Ικανές να επιτύχουν καθαρά κέρδη που αθροιστικά θα ξεπεράσουν φέτος τα 5 δισεκ. ευρώ δείχνουν οι ελληνικές τράπεζες, μετά και την παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων τους το α’ εξάμηνο (εκκρεμούν, την προσεχή Τετάρτη, τα αποτελέσματα της CrediaBank).
Για να ξεπεράσουν, όμως, το ρεκόρ των 6 δισεκ. ευρώ, που πέτυχαν προ 20ετίας, πρέπει να ολοκληρώσουν τη μετάβαση στο νέο μοντέλο ανάπτυξης, που στηρίζεται λιγότερο στην «ψαλίδα» των επιτοκίων και τις χρεώσεις σε μικρο-συναλλαγές και περισσότερο στην αύξηση των χορηγήσεων και στις προμήθειες από την παροχή νέων υπηρεσιών. Το στοίχημα πλέον δεν είναι η διαχείριση του παρελθόντος, αλλά η παραγωγή νέας ανάπτυξης.
Τα αποτελέσματα 6μηνου επιβεβαιώνουν την επιτάχυνση της πιστωτικής επέκτασης, την ανθεκτικότητα των καθαρών εσόδων από τόκους, τη δυναμική των προμηθειών και την ισχυρή κεφαλαιακή βάση των τραπεζών. Κάτι που έδειξαν να αναγνωρίζουν και οι επενδυτές, οδηγώντας τις μετοχές των τραπεζών μέσα σε 5 χρηματιστηριακές συνεδριάσεις (23-30 Ιουλίου) σε άνοδο έως 10% και νέα υψηλά πολλών ετών.
Έσοδα από τόκους
Τα καθαρά κέρδη των τεσσάρων συστημικών τραπεζών και της Optima bank προσέγγισαν το α’ εξάμηνο τα 2,6 δισεκ. ευρώ, επιτρέποντας στις διοικήσεις να επιβεβαιώσουν ή και αναβαθμίσουν τους στόχους για το σύνολο του έτους. Τα καθαρά έσοδα από τόκους εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα κερδοφορίας, ξεπερνώντας αθροιστικά τα 4 δισεκ. ευρώ.
Στην παρούσα φάση η πορεία των επιτοκίων ευνοεί τις τράπεζες, καθώς προεξοφλείται τουλάχιστον μία ακόμα αύξηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που εκτιμάται ότι θα προσθέσει στα κέρδη των 4 συστημικών τραπεζών 105-155 εκατ. ευρώ. Πλην όμως η «ψαλίδα» μεταξύ των επιτοκίων χορηγήσεων και καταθέσεων παραμένει από τις μεγαλύτερες στην Ευρωζώνη και είναι λογικό να περιοριστεί σε βάθος χρόνου.
Πιστωτική επέκταση
Για να διατηρηθεί η αύξηση των εσόδων από τόκους, θα απαιτηθεί αύξηση χορηγήσεων. Η εικόνα από τα αποτελέσματα εξαμήνου είναι ενθαρρυντική: Μετά από μια δεκαετία απομόχλευσης, οι τράπεζες καταγράφουν πλέον καθαρή αύξηση δανείων με ρυθμούς που είχαν να εμφανιστούν από την προ κρίσης περίοδο. Στο α’ εξάμηνο η καθαρή πιστωτική επέκταση πλησίασε τα 9 δισεκ. ευρώ, με πρωταγωνιστές τα επιχειρηματικά δάνεια που συνδέονται με επενδύσεις, το Ταμείο Ανάκαμψης και τα μεγάλα έργα υποδομών. Σταδιακά ενισχύεται και η στεγαστική πίστη.
Με βάση τα αποτελέσματα του εξαμήνου και τις εκτιμήσεις των διοικήσεων, ο στόχος για καθαρή πιστωτική επέκταση περίπου 15 δισεκ. ευρώ εμφανίζεται πλέον απολύτως εφικτός. Το ερώτημα είναι κατά πόσο, με τη σταδιακή εξάντληση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, η ζήτηση στην οικονομία θα αποδειχθεί επαρκής και κατά πόσο οι νέες χορηγήσεις μπορούν να γίνουν με αποδόσεις που θα δικαιολογούν το κόστος κεφαλαίου.
Έσοδα από προμήθειες
Ταχύτερα από τα έσοδα τόκων, αυξήθηκαν σχεδόν σε όλες τις τράπεζες τα έσοδα από προμήθειες, φτάνοντας αθροιστικά τα 1,4 δισεκ. ευρώ. Οι διοικήσεις των τραπεζών θεωρούν πιθανό να προσεγγίσουν τα 3 δισεκ. ευρώ στο σύνολο του έτους. Η ενίσχυση της συμμετοχής των προμηθειών στη συνολική κερδοφορία, επιτρέπει αυτή να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις του επιτοκιακού κύκλου.
