Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από οξυμένες γεωπολιτικές εντάσεις, τις απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης και τις προκλήσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού, η Ύδρα αποτέλεσε για ακόμη μία φορά το επίκεντρο του διαλόγου για την παγκόσμια ναυτιλία. Διακεκριμένα στελέχη και παράγοντες της ναυτιλιακής βιομηχανίας συγκεντρώθηκαν στο ιστορικό νησί με στόχο να διαμορφώσουν τον στρατηγικό οδικό χάρτη για την ασφαλή και βιώσιμη πορεία του κλάδου.
Έναρξη και Ιστορική Αναδρομή
Την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου πραγματοποίησε ο Γιάννης Σαχίνης, Πρόεδρος της Αδελφότητος Υδραίων Αθηνών. Στην ομιλία του έκανε εκτενή αναφορά στην ιστορική διαδρομή του φορέα, ο οποίος ιδρύθηκε το 1890 από γόνους ιστορικών οικογενειών της Ύδρας (Μιαούλη, Τομπάζη, Κουντουριώτη, Μπουντούρη, Σαχίνη, Βούλγαρη, Τσαμαδού, Κριεζή, Θεοδωράκη και Γιουρδή). Ο κ. Σαχίνης υπογράμμισε την καθοριστική συμβολή του νησιού στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821 και στη συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους, υπενθυμίζοντας ότι τέσσερα μέλη της Αδελφότητος διετέλεσαν πρωθυπουργοί, ενώ πολλοί Υδραίοι κατέλαβαν βουλευτικά και υπουργικά αξιώματα. Παράλληλα, επισήμανε ότι στους θεμελιώδεις στόχους της Αδελφότητος παραμένουν η διατήρηση της ιστορικής μνήμης, η προστασία της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας της Ύδρας και η προσέλκυση των νέων στο ναυτικό επάγγελμα.
Στη συνέχεια, χαιρετισμό απηύθυνε ο εκπρόσωπος του Μητροπολίτη Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης, ο οποίος αναφέρθηκε στον ιστορικό ναό της Φανερωμένης και στον συμβολισμό του για τους ναυμάχους του 1821, καλώντας παράλληλα τους συνέδρους να επισκεφθούν το Εκκλησιαστικό Μουσείο του νησιού.
Ο Πρόεδρος του συνεδρίου, Γιώργος Τσαβλίρης (Principal, Tsavliris Salvage Group), καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους και έθεσε το πλαίσιο για έναν ουσιαστικό διάλογο.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Σπ. Αλεξανδράτος (Πρόεδρος του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και General Manager της Apollonia Lines SA), αφού συνεχάρη τον κ. Σαχίνη, εξήρε την κοινωνική προσφορά του εφοπλισμού, φέρνοντας ως παράδειγμα τη δημιουργία ειδικού κοιτώνα από το Ίδρυμα «Αθηνά Ιωάννου Μαρτίνου» για τη στέγαση των φοιτητριών της Ακαδημίας Εμπορικού Ναυτικού (ΑΕΝ). Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση προς την πολιτεία για τον άμεσο εκσυγχρονισμό της ναυτικής εκπαίδευσης.
Ο Χαράλαμπος Σημαντώνης (Πρόεδρος του European Shortsea Network και Πρόεδρος της ΕΕΝΜΑ), εστίασε στις γεωπολιτικές επιπλοκές επικαλούμενος την «Παγίδα του Θουκυδίδη» και κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στις πολεμικές σύρραξεις στη Μαύρη Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ. Αναφορικά με την πράσινη μετάβαση, σημείωσε την περιορισμένη επάρκεια των νέων εναλλακτικών καυσίμων και πρότεινε τα ετήσια έσοδα των 9 δισεκατομμυρίων ευρώ από το σύστημα EU ETS να κατευθύνονται στην επιδότηση ναυπήγησης νέων, φιλικών προς το περιβάλλον πλοίων.
