Νέο κύκλο συζητήσεων άνοιξαν οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι εξετάζει «πολύ σοβαρά» το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, εξέλιξη που προκάλεσε ενθουσιασμό στην Άγκυρα αλλά δεν φαίνεται να ανησυχεί την ελληνική πλευρά.
Ο Αμερικανός πρόεδρος προέβη στις δηλώσεις αυτές στο περιθώριο συνάντησής του με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, όταν ερωτήθηκε ευθέως αν προτίθεται να εγκρίνει την πώληση των F-35 στην Τουρκία. «Το εξετάζουμε πολύ σοβαρά», απάντησε, προσθέτοντας ότι τα αεροσκάφη «δεν θα χρησιμοποιηθούν ποτέ εναντίον του Ισραήλ».
Γιατί η Τουρκία είχε αποκλειστεί από τα F-35
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν μπλοκάρει τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 το 2019, όταν η Άγκυρα προχώρησε στην αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, το οποίο θεωρείται ασύμβατο με τα συστήματα του ΝΑΤΟ. Η απόφαση συνοδεύτηκε από κυρώσεις σε βάρος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
Παρά ταύτα, ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, γεγονός που τροφοδοτεί εκ νέου σενάρια για πιθανή αλλαγή στάσης της Ουάσιγκτον.
Ευφορία στην Άγκυρα, επιφυλάξεις σε Ισραήλ και Ελλάδα
Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης υποδέχθηκαν τις δηλώσεις Τραμπ με θριαμβολογικό τόνο, κάνοντας λόγο για «επιστροφή» της Τουρκίας στο τραπέζι των F-35 και υποστηρίζοντας ότι η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία σε Ισραήλ και Ελλάδα.
Το Ισραήλ έχει κατά το παρελθόν εκφράσει επιφυλάξεις για την πώληση προηγμένων μαχητικών στην περιοχή, επιδιώκοντας να διατηρήσει το στρατιωτικό του πλεονέκτημα.
Η απάντηση της Αθήνας: Τα δύο «φρένα» στην πώληση
Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται ψύχραιμη και υπενθυμίζει ότι, πέρα από τις πολιτικές δηλώσεις, υπάρχουν δύο ουσιαστικά εμπόδια που παραμένουν ενεργά:
- S-400 και κυρώσεις
Η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει την πώληση F-35 όσο η Τουρκία διατηρεί τους S-400, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν κυρώσεις λόγω της συγκεκριμένης αγοράς. - Ρόλος του Κογκρέσου
Ακόμη και αν υπάρξει θετική εισήγηση από τον Λευκό Οίκο, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα απαιτεί αλλαγές στη νομοθεσία και τη σύμπραξη του Κογκρέσου, κάτι που θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο χωρίς πλήρη συμμόρφωση της Άγκυρας.
Το ελληνικό πρόγραμμα F-35 προχωρά κανονικά
Την ίδια ώρα, η Ελλάδα υλοποιεί κανονικά το δικό της πρόγραμμα ένταξης στα F-35. Η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη ενισχυθεί με αναβαθμισμένα F-16 και Rafale, ενώ τα πρώτα ελληνικά F-35 αναμένονται το 2028, στο πλαίσιο συμφωνίας που προβλέπει συνολικά 20 αεροσκάφη, με δυνατότητα επέκτασης.
Η Αθήνα εκτιμά ότι, ανεξάρτητα από τις δηλώσεις Τραμπ, οι θεσμικές και νομικές προϋποθέσεις καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολη –αν όχι απίθανη– μια άμεση πώληση F-35 στην Τουρκία.
