Με την απονομή των βραβείων στους νέους ηθοποιούς που συμμετείχαν στο Διαγωνιστικό Τμήμα Θεατρικών Ντουέτων, όπου 9 επιλεγμένες ομάδες διαγωνίστηκαν με πρωτότυπες παραστάσεις εμπνευσμένες από την «Οδύσσεια» και τη θεματική «Τοπίο – Σώμα», ολοκληρώθηκε το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης 2026, το οποίο φέτος είχε από όλα: Θεατρικές παραστάσεις, σεμινάρια για εφήβους, παραστάσεις για παιδιά, ομιλίες και στρογγυλό τραπέζι, αφιερώματα σε εξέχουσες προσωπικότητες του θεάτρου, αλλά και προβολές ταινιών που έχουν αφήσει το στίγμα τους στη μεγάλη οθόνη, ακόμα και χορό.
«Οι μέρες αυτές στο νησί ήταν από τις καλύτερες μέρες της ζωής μου!». «Αυτό που ζήσαμε στην Ιθάκη ήταν απίστευτο! Ευχαριστούμε πολύ για τη φιλοξενία και για όσα μας μάθατε». «Νιώθω ευγνώμων που γνώρισα άλλα παιδιά, ήταν απίστευτο που μας δόθηκε η ευκαιρία να δείξουμε αυτό που είμαστε». «Ήταν μια υπέροχη εμπειρία!». «Να κυνηγάτε τα όνειρά σας. Και η αποτυχία είναι επιτυχία γιατί σου δίνει δύναμη να συνεχίσεις». Ήταν μερικά από τα ενθουσιώδη σχόλια των ηθοποιών που βραβεύτηκαν στο Φεστιβάλ, το οποίο προάγει την επαφή νέων ανθρώπων με κοινά όνειρα, σε ένα πλαίσιο που ξεπερνά την έννοια του ανταγωνισμού.
«Όταν τελειώνει το Φεστιβάλ, ακούω πάντα από τα παιδιά, που συμμετέχουν στο διαγωνιστικό τμήμα, να λένε πως το πιο σημαντικό ήταν η γνωριμία μεταξύ τους. Η Ιθάκη αυτό είναι. Φιλοξενία – κι αυτό προσπαθούμε να κάνουμε. Στο τέλος όμως είναι και Επιστροφή. Σας περιμένουμε του χρόνου να παρακολουθήσετε το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης», δήλωσε ο Διονύσης Στανίτσας, δήμαρχος Ιθάκης, κατά την απονομή των βραβείων στο Δημοτικό Μορφωτικό Κέντρο Ιθάκης στο Βαθύ, που είχε κατακλειστεί από κόσμο, νέους και νέες του διαγωνιστικού, αλλά και από μαθητές των σχολείων που συμμετείχαν στο εφηβικό σεμινάριο.
Αλλά πού οφείλεται αυτή η συμμετοχή; Μήπως η θεατρική παράδοση του νησιού έχει συμβάλλει στην εμπλοκή του κοινού, όπως με τις ερωτήσεις και τις τοποθετήσεις του στο τέλος των δράσεων/παραστάσεων; «Πιστεύω ότι υπάρχει ανάγκη για πολιτισμό, θέατρο, τέχνη. Και οι συζητήσεις μετά τις δράσεις μας είναι μια αφορμή για να εκφράσει ο κόσμος τις ιδέες του. Είναι το θέατρο, η τέχνη που φέρνει κοντά τους θεατές και είναι σημαντικό που οι παραστάσεις πετυχαίνουν να αγγίξουν τον θεατή και να τον κάνουν να εμπλακεί. Οπότε, δεν ξέρω αν είναι κάτι τοπικό, δεν θεωρώ ότι η Ιθάκη ξεχωρίζει ως προς αυτό το χαρακτηριστικό. Σίγουρα, υπάρχει μια προϊστορία που την κουβαλάει από το ιστορικό Φεστιβάλ, αλλά δεν είναι όλοι οι θεατές που συμμετέχουν στις ερωτήσεις ντόπιοι. Υπάρχουν επίσης εκπαιδευτικοί, επισκέπτες, καλεσμένοι, οπότε νομίζω ότι είναι το ίδιο το Φεστιβάλ που δημιουργεί αυτή τη συμμετοχή και όλα όσα συμβαίνουν εκείνη την ώρα στο θέατρο», ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η σκηνοθέτις, θεατρολόγος και θεατροπαιδαγωγός Αθηνά Αρσένη, η οποία έχει αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ Ιθάκης, μαζί με τον σκηνοθέτη Κώστα Γάκη.