Η ενσωμάτωση νέων δραστηριοτήτων, όπως η Εθνική Ασφαλιστική στον όμιλο Πειραιώς, αλλά και η ανάπτυξη των μοντέλων bancassurance και asset management από το σύνολο του κλάδου, αλλάζουν τη σύνθεση των εσόδων. Οι προμήθειες από πληρωμές και κάρτες ενισχύονται λόγω της αύξησης των ηλεκτρονικών συναλλαγών, ενώ σημαντική συμβολή έχουν οι εργασίες διαχείρισης κεφαλαίων, καθώς η άνοδος των καταθέσεων που αναζητούν υψηλότερες αποδόσεις στρέφει πελάτες προς αμοιβαία κεφάλαια, επενδυτικά προϊόντα και ασφαλιστικές λύσεις.
Επάρκεια κεφαλαίων
Θετική παραμένει και η εικόνα των καταθέσεων, οι οποίες εξακολουθούν να αυξάνονται, στηρίζοντας τη ρευστότητα του τραπεζικού συστήματος και επιτρέποντας τη χρηματοδότηση της πιστωτικής ανάπτυξης χωρίς ιδιαίτερες πιέσεις στο κόστος χρηματοδότησης. Οι δείκτες κάλυψης των χορηγήσεων από τα διαθέσιμα κεφάλαια ξεπερνούν τις εποπτικές απαιτήσεις με σημαντική διαφορά.
Η δε αναλογία χορηγήσεων προς καταθέσεις παραμένει στο επίπεδο «2 ευρώ δανείων για 3 ευρώ καταθέσεων». Κάτι που αναδεικνύει τα περιθώρια αύξησης των χορηγήσεων αλλά και ερμηνεύει τι σχετική αδιαφορία των τραπεζών για προσέλκυση καταθέσεων, η οποία αποτυπώνεται στα χαμηλά επιτόκια που προσφέρουν.
Σε υψηλά επίπεδα κινείται και η ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών, με τους δείκτες μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων να κινούνται κοντά ή και κάτω από το 3% για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες.
Οι προκλήσεις για το μέλλον
Οι διοικήσεις των τραπεζών καλούνται να αποφασίσουν πώς θα αξιοποιήσουν το πλεονάζον κεφάλαιο πέρα από τις ανταμοιβές των μετόχων: μέσω νέων εξαγορών, επενδύσεων στην τεχνολογία, επέκτασης σε νέες δραστηριότητες ή περαιτέρω ενίσχυσης της πιστωτικής ανάπτυξης.
Η κάθε μία από τις συστημικές τράπεζες αντιμετωπίζει, βέβαια, και ιδιαίτερες προκλήσεις, σχετικές με την πορεία που την έφερε μέχρι εδώ. Για την Εθνική Τράπεζα, η βασική πρόκληση είναι παράλληλα με τις υψηλές διανομές κερδών στους μετόχους, να αξιοποιήσει αναπτυξιακά τα κεφάλαια που συσσώρευσε. Η Alpha Bank καλείται να ενισχύσει περαιτέρω την απόδοση των κεφαλαίων της, αξιοποιώντας τις κινήσεις και στρατηγικές συνεργασίες της.
Στη Eurobank ζητούμενο είναι η διατήρηση της δυναμικής, χωρίς αύξηση του πιστωτικού κινδύνου. Η Πειραιώς, έχοντας μεγαλύτερη έκθεση στον επιχειρηματικό δανεισμό, θα πρέπει να διαχειριστεί τις συνέπειες ενδεχόμενων δυσμενών εξελίξεων σε τουρισμό, ναυτιλία και real estate. Όσο για την Optima bank, καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει την ταχεία ανάπτυξη σε ένα μεγαλύτερο και εξίσου κερδοφόρο τραπεζικό μοντέλο, χωρίς να αυξηθεί ο κίνδυνος και χωρίς να υποχωρήσει η αποδοτικότητα των κεφαλαίων.
Πριν από λίγα χρόνια, το βασικό ερώτημα για τις τράπεζες ήταν αν θα ολοκληρώσουν την εξυγίανση των ισολογισμών τους. Σήμερα, το ερώτημα είναι κατά πόσο η οικονομία μπορεί να διατηρήσει ρυθμό μεγέθυνσης ικανό να επιτρέψει στις τράπεζες να μετατρέψουν τη σημερινή υψηλή κερδοφορία σε διατηρήσιμη αύξηση δανείων, προμηθειών και αποδόσεων για τους μετόχους.
