Την παράταση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μέσω της αλλαγής διαχείρισης των περίπου 100 δισεκατομμυρίων ευρώ του ΤΑΑ, τα οποία διαφορετικά θα μείνουν στα “αζήτητα”, επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο η Ευρωπαϊκή Ένωση να ανακτήσει μέρος έστω της ανταγωνιστικότητας της το ταχύτερο δυνατό.
Στη γενική της αρχή, όπως περιέγραψε το σχέδιο η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, έχει ως εξής: τα αδιάθετα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, θα μπορούν να συντεθούν με τους στόχους της “πυξίδας ανταγωνιστικότητας” που δημοσίευσε πριν λίγες μέρες η Επιτροπή για την υλοποίηση έργων σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο.
Για παράδειγμα, θα μπορούν να χρηματοδοτήσουν διακρατικά σχέδια για την ενίσχυση των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας και δορυφορικών τους υποδομών ή τη δημιουργία υπερ-βιομηχανιών σε τομείς αιχμής.
Σε εθνικό επίπεδο, θα μπορούν να διατεθούν για την επιτάχυνση της ψηφιακής και της πράσινης μετάβασης, της καταπολέμησης του διοικητικού βάρους των επιχειρήσεων και την προώθηση της έρευνας και της τεχνολογίας. Μάλιστα, η Επιτροπή σχεδιάζει να επιτρέψει και νέες αναθεωρήσεις των 27 σχεδίων (όπως είναι το Ελλάδα 2.0 για την Ελλάδα) που χρηματοδοτούνται από το ΤΑΑ, με στόχο να ανακατευθύνουν κονδύλια στους στόχους που θέτει η ατζέντα ανταγωνιστικότητας της Κομισιόν.
H έμμεση παράταση του ΤΑΑ
Με στόχο να παρακαμφθεί το νομικό εμπόδιο ότι το ΤΑΑ δεν μπορεί να παρατεθεί μετά τον Αύγουστο του 2026, θα γίνει το εξής: τα κράτη-μέλη που θα ενδιαφερθούν για τα αδιάθετα δάνεια του ΤΑΑ, θα πρέπει να τα συνδέσουν με εγγυήσεις ή νέα δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ώστε τα ποσά αυτά να διαφύγουν δια της πλαγίας από το χρονικό περιορισμό του Ταμείου Ανάκαμψης και να χρηματοδοτήσουν έργα και μετά το 2026.
Έτσι, τα χρήματα του ΤΑΑ θα αναλωθούν στο σύνολο τους για να ολοκληρώσουν τα έργα που έχουν εντάξει ήδη τα 27 κράτη-μέλη στα εθνικά τους προγράμματά, έως τώρα. Μπορεί το αντικείμενο που θα ολοκληρώσει το ΤΑΑ να έχει προϋπολογισμό μικρότερο από τα 650 δισ. ευρώ που διατέθηκαν αρχικά. Όμως, το περίσσευμα των πόρων δεν θα χαθεί. Θα υλοποιήσει έργα προτεραιότητας εντελώς απαραίτητα για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Κατά συνέπεια, κανείς δεν θα μπορεί να έχει αντίρρηση σε κάτι τέτοιο.
Ελαστικό δημοσιονομικό σύμφωνο
Βεβαίως, η άντληση των ευρωδανείων του ΤΑΑ, θα σημάνει αυτόματα την αύξηση του χρέους των κρατών μελών, τα οποία θα θελήσουν να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία. Κάτι τέτοιο, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τους στόχους που έχουν τεθεί για τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, μέσω των εθνικών δημοσιονομικών προγραμμάτων που έχουν συμφωνηθεί από πέρσι και βρίσκονται ήδη σε εφαρμογή. Σε αυτό, την απάντηση έδωσε και πάλι η πρόεδρος της Κομισιόν, αναφερόμενη στην προσπάθεια για αύξηση των αμυντικών δαπανών. “Οι έκτακτες καταστάσεις απαιτούν έκτακτα μέτρα” είπε η κ. Φόν ντερ Λάιεν, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τη χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων που συμφωνήθηκαν πριν από περίπου έναν χρόνο.
Εκτός από τα αδιάθετα δάνεια του ΤΑΑ, η Επιτροπή σχεδιάζει να απελευθερώσει και τα αδιάθετα ακόμη κονδύλια του ΕΣΠΑ 2021 -2027 ώστε να επιταχύνει την ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.
Βεβαίως, όλα αυτά θα πρέπει να συζητηθούν και να αποφασιστούν σε επίπεδο ηγετών, πριν προχωρήσουν στην εφαρμογή τους. Το δυσκολότερο ίσως κομμάτι αυτής της συζήτησης, θα είναι η εφαρμογή της πρότασης του Μάριο Ντράγκι για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης με κοινό ευρωπαϊκό χρέος.