Η Δανάη Μπεζαντάκου (CEO της Navigator Shipping Consultants, Concept Founder του YES Forum και Πρόεδρος του Propeller Club Πειραιά), ανέδειξε τη δυναμική της ελληνικής ναυτιλίας, σημειώνοντας ότι ο ελληνόκτητος στόλος αριθμεί περίπου 6.000 πλοία, με περισσότερα από 1.000 να τελούν υπό ναυπήγηση, ενώ ο κλάδος συντηρεί άμεσα ή έμμεσα 200.000 οικογένειες, με προοπτική να φτάσουν τις 500.000. Ωστόσο, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το οξύ δημογραφικό πρόβλημα, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι φέτος καταγράφηκαν 30.000 λιγότεροι μαθητές στην Α’ Δημοτικού, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη προσέλκυσης νέου ανθρώπινου δυναμικού στη ναυτιλία.
1η Ενότητα: Εφαρμογές της Πυρηνικής Ενέργειας στην Εμπορική Ναυτιλία
- Συντονιστής: Ντίνος Αρκουμάνης (Πρόεδρος Ακαδημαϊκού Συμβουλίου Πανεπιστημίου Keele Greece)
- Ομιλητές: Πάνος Ζαχαριάδης (Technical Director, Atlantic Bulk Carriers Management LTD), Νικόλαος Μελαχροινός (CFO, Forth Shipping), Μαρία-Αθηνά Παπαθανασίου (Research Fellow, IENE), Δημήτρης Πατρίκιος (Managing Director Greece & Med Cluster, VGroup / Chairman, Intertanko Hellenic Med Panel), Λουκάς Σπηλιωτόπουλος (CFO, 5 Ocean).
Ο συντονιστής Ντίνος Αρκουμάνης παρουσίασε την ανάγκη για ενεργειακή αυτονομία στην Ευρώπη, αναλύοντας τα πλεονεκτήματα των αντιδραστήρων 4ης γενιάς SMR (Small Modular Reactors) ισχύος έως 300 MW. Όπως εξήγησε, οι αντιδραστήρες αυτοί προσφέρουν συμπαγή σχεδιασμό, παθητική ασφάλεια και διάρκεια πυρηνικού καυσίμου έως και 25 έτη.
Η Μαρία-Αθηνά Παπαθανασίου υπογράμμισε ότι η εφαρμογή της πυρηνικής ενέργειας στη ναυτιλία είναι εφικτή και δεν αποτελεί σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αρκεί να θεσπιστεί το κατάλληλο νομικό, ρυθμιστικό και ασφαλιστικό πλαίσιο, με αρχικό στόχο τα μεγάλα πλοία υψηλής κατανάλωσης.
Ο Δημήτρης Πατρίκιος, αφού πρότεινε το βιβλίο «Η Παγίδα του Θουκυδίδη» του Θανάση Πλατιά, σημείωσε ότι παρά τη διαθεσιμότητα της τεχνολογίας, απαιτούνται εξειδικευμένα συστήματα ασφαλείας, κατάρτιση του προσωπικού και κοινωνική αποδοχή ενόψει του 2035.
Ο Λουκάς Σπηλιωτόπουλος ανέλυσε τις αλλαγές που θα επιφέρει η πυρηνική τεχνολογία στη στελέχωση των πλοίων (crewing), καθώς και τη θετική επίδραση στην προβλεψιμότητα των ταμειακών ροών.
Ο Νίκος Μελαχροινός περιέγραψε τη διαδρομή από τους παραδοσιακούς καραβομαραγκούς στους σύγχρονους πυρηνικούς σχεδιασμούς, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η πυρηνική ενέργεια δεν αποτελεί καθολική λύση (πανάκεια) για την επίτευξη του Net Zero, καθώς εφαρμόζεται κυρίως σε πολύ μεγάλα πλοία με σταθερά δρομολόγια και συγκεκριμένα λιμάνια. Παρ’ όλα αυτά, τόνισε ότι η υιοθέτησή της θα καταργούσε τις πρακτικές χαμηλής ταχύτητας (slow steaming) και ανεφοδιασμού (bunkering), μεταβάλλοντας ριζικά τη δυναμική της αγοράς.
