Την πρώτη εικόνα για το περιθώριο που θα έχει για να προχωρήσει σε μείωση φόρων θα έχει το οικονομικό επιτελείο στο τέλος του μήνα, όταν θα κλείσει με επίσημο τρόπο ο λογαριασμός του 2024.
Πληροφορίες θέλουν τον προηγούμενο χρόνο να έχει κλείσει με πρωτογενές πλεόνασμα πάνω από 3,2-3,3% του ΑΕΠ, έναντι πρόβλεψης για πλεόνασμα 2,5% του ΑΕΠ. Η διαφορά αυτή δίνει θεωρητικά ένα δημοσιονομικό περιθώριο από 1,2 έως και 2 δισ. ευρώ για νέες παρεμβάσεις ανάλογα με το τμήμα της υπέρβασης, το οποίο αφορά μόνιμα και επαναλαμβανόμενα έσοδα. Ωστόσο, το ποσό αυτό από μόνο του δεν είναι δεδομένο ότι μπορεί να διατεθεί σε νέες παρεμβάσεις. Θα πρέπει πρώτα να γίνει ένας ακόμη κύκλος διαβουλεύσεων με τις Βρυξέλλες, ο οποίος θα συνδέσει το αριθμητικό περιθώριο που δίνει η υπεραπόδοση της οικονομίας, με το ουσιαστικό περιθώριο που θα καθορίζεται και από τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες.
Θα πρέπει, δηλαδή, να συζητηθεί το περιθώριο για παρεμβάσεις, με βάση την οροφή αύξησης των πρωτογενών δαπανών για την τριετία 2026 -2028. Με βάση το 4ετές δημοσιονομικό και μεταρρυθμιστικό πλαίσιο η οροφή δαπανών από το 3,7% που αυξήθηκε μετά από διαπραγμάτευση με την ΕΕ για φέτος μειώνεται στο 3,2% το 2026, στο 3,1% το 2027 και στο 3% το 2028. Συνεπώς, είναι πιθανό η λήψη νέων μέτρων να απαιτήσει επαναδιαπραγμάτευση και των οροφών των δαπανών. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει αν η Ελλάδα αποδείξει ότι είναι σε θέση να επιταχύνει και τη μείωση του χρέους που παραμένει το βασικό ζητούμενο για την Ελλάδα.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα του 2024 συνηγορεί στο ότι η Ελλάδα μπορεί να τα καταφέρει. Τούτο με δεδομένο ότι το χρέος αναμένεται να ανακοινωθεί στο 152% του ΑΕΠ από 163,9% το 2023 έναντι επίσημης πρόβλεψης για δημόσιο χρέος στο 154% του ΑΕΠ. Θετικό είναι επίσης και το γεγονός ότι η Ελλάδα φαίνεται επίσης να πετυχαίνει για το 2024 οριακό δημοσιονομικό πλεόνασμα της τάξης του 0,2% του ΑΕΠ έναντι επίσημης πρόβλεψης για έλλειμμα 0,7% του ΑΕΠ.
Οι αμυντικές δαπάνες
Στην εξίσωση, η οποία θα καταλήξει στο πόσα θα είναι τα χρήματα που θα μπορεί να διαθέσει για θετικές παρεμβάσεις, θα πρέπει να συνυπολογιστούν και νέες παράμετροι. Το πρώτο είναι το νέο στοιχείο της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, η οποία ειδικά για την Ελλάδα είναι πιθανό να φέρει και νέο δημοσιονομικό χώρο. Ωστόσο, η συνθήκη ότι η εξαίρεση υπολογισμού της αύξησης των αμυντικών δαπανών με έτος αναφοράς το 2021 θα διαρκέσει για 4 χρόνια από το 2025 μέχρι και το 2028. Συνεπώς, θα πρέπει να γίνουν νέες προβολές για τις δημοσιονομικές προοπτικές της χώρας. Η διαφορά των δαπανών για άμυνα του 2021 σε σχέση με τις φετινές είναι περίπου 1 δισ. ευρώ. Δεν είναι όμως δεδομένο ότι το σύνολο αυτό μπορεί να διατεθεί σε νέα μέτρα.
Το τελευταίο κομμάτι του παζλ, πριν οριστικοποιηθεί ο δημοσιονομικός χώρος για νέα μέτρα, θα έρθει από την εκτίμηση για την πορεία των εσόδων από φοροδιαφυγή. Συγκεκριμένα, τον Ιούνιο αναμένεται να γίνει η εκτίμηση για το ποια θα είναι η αύξηση των εσόδων από φοροδιαφυγή το 2025 σε σχέση με τα 2 δισ. ευρώ που εισπράχθηκαν το 2024. Η αύξηση αυτή θα ολοκληρώσει την εικόνα για τον δημοσιονομικό χώρο, ο οποίο; θα οδηγήσει στην ανακοίνωση των μειώσεων φόρων τον Σεπτέμβριο.
