Το μήνυμα ότι η υλοποίηση ελαφρύνσεων θα πρέπει, αφενός, να συμβαδίζει με τις αντοχές της οικονομίας και αφετέρου, να ακολουθεί τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες στέλνει τώρα το οικονομικό επιτελείο θέλοντας να βάλει τέλος σε υπερβολικές προσδοκίες, όπου και αν αυτές καλλιεργούνται.
Αυτός είναι ο λόγος της επίσημης διάψευσης της επαναφοράς του 13ου και του 14ου μισθού στο Δημόσιο η οποία ήρθε στη δημοσιότητα μέσα από δημοσιεύματα του Τύπου. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Κωστής Χατζηδάκης, σε μια – σπάνια – επίσημη διάψευση, απάντησε ότι το μέτρο δεν μπορεί να υλοποιηθεί, γιατί δεν υπάρχουν τα χρήματα αλλά και γιατί υπάρχουν πλέον ευρωπαϊκοί κανόνες τους οποίους η Ελλάδα αποδέχθηκε και πρέπει τώρα να τους εφαρμόσει.
Επί της ουσίας, όσον αφορά στο δημοσιονομικό κόστος, η αύξηση κατά δύο μισθούς των αποδοχών στο Δημόσιο θα επιβάρυνε το μισθολογικό κόστος κατά περίπου 3 δισ. ευρώ με τα σημερινά δεδομένα. Επίσης, το ποσό αυτό θα έπρεπε να είναι εξασφαλισμένο όχι μόνο για ένα χρόνο. Από τη στιγμή που το μέτρο θα είναι μόνιμο, το ποσό αυτό θα πρέπει να είναι διαθέσιμο στο διηνεκές.
Οι δημοσιονομικοί κανόνες
Το δεύτερο εμπόδιο έρχεται από την εφαρμογή των νέων δημοσιονομικών κανόνων, οι οποίοι συμφωνήθηκαν στο τέλος του 2023 και εφαρμόστηκαν το 2024. Με βάση αυτούς τους κανόνες, η Ελλάδα έχει διαπραγματευτεί και έχει συμφωνήσει με τις Βρυξέλλες το νέο πλαίσιο, το οποίο έχει καινούργιο σημείο αναφοράς: Τον έλεγχο και την αξιολόγηση της κάθε χώρας με βάση την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών.
Τα όρια αύξησης για την περίοδο 2025 -2020 συμφωνήθηκαν για την Ελλάδα τον περασμένο Σεπτέμβριο. Συγκεκριμένα, για το 2024, το όριο αύξησης των δαπανών ήταν 2,6%, το 2025 είναι 3,7%, το 2026 είναι 3,2 % και το 2027 είναι 3,1%. Οι στόχοι αυτοί ορίζονται μια φορά και δεν αναθεωρούνται σε ετήσια βάση, όπως συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια στα 4ετή Μεσοπρόθεσμα Προγράμματα Δημοσιονομικής Στρατηγικής. Το όριο αύξησης των δαπανών είναι το μοναδικό κριτήριο για την αξιολόγηση της δημοσιονομικής προσπάθειας που καταβάλλει κάθε κράτος μέλος της ΕΕ, για να μειώσει το χρέος του στο 60% του ΑΕΠ ή χαμηλότερα και το έλλειμμα του κάτω από το 3%.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, τι θα συνέβαινε αν επανέρχονταν ο 13ος και ο14ος μισθός στο Δημόσιο; Το ύψος των καθαρών πρωτογενών δαπανών για το 2025 είναι 106 δισ. ευρώ. Το δε όριο αύξησης των πρωτογενών δαπανών είναι 3,7%. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να αυξήσει τις δαπάνες της για φέτος κατά 3,9 δισ. Αν λοιπόν λαμβάνονταν η απόφαση για επαναφορά στο Δημόσιο του 13ου και του 14ου μισθού από τα 3,9 δισ. της αύξησης των δαπανών, τα 3 δισ. θα δίνονταν για το συγκεκριμένο μέτρο. Τούτο, ενώ μόνο για απονομή νέων συντάξεων και αυξήσεις των υφιστάμενων, το ΥΠΕΘΟ χρειάζεται περίπου 1 δισ. ευρώ και για εξοπλιστικά άλλο 1 δισ. ευρώ.
Η μείωση των φόρων
Αντίθετα, η μείωση των φόρων στην οποία προσανατολίζεται το ΥΠΕΘΟ, με δεδομένη την υπεραπόδοση της προσπάθειας για την πάταξη της φοροδιαφυγής αλλά και της αυξημένης φορολογικής συμμόρφωσης, είναι ασφαλέστερη οδός για ελαφρύνσεις. Τούτο διότι, η μείωση άμεσων φόρων ενώ υπάρχει υπεραπόδοση από τους έμμεσους δεν αυξάνει τις δαπάνες. Μειώνει εκούσια τις εισπράξεις από μια κατηγορία φόρων (τους άμεσους) με τη μείωση να καλύπτεται από άλλη κατηγορία, δηλαδή τους έμμεσους φόρους.
