Η ” ευημερία των αριθμών” όπως την έχουν αποκαλέσει τα προηγούμενα χρόνια, έρχεται τώρα να γίνει η άμυνα της οικονομίας στην ενεργειακή κρίση. Χάρη στα γεμάτα ταμεία του δημοσίου, μπορούμε να έχουμε μέτρα στήριξης χωρίς δανεισμό, θετική ανάπτυξη που θα αυξάνει εισοδήματα και χρέος το οποίο θα συνεχίσει να μειώνεται.
Η προηγούμενη ενεργειακή κρίση του 2022 είχε βρει την οικονομία με χρέος 177,8% του ΑΕΠ, οριακό πρωτογενές έλλειμμα 0,1% και δημοσιονομικό έλλειμμα 1,2% του ΑΕΠ. Για να χρηματοδοτηθούν μέτρα στήριξης, όπως το Power pass και στην συνέχεια η επιδότηση των τιμολογίων ανάλογα με την κατανάλωση, το Fuel pass και το Market pass η Ελλάδα κατέφυγε σε δανεισμό.
Φέτος το δημόσιο ταμείο έχει ταμειακό απόθεμα περίπου 6 δισ. ευρώ από την υπεραπόδοση της οικονομίας το 2024 και το 2025, το οποίο δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για νέα μόνιμα μέτρα ελάφρυνσης, λόγω των δημοσιονομικών κανόνων. Το απόθεμα αυτό είναι επιβεβλημένο από τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες ειδικά για χώρες με υψηλό χρέος, όπως είναι η Ελλάδα, με στόχο να μην έχουν απόκλιση από το κριτήριο για έλλειμμα έως και 3% του ΑΕΠ. Η χώρα είναι σε πρωτογενές πλεόνασμα από το 2023 (φέτος το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται στο 2,8% του ΑΕΠ), ενώ ο προϋπολογισμός πριν την κρίση προβλέπονταν ισοσκελισμένος. Ακόμη και μαζί με την αρνητική επίδραση του υψηλού πληθωρισμού, το έλλειμμα δεν αναμένεται να φτάσει σε καμμία περίπτωση το 3% του ΑΕΠ. Αυτό αναφέρουν σε εκθέσεις τους ως ανθεκτικότητα της οικονομίας οι οίκοι DBRS και Fitch οι οποίοι αξιολόγησαν πρόσφατα την Ελλάδα.
Επιπλέον τα φορολογικά έσοδα έχουν ενισχυθεί με μόνιμη βάση με 2 δις ευρώ από τις πρωτοβουλίες που πήρε η Κυβέρνηση το 2023 για την ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και την ψηφιοποίηση των φορολογικών ελέγχων με στόχο να μείωση της φοροδιαφυγής .
Το ενεργειακό μείγμα
Επίσης, σε ότι, αφορά τον “πυρήνα” της κρίσης, δηλαδή τις τιμές της ενέργειας, με την βοήθεια του Ταμείου Ανάκαμψης και των υπολοίπων κοινοτικών αναπτυξιακών πρωτοβουλιών, το ενεργειακό μίγμα της χώρας έχει “γείρει” προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες παράγουν πλέον το 52-53% του συνόλου της ηλεκτρικής ενέργειας για τις ανάγκες της χώρας. Το μόνο που λείπει ακόμη για να ελαφρυνθούν οι λογαριασμοί του ηλεκτρικού, ανεξάρτητα από το πού θα φτάσει η τιμή του φυσικού αερίου, είναι οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας (οι οποίες εντάχθηκαν αργά στο Ταμείο Ανάκαμψης), που προγραμματίζεται να ολοκληρωθούν μέχρι και το τέλος του χρόνου.
Η εξάρτηση της Ελλάδα από το πετρέλαιο, έχει επίσης μειωθεί κατά 35%, από τις διασυνδέσεις των νησιών με τις μεγάλες ενεργειακές μονάδες της ενδοχώρας, για την παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και την αργή αλλά σταθερή αύξηση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων που κινούνται στους δρόμους. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι μια κατακόρυφη αύξηση των τιμών ενέργειας δεν θα έχει την επίδρασή της στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η ελληνική πλευρά εξετάζει ανάμεσα στα μέτρα στήριξης για μικρές επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ένα πρόγραμμα μείωσης του κόστους ενέργειας, για τις μεγάλες και ενεργοβόρες επιχειρήσεις της χώρας. Το θέμα αυτό είχε συζητηθεί από τον περασμένο Οκτώβριο, αλλά δεν είχαν ληφθεί αποφάσεις. Υπό τις παρούσες συνθήκες όμως δεν μπορεί να αναβληθεί περισσότερο.
Το κρίσιμο σημείο και σε αυτή την κρίση θα είναι ο έλεγχος των τιμών στα τρόφιμα. Η επιβολή πλαφόν στο ποσοστό κέρδους σε 61 τρόφιμα και προϊόντα καθημερινής χρήσης είναι ένα πρώτο σταθερό βήμα ώστε να μην έχουμε παράλογες ανατιμήσεις από την αρχή της κρίσης οι οποίες θα γίνουν ακόμη μεγαλύτερες μέχρι και το τέλος της.
