Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ πρόκειται να διερευνήσει νομικά ζητήματα που προκύπτουν από την ταραγμένη ιστορία των σχέσεων ΗΠΑ-Κούβας, όταν εξετάζει το πεδίο εφαρμογής ενός νόμου του 1996 που επιτρέπει σε Αμερικανούς υπηκόους να ζητήσουν αποζημίωση για περιουσιακά στοιχεία που κατασχέθηκαν από την κουβανική κυβέρνηση στην δεκαετία του ‘60.
Οι δικαστές άκουσαν τα επιχειρήματα σε δύο υποθέσεις που επικεντρώνονται στον ομοσπονδιακό νόμο που ονομάζεται Νόμος Helms-Burton, η μία από τις οποίες αφορά την αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία ExxonMobil και η άλλη τις εταιρείες κρουαζιέρας Carnival, Royal Caribbean, Norwegian Cruise Line και MSC Cruises.
Μία από τις διατάξεις του νόμου, επιτρέπει την άσκηση αγωγών στα αμερικανικά δικαστήρια κατά οντοτήτων που «εμπορεύονται» περιουσιακά στοιχεία που κατασχέθηκαν από την κουβανική κυβέρνηση μετά την επανάσταση που έφερε τον Φιντέλ Κάστρο στην εξουσία το 1959.
Ο σχετικός νόμος ήταν για καιρό αδρανής λόγω των προεδρικών αποφάσεων να τον αναστείλουν. Αλλά ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει ακολουθήσει σκληρή γραμμή απέναντι στην Κούβα, ήρε την αναστολή αυτή κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, εξαπολύοντας ένα κύμα περίπου 40 αγωγών που κατατέθηκαν το 2019 και το 2020, οι οποίες έχουν σιγά σιγά φτάσει στα δικαστήρια.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει χαρακτηρίσει την Κούβα «ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή» για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, διακόπτοντας τη ροή πετρελαίου της Βενεζουέλας προς το νησιωτικό έθνος της Καραϊβικής και απειλώντας να επιβάλει δασμούς σε οποιαδήποτε χώρα την προμηθεύει με καύσιμα.
Μετά την επανάσταση, η Κούβα εθνικοποίησε αμερικανική περιουσία που τώρα αξίζει δισεκατομμύρια δολάρια, συμπεριλαμβανομένων εργοστασίων, εργοστασίων ζάχαρης, διυλιστηρίων πετρελαίου και σταθμών παραγωγής ενέργειας.
Ο νόμος Χελμς-Μπάρτον επισημοποίησε το εμπορικό εμπάργκο των ΗΠΑ κατά της Κούβας, το οποίο είχε τεθεί σε ισχύ με προεδρικό διάταγμα από την κυβέρνηση του προέδρου Τζον Κένεντι τη δεκαετία του 1960.
Οι πρόεδροι Μπιλ Κλίντον, Τζορτζ Μπους ο νεότερος και Μπαράκ Ομπάμα ανέστειλαν τον νόμο, επιδιώκοντας να αποφύγουν διπλωματικές συγκρούσεις με συμμάχους όπως ο Καναδάς και η Ισπανία, των οποίων οι εταιρείες έχουν επενδύσει στην Κούβα, προτού ο Τραμπ άρει την αναστολή το 2019.
Το Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε τότε ότι η κίνηση του Τραμπ θα «αύξανε την πίεση στην κουβανική κυβέρνηση» και θα «τιμωρούσε όσους επωφελούνται από τη νόμιμη περιουσία των Αμερικανών».
Σε μία από τις υποθέσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η Exxon ζητά αποζημίωση άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων από την CIMEX, μια κουβανική κρατική εταιρεία, για περιουσιακά στοιχεία πετρελαίου και φυσικού αερίου που κατασχέθηκαν το 1960.
Στην άλλη υπόθεση, μια μικρή εταιρεία που κατασκεύασε αποβάθρες στο λιμάνι της Αβάνας πριν από την επανάσταση ζητά αποζημίωση από τις τέσσερις εταιρείες κρουαζιέρας, τα πλοία των οποίων έχουν χρησιμοποιήσει τον τερματικό σταθμό.
Η Havana Docks Corporation, μια αμερικανική εταιρεία που κατασκεύαζε αποβάθρες στο λιμάνι της Αβάνας πριν από την επανάσταση, μήνυσε τις εταιρείες κρουαζιέρας σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στη Φλόριντα το 2019. Ο Κάστρο ανακάλεσε το νόμιμο δικαίωμα της εταιρείας στις αποβάθρες λίγο μετά την άνοδό του στην εξουσία.
Οι τέσσερις εταιρείες κρουαζιέρας χρησιμοποίησαν τις αποβάθρες από το 2016 έως το 2019, αφότου ο Ομπάμα χαλάρωσε τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς στην Κούβα. Σε κοινή δικαστική κατάθεση, οι εταιρείες δήλωσαν ότι αψηφά την κοινή λογική ότι «θα έπρεπε να πληρώσουν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια επειδή ακολούθησαν το παράδειγμα της εκτελεστικής εξουσίας για το άνοιγμα των ταξιδιών στην Κούβα».
Ένας ομοσπονδιακός δικαστής έκρινε τις εταιρείες κρουαζιέρας υπεύθυνες για συνολικό ποσό 440 εκατομμυρίων δολαρίων, λέγοντας ότι είχαν διακινήσει κατασχεμένη περιουσία. Ένα εφετείο απέρριψε αυτές τις αποφάσεις πέρυσι, υπογραμμίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αιτούντες του νόμου Helms-Burton.
