Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προγραμματίζεται να τεθεί σε εφαρμογή στην Ελλάδα το όριο ηλικίας των 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την κυβέρνηση να προωθεί ένα νέο πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου.
- Πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet
- Τι θα ισχύει για τα παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών
- Γιατί η Ελλάδα προχωρά στη νομοθέτηση πριν από την Ευρώπη
- Ποια ευθύνη θα έχουν οι πλατφόρμες και ποια οι γονείς
- Πώς θα επιβάλλονται κυρώσεις στις πλατφόρμες
- Οι κίνδυνοι του ψηφιακού εθισμού για τα παιδιά
- «Να δουν τα παιδιά τον πραγματικό κόσμο»
Το μέτρο θα βασίζεται στην επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet, ενώ παράλληλα οι πλατφόρμες θα έχουν την ευθύνη να διασφαλίζουν ότι οι υπηρεσίες τους δεν είναι προσβάσιμες σε παιδιά που βρίσκονται κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, εξήγησε σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων πώς θα λειτουργεί το σύστημα, ποια θα είναι η ευθύνη των γονέων και τι προβλέπεται για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών στο υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Όπως διευκρίνισε, στόχος δεν είναι απλώς η θέσπιση ενός ηλικιακού περιορισμού, αλλά η ουσιαστική αλλαγή της σχέσης των παιδιών με τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet
Κεντρικό εργαλείο για την εφαρμογή του μέτρου θα είναι το Kids Wallet, το οποίο έχει σχεδιαστεί ώστε να επιβεβαιώνει την ηλικία ενός χρήστη χωρίς να αποκαλύπτει προσωπικά δεδομένα στις πλατφόρμες.
Όπως εξήγησε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, η εφαρμογή δεν επιστρέφει την ημερομηνία γέννησης ή άλλα στοιχεία ταυτότητας. Αντίθετα, παρέχει μόνο μια ένδειξη για το αν ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το εκάστοτε ηλικιακό όριο.
Οι πλατφόρμες θα έχουν αρχικά τη δυνατότητα να αξιοποιούν τους αλγορίθμους τους, προκειμένου να εκτιμούν την ηλικία των χρηστών. Όταν δεν υπάρχει επαρκής βεβαιότητα, θα μπορούν να χρησιμοποιούν το εργαλείο επαλήθευσης.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι το Kids Wallet ακολουθεί τις τεχνικές προδιαγραφές που έχει προτείνει η Ευρώπη, με βασική αρχή την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Τι θα ισχύει για τα παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών
Το ευρωπαϊκό σχέδιο για την προστασία των ανηλίκων, γνωστό ως EU Kids Act, προβλέπει μια ενδιάμεση προσέγγιση για τα παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών.
Σύμφωνα με τον Παπαστεργίου, η ευρωπαϊκή πρόταση δεν επιτρέπει την πρόσβαση των παιδιών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τη σημερινή τους μορφή. Αντίθετα, προβλέπει ειδικά διαμορφωμένα ψηφιακά περιβάλλοντα, με αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση.
Μεταξύ των μέτρων που περιγράφονται είναι η απουσία προσωπικών λογαριασμών, η απαγόρευση της ατελείωτης κύλισης περιεχομένου, η δυνατότητα χρήσης έως μία ώρα την ημέρα και οι περιορισμοί στη λειτουργία των υπηρεσιών κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Παράλληλα, θα προβλέπεται γονική συναίνεση, ενώ θα υπάρχουν περιορισμοί στην επικοινωνία με αγνώστους.
Ο υπουργός σημείωσε ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση δεν διαφοροποιείται ουσιαστικά από την ελληνική, καθώς και οι δύο επιδιώκουν να αποτρέψουν την έκθεση των παιδιών σε εθιστικούς μηχανισμούς και ανεξέλεγκτη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Γιατί η Ελλάδα προχωρά στη νομοθέτηση πριν από την Ευρώπη
Η ελληνική κυβέρνηση επιλέγει να προχωρήσει στην εθνική νομοθέτηση χωρίς να περιμένει την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής διαδικασίας.
Όπως ανέφερε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, η ευρωπαϊκή νομοθεσία εκτιμάται ότι θα χρειαστεί περίπου 20 μήνες για να ψηφιστεί. Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα σχεδιάζει να εφαρμόσει το δικό της πλαίσιο από την 1η Ιανουαρίου 2027, προσαρμόζοντάς το στις βασικές αρχές του EU Kids Act.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι δεν υπάρχει λόγος να χαθεί πολύτιμος χρόνος, καθώς η ανάγκη προστασίας των παιδιών είναι άμεση.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία αναμένεται να καλύψει όχι μόνο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, για τις οποίες, όπως επισήμανε, απαιτείται επίσης κατάλληλη ρύθμιση.
