Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει για μία ακόμη φορά η ευρωπαϊκή και η ελληνική βιομηχανία πλαστικών, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει πρωτοβουλίες για την επιβίωση του κλάδου προτού οι αρνητικές συνέπειες των διεθνών εξελίξεων καταστούν μη αναστρέψιμες εις βάρος των επιχειρήσεων του κλάδου αλλά και των πολιτών.
Η κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αιχμή του δόρατος την επιβολή δασμών σε κρίσιμες πρώτες ύλες και βιομηχανικά προϊόντα, δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό σύνδεσμο πλαστικών, «οι δασμοί αυτοί συνιστούν άμεση απειλή για 50.000 μεταποιητικές επιχειρήσεις πλαστικών στην Ευρώπη και τα 1,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας που στηρίζουν». Πρόσφατη μελέτη της Plastics Europe, δείχνει ότι το μερίδιο της Ε.Ε. στην παγκόσμια παραγωγή πλαστικών βαίνει μειούμενο, ενώ για πρώτη φορά μετά το 2018 καταγράφεται πτώση όχι μόνο της παραγωγής πρωτογενών πολυμερών αλλά και των ανακυκλωμένων υλικών.
Εκτροχιασμός μετάβασης
Σε κίνδυνο εκτροχιασμού βρίσκεται και η υλοποίηση του “Plastics Transition Roadmap”, του ευρωπαϊκού σχεδίου πράσινης μετάβασης του κλάδου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης “HDPE & PP Market in Europe” (Απρίλιος 2025) του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχανιών Ανακύκλωσης (Plastics Recyclers Europe – PRE), η συνολική δυναμικότητα ανακύκλωσης για πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας και πολυπροπυλένιο στα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε. και τρεις επιπλέον χώρες παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη το 2023 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, στους 3,5 εκατομμύρια τόνους.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για το ευρέως χρησιμοποιούμενο PET, που συναντάται σε πλήθος συσκευασιών τροφίμων, όπου το τελευταίο διάστημα καταγράφεται ακόμη και μείωση της εγκατεστημένης δυναμικότητας για την παραγωγή ανακυκλωμένου υλικού.
Η στασιμότητα αυτή αποδίδεται σε σύνθετους και αλληλένδετους παράγοντες: την περιορισμένη πρόοδο στη συλλογή, το υψηλό ενεργειακό κόστος, τη μειωμένη ζήτηση και την αθρόα εισαγωγή υλικών από τρίτες χώρες, μιας και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι ανεπαρκείς ή δεν υπάρχουν καθόλου έλεγχοι.
Την ίδια ώρα, η ανάγκη για βελτίωση της ανακύκλωσης πλαστικών είναι επιτακτική. Ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος τονίζει πως οι στόχοι του Κανονισμού για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασίας (PPWR) προβλέπουν σημαντική αύξηση της ανακυκλωμένης πρώτης ύλης έως το 2030. Χωρίς ριζική αλλαγή των σημερινών συνθηκών, αυτοί οι στόχοι κινδυνεύουν να παραμείνουν ευχολόγιο. Η επίτευξή τους, όμως, δεν εξαρτάται μόνο από τη θέσπιση ποσοτικών υποχρεώσεων, αλλά από τη δυνατότητα του ίδιου του συστήματος να λειτουργήσει αποτελεσματικά, από την παραγωγή έως την τελική επαναχρησιμοποίηση.
Ανάγκη μέτρων κατά εγχώριων παθογενειών
Ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος σε επιστολή του προς την πολιτική ηγεσία και τους Έλληνες ευρωβουλευτές, υπογραμμίζει ότι η επιβολή δασμών σε κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το πολυαιθυλένιο θα πλήξει σοβαρά την εγχώρια παραγωγή, καθιστώντας τα ελληνικά προϊόντα λιγότερο ανταγωνιστικά σε σχέση με εκείνα τρίτων χωρών. Όπως σημειώνεται, «τα τελικά προϊόντα από τρίτες χώρες θα είναι πλέον φθηνότερα, πλήττοντας τις ελληνικές εξαγωγές και τις θέσεις εργασίας».
Ο Σύνδεσμος καλεί τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και την ελληνική Πολιτεία να προχωρήσουν άμεσα σε μια δέσμη στοχευμένων μέτρων, με προτεραιότητα στην άμεση πάταξη της εισφοροδιαφυγής στα ΣΣΕΔ, με πλήρη εφαρμογή της υποχρεωτικής εγγραφής στο ΕΜΠΑ, ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών για την εποπτεία της αγοράς και την καταπολέμηση της αθέμιτης πρακτικής, καθιέρωση αυστηρών ελέγχων με πιστοποίηση της ποιότητας και της προέλευσης κάθε εισαγόμενου υλικού, αναβάθμιση των υποδομών διαλογής, ώστε μεγαλύτερο ποσοστό των αποβλήτων να καταλήγει πράγματι σε ανακύκλωση.
Ο ΣΒΠΕ εκφράζει την προσδοκία η εφαρμογή του νόμου για το Σύστημα Επιστροφής Εγγυοδοσίας (DRS) να αποτελέσει ένα λειτουργικό και εφαρμόσιμο εργαλείο, που θα ενισχύσει ουσιαστικά τη συλλογή πλαστικών συσκευασιών και θα αυξήσει τα ποσοστά ανακύκλωσης. Ο Σύνδεσμος δηλώνει ότι θα στηρίξει ενεργά την Πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς στην υλοποίηση αυτής της μεταρρύθμισης, η οποία μπορεί, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, να αποφέρει μετρήσιμα αποτελέσματα και να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία για την κυκλική οικονομία.
