έτσι μετά το 2028 θα υπάρχουν τα ECF, SAFE, EDPCIs, CEF και ενδεχομένως SEAP (Structure for European Armament Programme).
Όσον αφορά τη συμμετοχή των ελληνικών αμυντικών εταιρειών στις δράσεις του νέου ΠΔΠ 2028-2034, οι γνώστες του χώρου τονίζουν πως ο Πυλώνας Ι απαιτεί εθνική προετοιμασία, ο Πυλώνας ΙΙ απαιτεί ευρωπαϊκές συνεργασίες, τα έργα για τη στρατιωτική κινητικότητα αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα και αυτό που θα καθορίσει την ελληνική συμμετοχή είναι η έγκαιρη οργάνωση. Σε αυτό το πλαίσιο απαιτούνται σαφείς αρμοδιότητες, συντονισμός και δύο διακριτές δεξαμενές ώριμων έργων και θεματικών προτάσεων από την πλευρά της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας και των Ενόπλων Δυνάμεων.
Τα EDPCIs επικεντρώνονται σε πέντε τομείς προτεραιότητας: Μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συστήματα καταπολέμησης μη επανδρωμένων αεροσκαφών – Drone and Counter Drone Defence (DECODER), Θαλάσσια Άμυνα και Άμυνα Βυθού Integrated Maritime and Seabed Defence (IMSD), Διάστημα Space-based Capabilities (SPACE), Αεροπορική και Πυραυλική Άμυνα EU Federated Air and Missile Defence (ΕU-FIAMD) καθώς και ενίσχυση της ασφάλειας κατά μήκος της Ανατολικής Πλευράς της Ε.Ε. Eastern Flanc Watch (ΕFW).
Η Ελλάδα έχει δηλώσει συμμετοχή στους 4 από τους 5 τομείς. Σύμφωνα με τον Δρ Απόστολο Νικολόπουλο, Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων Διεύθυνση Αμυντικών Επενδύσεων και Τεχνολογικών Ερευνών, τα EDPCIs γεφυρώνουν τα τελευταία στάδια του κύκλου ανάπτυξης αμυντικής ικανότητας και η Ευρώπη επιδιώκει να περάσει από τη συνεργασία και την ανάπτυξη στη βιομηχανική κλίμακα και την επιχειρησιακή αξιοποίηση. Πρόκειται για προγράμματα που συνδέουν τις προτεραιότητες δυνατοτήτων, τη συνεργασία των κρατών μελών σε μία διαδρομή προς αμυντική ικανότητα σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
EDIP Info Day και Συνεργασία Αμυντικών Εταιρειών Ελλάδας και Κύπρου – 120 B2B συνατνήσεις – Οι θέσεις των εκπροσώπων των εταιρειών
Στο πλαίσιο της EDIP Info Day πραγματοποιήθηκε και η Ημέρα Αμυντικής Βιομηχανίας Ελλάδας – Κύπρου (Defence Industry Day) με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ του ελληνικού και του κυπριακού αμυντικού βιομηχανικού και του ερευνητικού οικοσυστήματος. Πραγματοποιήθηκαν γύρω στις 120 συναντήσεις μεταξύ στελεχών ελληνικών και κυπριακών αμυντικών εταιρειών.
Κατά τη συζήτηση αναδείχθηκε η σημασία της περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ της κυπριακής και της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, αξιοποιώντας τους διαχρονικούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών, αλλά και τις σημαντικές δυνατότητες των αντίστοιχων βιομηχανικών οικοσυστημάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάπτυξη κοινών πρωτοβουλιών, βιομηχανικών συνεργασιών και διασυνοριακών αλυσίδων αξίας, καθώς και στην αξιοποίηση των ευκαιριών που δημιουργούνται μέσω του EDIP και των ευρύτερων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών στον τομέα της άμυνας.
Όπως τόνισε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (ΣΕΚΠΥ), Αναστάσιος Ροζολής, στο πλαίσιο της EDIP Info Day, «αυτό που περιμένει η βιομηχανία είναι οι τεχνολογίες που αναπτύσσονται να οδηγούνται σε βιομηχανική παραγωγή και παραγγελίες. Η Ελλάδα πρέπει να ξεπεράσει προβλήματα που αφορούν τη χρηματοδότηση, την πιστοποίηση, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και τις διαδικασίες αδειοδότησης των εταιρειών».