Ποια ευθύνη θα έχουν οι πλατφόρμες και ποια οι γονείς
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στην κατανομή των ευθυνών μεταξύ των εταιρειών που διαχειρίζονται τις ψηφιακές υπηρεσίες και των οικογενειών.
Όπως ξεκαθάρισε, η ευθύνη των πλατφορμών δεν μπορεί να εξισώνεται με εκείνη των γονέων. Οι εταιρείες οφείλουν να σχεδιάζουν τις υπηρεσίες τους με γνώμονα την ασφάλεια των παιδιών, αντί να μεταφέρουν το βάρος της προστασίας αποκλειστικά στις οικογένειες.
Από την πλευρά τους, οι γονείς θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία επαλήθευσης της ηλικίας και να ενημερώνουν τα παιδιά τους για τους περιορισμούς.
Ο Παπαστεργίου προειδοποίησε ότι η χρήση της ταυτότητας ή του κινητού ενός γονέα από ένα παιδί για να παρακάμψει τον ηλικιακό έλεγχο θα υπονόμευε την αποτελεσματικότητα του μέτρου.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται οργανωμένη ενημέρωση σε σχολεία, συλλόγους γονέων και εκπαιδευτικές κοινότητες, ώστε οι οικογένειες να γνωρίζουν πώς μπορούν να αξιοποιούν τα εργαλεία γονικού ελέγχου.
Πώς θα επιβάλλονται κυρώσεις στις πλατφόρμες
Η εφαρμογή των περιορισμών θα βασίζεται και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, γνωστό ως Digital Services Act (DSA).
Όπως εξήγησε ο υπουργός, οι σχετικές διατάξεις προβλέπουν κυρώσεις για παραβάσεις, ακόμη και όταν οι πλατφόρμες δεν έχουν έδρα στην Ελλάδα.
Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) θα είναι η αρμόδια ελληνική αρχή για την αναφορά σχετικών παραβάσεων. Στις περιπτώσεις που μια πλατφόρμα έχει έδρα σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, όπως η Ιρλανδία, οι διαδικασίες θα κινούνται μέσω των αρμόδιων αρχών της χώρας αυτής, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Ο Παπαστεργίου ανέφερε, πάντως, ότι εξετάζονται τρόποι ώστε η διαδικασία επιβολής προστίμων να βρίσκεται πιο κοντά στις εθνικές αρχές.
Οι κίνδυνοι του ψηφιακού εθισμού για τα παιδιά
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι ο ηλικιακός περιορισμός από μόνος του δεν αρκεί για την αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού.
Όπως ανέφερε, τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στους εθιστικούς μηχανισμούς των ψηφιακών υπηρεσιών, καθώς βρίσκονται σε μια κρίσιμη περίοδο ανάπτυξης. Η συνεχής χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να επηρεάσει τη μαθησιακή διαδικασία, την ανάπτυξη και την αυτοεκτίμησή τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο φαινόμενο του φόβου ότι κάποιος χάνει σημαντικές εμπειρίες ή εξελίξεις όταν δεν είναι συνδεδεμένος στο διαδίκτυο, γνωστό ως FOMO, καθώς και στην απομόνωση των παιδιών που εγκλωβίζονται στον ψηφιακό κόσμο.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι γονείς αποτελούν πρότυπο για τα παιδιά τους και ότι η δική τους σχέση με τα κινητά τηλέφωνα και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζει τη συμπεριφορά των ανηλίκων.
«Να δουν τα παιδιά τον πραγματικό κόσμο»
Για τον Δημήτρη Παπαστεργίου, η επιτυχία του νέου μέτρου δεν θα κριθεί μόνο από τη νομοθέτηση και την τεχνική εφαρμογή των περιορισμών.
Όπως δήλωσε, εξίσου σημαντική είναι η ενημέρωση των γονέων, η αποτελεσματική εφαρμογή πρόσθετων τεχνικών μέτρων και, κυρίως, η δυνατότητα των παιδιών να αναπτύξουν μια πιο ισορροπημένη σχέση με την τεχνολογία.
«Για εμένα επιτυχία είναι να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να δουν τον πραγματικό κόσμο και όχι τον κόσμο μέσα από τα γυαλιά του ψηφιακού κόσμου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η ελληνική κυβέρνηση προετοιμάζει, επομένως, ένα νέο πλαίσιο που φιλοδοξεί να περιορίσει την έκθεση των ανηλίκων στους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με την 1η Ιανουαρίου 2027 να αποτελεί την προγραμματισμένη ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του ηλικιακού ορίου.