Τέλος, ο Πάνος Ζαχαριάδης αναφέρθηκε στους ασφαλείς αντιδραστήρες θορίου που αναπτύσσονται στην Κίνα, χαρακτηρίζοντάς τους ως «ατομικές μπαταρίες» (atomic batteries) και υποστήριξε ότι η ελληνική ναυτιλία έχει τη δυνατότητα να ηγηθεί ως πρωτοπόρος (first mover).
2η Ενότητα: Γεωπολιτική Αβεβαιότητα & Κρίσεις (Ιράν – Ουκρανία)
- Συντονιστής: Κωστής Σταμπολής (Πρόεδρος & Εκτελεστικός Διευθυντής, ΙΕΝΕ)
- Ομιλητές: Πάνος Ζαχαριάδης, Χρήστος Μαυροβίτης-Κουντουριώτης (Senior Lecturer in Finance & Accounting, Surrey Business School), Σταύρος Χατζηγρηγόρης (Advanced Engineering Services).
Ο Κωστής Σταμπολής ανέλυσε το διεθνές περιβάλλον αστάθειας («The world in turmoil»), εξηγώντας πώς οι γεωπολιτικές κρίσεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή επηρεάζουν τις τιμές των καυσίμων και τροφοδοτούν τον πληθωρισμό. Αποκάλυψε μάλιστα ότι καταγράφεται σοβαρό παγκόσμιο έλλειμμα προμήθειας, το οποίο ανέρχεται σε 8 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα και 18-20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως.
Ο Πάνος Ζαχαριάδης άσκησε αυστηρή κριτική στα λεγόμενα «πράσινα» καύσιμα (πράσινο υδρογόνο, αμμωνία, μεθανόλη), υποστηρίζοντας ότι οι διαρροές υδρογόνου είναι 40 έως 60 φορές πιο επιβλαβείς από το διοξείδιο του άνθρακα, ενώ η παραγωγή τους απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας με πενιχρό περιβαλλοντικό όφελος.
Ο ακαδημαϊκός Χρήστος Μαυροβίτης-Κουντουριώτης έκανε μια ιστορική αναδρομή σε συνέντευξη του τότε Υπουργού Ναυτικών Παύλου Κουντουριώτη στην εφημερίδα «Σφαίρα» το 1916. Μέσα από αυτή ανέδειξε τη διαχρονικότητα των οικονομικών επιπτώσεων των κρίσεων, τον ρόλο των προσδοκιών στην αγορά και τη φορολόγηση της ναυτιλίας, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι σε περιόδους εθνικής ανάγκης οι Έλληνες εφοπλιστές μετέφεραν σιτηρά με ναύλους 15% χαμηλότερους από τους τρέχοντες της εποχής.
Ο Σταύρος Χατζηγρηγόρης υιοθέτησε μια διαφορετική προσέγγιση, εκτιμώντας ότι δεν υφίσταται πραγματική ενεργειακή κρίση, αλλά προβλήματα που απορρέουν από τις κυρώσεις, τις επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα και τον υπερδανεισμό. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της πυρηνικής τεχνολογίας και της διατήρησης των παραδοσιακών ναυτιλιακών αξιών έναντι της προβολής ενός πολυτελούς τρόπου ζωής.
Στη συζήτηση παρενέβη επίσης ο καθηγητής του UCL (Dept. of Earth Sciences), Μιχάλης Τσαμαδός, ο οποίος αναφέρθηκε στη νέα αρκτική ναυτιλιακή διαδρομή της Κίνας, στην τεχνολογία θαλάσσιας φωτεινότητας νεφών (Marine Cloud Brightening) και σε τεχνικές μείωσης της αντίστασης των πλοίων μέσω φυσαλίδων. Επιπλέον, ο Εμμανουήλ Βορδώνης (πρώην Εκτελεστικός Διευθυντής της Thenamaris Ship Management Inc.), υπογράμμισε την ανάγκη υπέρβασης της φοβικότητας και την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας απέναντι στον πολυπολικό κόσμο.
