Έντονος προβληματισμός επικρατεί στους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους σχετικά με την υπογραφή νέων συμβάσεων για δημόσια έργα. Ο λόγος; Οι εγγυητικές επιστολές που πρέπει να εκδώσουν για κάθε έργο, ένα ζήτημα που δημιουργεί μεγάλες πιέσεις σε μια ήδη απαιτητική συγκυρία για τον κλάδο.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος του ΤΜΕΔΕ, κ. Κωνσταντίνος Μακέδος, μόνο για το 2024 έχουν εκδοθεί εγγυητικές επιστολές αξίας άνω των 200 εκατ. ευρώ, οι οποίες συνδέθηκαν με έργα συνολικού ύψους πάνω από 10 δισ. ευρώ. Το ΤΜΕΔΕ, που λειτουργεί συμπληρωματικά με τις τράπεζες, υποστηρίζει κυρίως μικρομεσαίες κατασκευαστικές εταιρείες, επιτρέποντας έτσι τη συμμετοχή τους σε μικρότερα έργα, κυρίως Δήμων και Περιφερειών.
Ωστόσο, τα μεγάλα έργα – όπως αυτά που εντάσσονται στο πρόγραμμα ΣΔΙΤ, συνολικού ύψους περίπου 6 δισ. ευρώ – παραμένουν «κολλημένα», καθώς οι απαιτήσεις για νέες εγγυητικές είναι τεράστιες. Ο πρόεδρος και CEO της Aktor, κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, εκτιμά ότι στο άμεσο μέλλον θα χρειαστούν εγγυητικές που αντιστοιχούν στο 30%-40% του ανεκτέλεστου έργου.
Σύμφωνα με σχετική μελέτη του ΙΟΒΕ, το συνολικό ποσό που θα απαιτηθεί για υφιστάμενες και νέες εγγυητικές επιστολές φτάνει τα 805 εκατ. ευρώ. Ένα ποσό που θεωρείται υπερβολικά υψηλό για να καλυφθεί μόνο από τις ελληνικές συστημικές τράπεζες, ιδιαίτερα λόγω του αυστηρού πλαισίου που επιβάλλει ο ευρωπαϊκός τραπεζικός κανονισμός – ο οποίος τις υποχρεώνει να καταχωρούν τις εγγυητικές ως επισφάλειες, ακόμα και αν ο πραγματικός κίνδυνος είναι μηδαμινός.
Όπως εξηγεί ο κ. Εξάρχου, υπάρχουν και σοβαρά γραφειοκρατικά εμπόδια. Σε πολλές περιπτώσεις, οι παλιές εγγυητικές δεν επιστρέφονται, ακόμα και αν το έργο έχει ολοκληρωθεί και λειτουργεί εδώ και χρόνια. Μάλιστα, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η Aktor διατηρεί στο χαρτοφυλάκιό της έργο από το 2004 για το οποίο συνεχίζει να πληρώνει την προμήθεια της εγγυητικής.
Ο ίδιος υποστηρίζει την ανάγκη αλλαγής του θεσμικού πλαισίου, ώστε να διευκολυνθεί η υλοποίηση των επόμενων έργων χωρίς τον ασφυκτικό έλεγχο των εγγυητικών. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν τεθεί είναι και η κατάργηση των προκαταβολών στα δημόσια έργα, ώστε να μειωθεί η ανάγκη για έκδοση εγγυήσεων. Εναλλακτικά, προτείνεται η κατάθεση των προκαταβολών σε ειδικούς, δεσμευμένους λογαριασμούς, όπως συμβαίνει σε διεθνή έργα.
Κάποιες εταιρείες, μπροστά στο αδιέξοδο, στρέφονται σε λύσεις από το εξωτερικό – τράπεζες σε Κύπρο ή Βαλκάνια, ή ακόμα και ασφαλιστικές εταιρείες που επιθυμούν να εισέλθουν στον κατασκευαστικό τομέα. Όμως, αυτή η επιλογή συνοδεύεται συνήθως από υψηλότερο κόστος, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους ομίλους.
Το στοίχημα είναι μεγάλο: χωρίς μια βιώσιμη λύση στο θέμα των εγγυητικών επιστολών, ο ρυθμός υλοποίησης των έργων κινδυνεύει να επιβραδυνθεί – και μαζί του, η αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