Η ίδια, εξάλλου, θα ήθελε πολύ να δει το Φεστιβάλ να γίνεται διεθνές. «Γι’ αυτό καλέσαμε και τον Nebojsha Jovanovik, διευθυντή του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου KineNova στα Σκόπια. Μια ευκαιρία να ανοίξουμε τις ”πόρτες” μας, να υποδεχτούμε ανθρώπους από το εξωτερικό, αλλά και, κάποια στιγμή, και το φεστιβάλ να πάει έξω. Θέλουμε να πάρουμε ερεθίσματα από ανθρώπους και ομάδες και ελπίζω του χρόνου να έρθει π.χ. μια διεθνής θεατρική παραγωγή ή ένας ξένος καλλιτέχνης που θα δώσει σεμινάρια. Να κάνουμε ένα residency καλλιτεχνικό, να έρχονται καλλιτέχνες του θεάτρου, και όχι μόνο, να γίνονται σεμινάρια για όλο τον κόσμο, εργαστήρια για τους ίδιους τους καλλιτέχνες που επισκέπτονται την Ιθάκη. Και να υπάρχει, φυσικά, και το διαγωνιστικό τμήμα, που είναι ένα πολύ διαδραστικό μέρος του φεστιβάλ, καθώς ο κόσμος θέλει τόσο πολύ να ψηφίζει και, αν είναι δυνατόν, στο τέλος να κερδίζουν όλοι! Είναι πολύ όμορφη η εμπειρία των νέων ηθοποιών και η ένωση των δυο γενεών: Οι παλιοί ηθοποιοί που βραβεύονται με τους νέους οι οποίοι διαγωνίζονται, οι παραστάσεις με τους επαγγελματίες που δείχνουν την εμπειρία και το έργο τους, το μήνυμα κάθε παράστασης και η συζήτηση που ακολουθεί. Αυτή νομίζω πως είναι η επιτυχία του Φεστιβάλ, που το κάνει τόσο διαδραστικό και τόσο έντονο στην κοινότητα», πρόσθεσε η Αθηνά Αρσένη.
Ειδικότερα, το 1ο Βραβείο Καλύτερης Παράστασης απονεμήθηκε στην παράσταση «Δέσμιοι» των Αλέξανδρου Βερούτη και Γιώργου Γιαννίτσιου, το 2ο Βραβείο στο «Echoes» των Ιωάννας Ζουμπορλή και Ειρήνης Πισάρη και το 3ο Βραβείο στο «Bloom» των Γιούλης Λεπιντζή και Εμμανουέλας Μαρκογιαννάκη. Το 1ο Βραβείο Γυναικείου Ρόλου δόθηκε στην Ελένη Αβραμιώτη και το 1ο Βραβείο Ανδρικού Ρόλου, από κοινού, στους Αλέξανδρο Βερούτη και Γιώργο Γιαννίτσιο. Απονεμήθηκαν επίσης δύο έπαινοι στις ομάδες mimesis και Ρυάκι.
Τιμητική βράβευση στον Θεόδωρο Τερζόπουλο
Το Φεστιβάλ, όπως κάθε χρόνο, βραβεύει σπουδαίους ανθρώπους του θεάτρου για τη συνολική προσφορά τους. Φέτος, εκτός από την ηθοποιό, συγγραφέα και σκηνοθέτιδα Άννα Βαγενά, που τιμήθηκε κατά την έναρξη της διοργάνωσης για τη διαχρονική συμβολή της στον ελληνικό πολιτισμό, στην τελετή λήξης βραβεύτηκε και ο διεθνώς αναγνωρισμένος σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος, μία από τις κορυφαίες μορφές του σύγχρονου παγκόσμιου θεάτρου.
Ο διεθνής σκηνοθέτης απεύθυνε -δια της θεατρολόγου και στενής συνεργάτιδάς του, Μαρίας Βογιατζή- ένα εμπνευσμένο μήνυμα, καθώς οι υποχρεώσεις του στην Ιταλία, όπου βρίσκεται για την προσαρμογή της παράστασης «Βάκχες», δεν του επέτρεψαν να έρθει στην Ιθάκη.
«Η χαρά και η συγκίνησή μου είναι ιδιαίτερη καθώς η βράβευση γίνεται σε αυτό το μοναδικό νησί που αποτελεί την κοιτίδα μιας σπουδαίας μυθολογικής κληρονομιάς», δήλωσε στο μήνυμά του ο Θ. Τερζόπουλος, ευχαριστώντας όλους και όλες που υπηρετούν «με τόλμη και αφοσίωση το Φεστιβάλ», το οποίο έχουν «αναδείξει σε μια γιορτή πολιτισμού, μια αφορμή να συναντηθούν διαφορετικές γενιές καλλιτεχνών και να επικοινωνήσουν με το κοινό».