3η Ενότητα: Ναυτική Εκπαίδευση – Δεξιότητες, Προκλήσεις και Προοπτικές
- Συντονίστρια: Δανάη Μπεζαντάκου
- Συμμετέχοντες: Γιώργος Σπ. Αλεξανδράτος, Δανάη Μαρκοπούλου (Αν. Διευθύντρια ΑΕΝ Λακωνίας), Capt. Σαράντος Οικονομόπουλος (Training Coordinator, Golden Union Group / Seaport Services), Capt. Χρήστος Ψώρρας (Crew Manager, Gaslog LNG).
Η Δανάη Μπεζαντάκου εξέφρασε τον προβληματισμό της για τις χαμηλές βάσεις εισαγωγής στις ΑΕΝ και παρουσίασε τα ευρήματα διεθνούς έρευνας που διεξήγαγε το YES FORUM σε 12 χώρες κατά τη διάρκεια των «Ποσειδωνίων». Η έρευνα έδειξε ότι στις αναπτυσσόμενες χώρες κύριο κίνητρο για την επιλογή του ναυτικού επαγγέλματος είναι οι οικονομικές απολαβές, ενώ στις ανεπτυγμένες είναι το πάθος — με την Ελλάδα να συνδυάζει και τα δύο. Τονίστηκε επίσης ότι παράγοντες όπως η απομόνωση από την οικογένεια και η ψυχική υγεία απαιτούν ρεαλριστική ενημέρωση, ένταξη της ναυτιλίας στα σχολικά προγράμματα και συστηματική υποστήριξη των νέων πριν από το πρώτο τους ταξίδι.
Η Δανάη Μαρκοπούλου και ο Capt. Χρήστος Ψώρρας υπογράμμισαν την καθοριστική σημασία των προγραμμάτων συμβουλευτικής (mentoring) και της σωστής προετοιμασίας των δοκίμων ώστε να αποφεύγεται η απογοήτευση κατά το πρώτο μπάρκο.
Ο Capt. Σαράντος Οικονομόπουλος συμφώνησε στην ανάγκη για διαρκή ενθάρρυνση και δια βίου εκπαίδευση, ενώ ο Γιώργος Αλεξανδράτος επανέφερε το ζήτημα των διαχρονικών ελλείψεων της πολιτείας, προτείνοντας την αξιοποίηση περιβαλλοντικών κονδυλίων για τη ναυτική εκπαίδευση.
Συμμετοχές και Παράλληλες Δράσεις
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η ενεργός συμμετοχή ομιλητών με καταγωγή από την Ύδρα, όπως οι εφοπλιστές Νίκος Μελαχροινός και Λούκας Σπηλιωτόπουλος, καθώς και οι καθηγητές Χρήστος Μαυροβίτης-Κουντουριώτης και Μιχάλης Τσαμαδός-Μπουντούρης. Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν επίσης η Δανάη Στεφάνου-Κουντουριώτη και ο εφοπλιστής John Locke-Βερβενιώτης.
Το «παρών» έδωσαν εξέχουσες προσωπικότητες του επιχειρηματικού και ναυτιλιακού χώρου, ανάμεσα στους οποίους οι: Ιωάννα Ν. Βαρδινογιάννη, Ιωάννα Μαρτίνου, Βασίλης Πατέρας, Βασίλης Τερζής, Γιάννης Κεχαγιάς, Θεοφάνης Θεοφάνους, Νίκος Τσαβλίρης, Γιάννης Τριφύλλης, Βασιλική Βλαχαντώνη και Εύη Περιστέρη.
Ξεχωριστή νότα στο συνέδριο έδωσε η παρουσία των μαθητών του Γυμνασίου Ύδρας, οι οποίοι, με τη συνοδεία του καθηγητή τους Ευάγγελου Παντελή, παρακολούθησαν τις εργασίες και ήρθαν σε επαφή με τον κόσμο της ναυτιλίας. Στο πλαίσιο αυτό ανακοινώθηκε και η διεξαγωγή διαγωνισμού γνώσεων για τους μαθητές με βάση τα όσα αποκόμισαν από το συνέδριο.
Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με απόλυτη επιτυχία, με τους συνέδρους να ανανεώνουν το ραντεβού τους για την επόμενη διοργάνωση, παρακάθοντας στο καθιερωμένο παραδοσιακό γεύμα στο εστιατόριο «Η Ωραία Ύδρα».