Εστιάζοντας στα ναυπηγεία ο Πάνος Ξενοκώστας, Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ) επεσήμανε πως η Ελλάδα χρειάζεται άμεσα ένα νέο 15ετές αμυντικό ναυπηγικό πρόγραμμα, στοχευμένο στην εγχώρια ναυπήγηση, παραθέτοντας το παράδειγμα της Κορέας, η οποία είχε εφαρμόσει αντίστοιχη στρατηγική τη δεκαετία του ’70.
Ο Πρόεδρος της ΕΕΝ παρουσίασε το σχέδιο που θα πρέπει Ελλάδα όσο και Κύπρος να υιοθετήσουν από κοινού, ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα να αποκτήσουν την απαραίτητη αυτονομία αλλά και να κάνουν την μετάβαση στη νέα εποχή. Η πρόταση σε ό,τι αφορά την Κύπρο περιλαμβάνει: άριστη εμπορική συνεργασία, με τα ελληνικά ναυπηγεία στις προτιμώμενες επιλογές Κύπριων εφοπλιστών κοινές κυβερνητικές πρωτοβουλίες υπό την ομπρέλα του 15ετούς προγράμματος και του 70% μεταφορά τεχνογνωσίας στο κυπριακό ναυπηγικό οικοσύστημα. Αναφορικά με την Ευρώπη απαιτείται να θεσπίσει στα χρηματοδοτικά εργαλεία EDF και SAFE αυστηρά KPIs βιομηχανικής επιστροφής, παραγωγής και δημιουργίας υποδομής.
Από την πλευρά του ο Δημήτριος Σκαλαίος, Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Εταιρειών Αεροδιαστημικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΕΛΕΑΑ) σημείωσε πως «αυτό που ζητά η βιομηχανία από το EDIP είναι βιομηχανοποίηση, μαζική παραγωγή και παραγγελίες. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει επενδύσεις σε υποδομές, αλλά απαιτούνται περισσότερες».
Τόνισε επίσης πως υπάρχει χώρος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ειδικά όταν διαθέτουν εξειδίκευση, όπως για παράδειγμα στην κατασκευή εξαρτημάτων αεροσκαφών. Η αμυντική βιομηχανία δεν αφορά μόνο τα μεγάλα έργα. Υπάρχει σημαντικός χώρος στην εφοδιαστική αλυσίδα, όπου μπορούν να δραστηριοποιηθούν εξειδικευμένες εταιρείες. Οι εταιρείες αυτές μπορούν να αποτελέσουν τμήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας μεγαλύτερων αμυντικών επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο χρειάζεται συνεχής επικοινωνία με τις Ένοπλες Δυνάμεις, ώστε να εντοπίζονται οι ανάγκες. Σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ ελληνικών και κυπριακών αμυντικών εταιρειών ο κ. Σκαλαίος σημείωσε πως από τη στιγμή που υπάρχουν κοινά συστήματα, η συμπληρωματικότητα των δύο οικοσυστημάτων (Ελλάδας-Κύπρου) είναι το στοιχείο που λείπει. Ελληνικά και κυπριακά συστήματα μπορούν να συνδυαστούν και οι εταιρείες των δύο χωρών να παρουσιάσουν κοινές προτάσεις στο εξωτερικό.
Ο Δρ Αναστάσιος Κουνούδης, Αντιπρόεδρος Πολιτικής, Θεσμικών Υποθέσεων και Δημοσίων Σχέσεων του Κυπριακού Συμπλέγματος Επιχειρήσεων Άμυνας και Διαστήματος της Κύπρου (Cyprus Defence and Space Industry Cluster, CyDSIC) τόνισε πως το EDIP πρέπει να δώσει έμφαση στις υποδομές και στην επιτυχία σε βιομηχανικό επίπεδο. Όπως είπε «σε ό,τι αφορά τη συνεργασία Ελλάδας και Κύπρου, έχουν ήδη γίνει βήματα, αλλά ακολουθούμε τις εξελίξεις και δεν τις δημιουργούμε — χρειάζεται πιο ενεργός ρόλος».