Ο σκηνοθέτης αναφέρθηκε και στη σπουδαιότητα του μύθου: «Ο μύθος παρουσιάζεται ως μορφή μνήμης και μιας και η φετινή θεματική του φεστιβάλ είναι αφιερωμένη στο σώμα ως τοπίο μνήμης, εμπειρίας και έκφρασης, μπορούμε να πούμε ότι η πραγματική πηγή της ενέργειας και της γνώσης που διαθέτει ο καθένας από εμάς θα πρέπει να αναζητηθεί στο εσωτερικό του σώματος, σε μνήμες απωθημένες και εντυπωμένες. Ο μύθος και ένας από τους πρωταγωνιστές του, ο Διόνυσος, ο θεός του θεάτρου, μας καλεί να αναζητήσουμε το αρχετυπικό σώμα το οποίο κρύβεται στα βάθη της δομής μας καταπιεσμένο και απωθημένο από τη λογική. Το σώμα και η φωνή μετατρέπονται σε κοινό τόπο τής μνήμης, καθώς ο μύθος δεν αναζητάει την αφήγηση ιστοριών αλλά την ανακατασκευή της μνήμης».
Και προσέθεσε: «Στην εποχή μας των φυσικών καταστροφών ίσως μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα έπος από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Μια κωμωδία από την τυραννία των μηχανών. Μια τραγωδία από τον ήχο που κάνει το λιώσιμο των πάγων, οι στεναγμοί των ωκεανών, οι κραυγές των δολοφονημένων ταυτοτήτων. Στη σημερινή μεταβατική περίοδο γινόμαστε μάρτυρες πολλών καταστροφικών αλλαγών σε διάφορα επίπεδα. Γι’ αυτό είναι αναγκαίο να σκύψουμε πάλι στους κοινούς μύθους όπως έγινε στην Αναγέννηση με σκοπό την αποκάλυψη ενός νέου ουμανισμού».
Σημαντικές στιγμές
Πολλές ήταν οι παραστάσεις και οι δράσεις που ξεχώρισαν φέτος στο Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης. Ένα από τα highlights ήταν και η ομιλία του Nebojsha Jovanovik, διευθυντή του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου KineNova, που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στα Σκόπια, καθώς και η προβολή της μικρού μήκους ταινίας του «Unripe Cherries» (Άγουρα Βύσσινα), του 2014.
Η ταινία αναφέρεται στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου στη Βόρεια Μακεδονία, όπου μια ομάδα ανθρώπων από διαφορετικές θρησκευτικές και εθνικές κοινότητες αναγκάζεται να ταξιδέψει μαζί στο ίδιο κουπέ ενός τρένου.
«Στον κινηματογράφο, όπως και στο θέατρο, δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείτε μόνο λόγια, αλλά και το σώμα και τις αντιδράσεις σας. Τα σώματα μας είναι αρχεία πληροφοριών και ιστοριών που μας καθορίζουν. Στην ταινία, που έχει θέμα την προκατάληψη, η σύγκρουση μπορεί να συμβαίνει έξω από το τρένο, αλλά έχει ήδη εισέλθει στο σώμα των ανθρώπων που βρίσκονται σε αυτό. Άνθρωποι που προέρχονται από διαφορετικά υπόβαθρα, έχουν διαφορετικά συναισθήματα για τον ίδιο χώρο. Κι αυτός είναι ο τρόπος που η ταινία μπορεί να συνδεθεί με τη φετινή θεματική του φεστιβάλ ”Τοπίο-Σώμα”», δήλωσε ο σκηνοθέτης, προτρέποντας τους νέους ηθοποιούς που εμπλούτισαν την εκδήλωση με τις ερωτήσεις και τοποθετήσεις τους «να ζουν την τέχνη στη ζωή τους».
Από τις σημαντικές στιγμές του Φεστιβάλ ήταν και η παράσταση «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Σάββα Στρούμπου και μετάφραση Παντελή Μπουκάλα, από την ομάδα Σημείο Μηδέν, που είχε επίσης σύνδεση με τη σωματικότητα. «Σημείο εκκίνησής μας είναι η μέθοδος του Θεόδωρου Τερζόπουλου. Στόχος της είναι να απελευθερώσει τον ηθοποιό, να απελευθερώσει ηχογόνες πηγές, την ενέργεια, το σώμα, να φύγουν τυχόν μπλοκαρίσματα που μπορεί να υπάρχουν σε όλα τα επίπεδα, στο φυσικό σώμα, στη φωνή, στον λόγο και κυρίως στην αναπνοή. Γιατί είναι μια μέθοδος που εστιάζει εκεί – και να πούμε τώρα ότι αυτό είναι και μια αποκάλυψη. Γιατί ο περισσότερος κόσμος ξεχνάει συχνά-πυκνά την αναπνοή και τη διαδικασία αυτή. Οπότε, ερχόμαστε σε επαφή πρώτα απ’ όλα με την αναπνοή, που είναι πηγή ενέργειας για τον ηθοποιό αλλά και για τον άνθρωπο, πηγή στήριξης της φωνής και του λόγου», είπαν, μεταξύ άλλων, μετά το τέλος της παράστασης οι ηθοποιοί, απαντώντας σε ερωτήσεις του κοινού στην καθιερωμένη πρακτική του Θεατρικού Φεστιβάλ Ιθάκης.
