Η εικόνα στα Στενά του Ορμούζ αποτυπώνει με τον πιο καθαρό τρόπο το σοκ που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια ναυσιπλοΐα και την ενεργειακή αλυσίδα.
Σύμφωνα με στοιχεία της ναυτιλιακής πλατφόρμας Kpler, μόλις 99 πλοία έχουν διασχίσει το στενό από τις αρχές Μαρτίου, όταν πριν από τη σύγκρουση περνούσαν κατά μέσο όρο περίπου 138 πλοία ημερησίως.
Η πτώση της κίνησης αγγίζει το 95%, μετατρέποντας έναν από τους πιο πολυσύχναστους ενεργειακούς διαδρόμους του κόσμου σε περιοχή σχεδόν «νεκρή» για τη διεθνή ναυτιλία. Στην πράξη, από τα δεκάδες δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία που διέρχονταν καθημερινά, πλέον περνούν μόλις 5 έως 6 πλοία την ημέρα.
Παρά τη δραματική μείωση, ένα μέρος της ροής ενέργειας και εμπορευμάτων συνεχίζει — αλλά υπό αυστηρούς και συχνά άτυπους όρους.
Τα δεδομένα της Kpler, που παρουσιάζει το BBC, δείχνουν ότι περίπου το ένα τρίτο των πλοίων που καταφέρνουν να περάσουν συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με το Ιράν. Σε αυτά περιλαμβάνονται πλοία με ιρανική σημαία, αλλά και άλλα που βρίσκονται υπό κυρώσεις λόγω πιθανών δεσμών με το ιρανικό εμπόριο πετρελαίου.
Παράλληλα, καταγράφονται διελεύσεις πλοίων που συνδέονται με την Κίνα, είτε μέσω ιδιοκτησίας είτε μέσω πληρωμάτων, καθώς και πλοία με προορισμό την Ινδία.
Την ίδια στιγμή, παρατηρείται ότι ορισμένα πλοία χωρίς άμεση σχέση με το Ιράν επιλέγουν να προσεγγίσουν ιρανικά λιμάνια πριν επιχειρήσουν τη διέλευση, μεταξύ αυτών και πλοία ελληνικών συμφερόντων — μια ένδειξη ότι αναζητούν άτυπες εγγυήσεις ασφαλούς περάσματος.
Διέλευση υπό όρους και νέες επικίνδυνες διαδρομές
Η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ δεν γίνεται πλέον μέσω της καθιερωμένης διεθνούς ναυτιλιακής οδού. Αντίθετα, αρκετά πλοία ακολουθούν διαδρομές πολύ κοντά στις ιρανικές ακτές, γεγονός που υποδηλώνει είτε καθοδήγηση είτε συνεννόηση με τις αρχές της Τεχεράνης.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τα πλοία εισέρχονται σε ιρανικά χωρικά ύδατα και κινούνται υπό τους κανόνες που επιβάλλει το Ιράν, προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο επίθεσης. Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς τεχνική — αποτυπώνει τον βαθμό ελέγχου που ασκεί η Τεχεράνη στο πέρασμα, χωρίς να έχει επιβάλει επίσημο αποκλεισμό.
Την ίδια ώρα, οι απειλές είναι πολλαπλές και συνεχώς μεταβαλλόμενες. Από την έναρξη της σύγκρουσης έχουν καταγραφεί επιθέσεις σε τουλάχιστον 20 εμπορικά πλοία στην ευρύτερη περιοχή, με χρήση drones, πυραύλων, ταχύπλοων σκαφών και ενδεχομένως ναρκών.
Η γεωγραφία του στενού ενισχύει τον κίνδυνο: πρόκειται για ένα στενό και ρηχό πέρασμα, περιβαλλόμενο από ορεινές ακτές που επιτρέπουν αιφνιδιαστικά πλήγματα και περιορίζουν τον χρόνο αντίδρασης των πλοίων.
Η πραγματικότητα που διαμορφώνεται είναι σαφής: τα Στενά του Ορμούζ δεν έχουν κλείσει επισήμως, αλλά λειτουργούν πλέον υπό καθεστώς φόβου, αβεβαιότητας και ελέγχου. Και αυτό αρκεί για να ανατρέψει τις ροές της παγκόσμιας ενέργειας και του εμπορίου.
