Με βάση την –ανομολόγητη– παραδοχή ότι τα Στενά του Ορμούζ θα έχουν ανοίξει πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, και πάντως πριν από το τέλος του χρόνου, και την τιμή του πετρελαίου σε μέσα επίπεδα κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι διαμορφώνονται τα μέχρι τώρα σενάρια για την οικονομία το 2026.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ και της Τράπεζας της Ελλάδος, τις οποίες αναμένεται να επιβεβαιώσει τον επόμενο μήνα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ελλάδα θα πρέπει να περιμένει μια επιβράδυνση της ανάπτυξης από 0,1% μέχρι και 0,5% (ανάλογα με την προηγούμενη πρόβλεψη του κάθε οργανισμού), στο 1,9%, με βάση όλα τα σενάρια. Η Τράπεζα της Ελλάδος υπολογίζει επιβράδυνση 0,2% σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψη για το 2026, που ήθελε την ανάπτυξη στο 2,1%. Το ΔΝΤ περιμένει μια εντελώς οριακή επιβράδυνση, της τάξης του 0,1%, από το 2% που εκτιμούσε την ανάπτυξη για φέτος.
Την περασμένη εβδομάδα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχαν επαφές με τα στελέχη του ΥΠΕΘΟ, εν όψει και των εαρινών προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Και τα δύο μέρη –όπως φαίνεται– αποδέχθηκαν την αναθεώρηση του ρυθμού ανάπτυξης για φέτος στο 1,9%, από 2,2% που προέβλεπε η Επιτροπή στις φθινοπωρινές της προβλέψεις τον περασμένο Νοέμβριο. Τούτο, με την επιφύλαξη μιας απροσδόκητης όξυνσης της κατάστασης στη Μέση Ανατολή.
Κέρδος για την Ελλάδα, σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης σε σχέση με το 2022, είναι το γεγονός ότι πλέον οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) συμμετέχουν στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε ποσοστό πάνω από 50%, από περίπου 40% που ήταν τέσσερα χρόνια νωρίτερα.
Η οικονομική επιβράδυνση θα έρθει ως αποτέλεσμα της επιβράδυνσης του ρυθμού αύξησης των επενδύσεων κατά 2,2%, στο 8,3%, από 10,5% που εκτιμούσε το ΥΠΕΘΟ, της μείωσης του ρυθμού αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,5%, στο 1,4%, από 1,9% που ήταν η εκτίμηση στην αρχή του χρόνου, και των εξαγωγών κατά 1,5%, στο 3%, από 4,5% που εκτιμούσε ο Προϋπολογισμός ότι θα αυξάνονταν.
Ο πληθωρισμός
Πιο δύσκολη άσκηση αποτελεί η εκτίμηση για την αύξηση του πληθωρισμού, αφού κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια την άνοδο. Σε όρους εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή, η Τράπεζα της Ελλάδος κάνει την εκτίμηση ότι θα έχουμε μια σχετικά ήπια αύξηση, στο 3,1%, από 2,9% το 2025. Το ΔΝΤ βλέπει αύξηση στο 3,4%, ενώ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει πληθωρισμό πάνω από 3,2% για φέτος. Κοινός παρονομαστής για τις εκτιμήσεις του πληθωρισμού είναι ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει πληθωρισμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και για το 2026.
Θετική ανάπτυξη σε κάθε περίπτωση
Σε ό,τι αφορά τα εναλλακτικά σενάρια, που τρέχει κυρίως το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, προκύπτει ότι, ακόμα και στην περίπτωση που το πετρέλαιο φτάσει στα 150 δολάρια το βαρέλι, η Ελλάδα θα έχει θετική ανάπτυξη πάνω από το 1,5%. Η διαφορά, όσον αφορά το χειρότερο δυνατό σενάριο, έχει να κάνει κυρίως με τη διάρκεια των προβλημάτων της αγοράς ενέργειας. Στο σενάριο αυτό, τα Στενά του Ορμούζ θα έχουν ανοίξει, αλλά οι ζημιές που θα έχουν υποστεί οι ενεργειακές εγκαταστάσεις των χωρών του Περσικού Κόλπου θα χρειαστούν έως και 24 μήνες για να αποκατασταθούν πλήρως. Στην περίοδο αυτή οι τιμές κυρίως του πετρελαίου, αλλά και του φυσικού αερίου, θα μείνουν περίπου 25% πάνω από τα επίπεδα στα οποία βρίσκονταν πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. Με άλλα λόγια, το πετρέλαιο σε μέσα επίπεδα θα παραμείνει στην περιοχή των 90 δολαρίων το βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο θα έχει μέσα επίπεδα κοντά στα 45 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα.
Σε αυτή την περίπτωση, παρά τη θετική ανάπτυξη, θα έχουμε πληθωρισμό ο οποίος θα είναι κοντά στο 3% μέχρι και το τέλος του 2027, αναπροσαρμόζοντας ανάλογα και τις μακροοικονομικές και μικροοικονομικές προβλέψεις του επόμενου χρόνου. Με βάση αυτή την πιθανότητα, λόγω της μετάδοσης του πληθωρισμού της ενέργειας σε όλο το καλάθι του πληθωρισμού, αλλά και του γεγονότος ότι το 30% των λιπασμάτων περνάει από τα Στενά του Ορμούζ (εξ αυτού θα έχουμε πρόσθετες αυξήσεις στα τρόφιμα), ο πληθωρισμός τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρώπη αναμένεται να ξεπεράσει το 4%.
Το ερώτημα για Ορμούζ και Ερυθρά θάλασσα
Το μεγάλο ερωτηματικό, στο σενάριο που θέλει τον πόλεμο να παρατείνεται πολύ μετά τη 15ήμερη εκεχειρία η οποία ανακοινώθηκε τα ξημερώματα της Μεγάλης Τετάρτης, είναι το τι θα γίνει με τα κρίσιμα περάσματα της ενέργειας: τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά θάλασσα, η οποία μπορεί να απειληθεί από τη δραστηριότητα των ανταρτών Χούθι της Υεμένης. Ανάλογα με την ένταση της σύγκρουσης, αυτό το σενάριο ισοδυναμεί με σενάριο καταστροφής, που μπορεί να στείλει τις τιμές του πετρελαίου κοντά στα 200 δολάρια το βαρέλι. Τούτο, με δεδομένο ότι με κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα δεν θα περνά παρά ελάχιστο πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τις χώρες του Περσικού Κόλπου (οι οποίες παράγουν αθροιστικά περίπου 24 εκατ. βαρέλια πετρέλαιο και το 18% της ημερήσιας παραγωγής φυσικού αερίου) προς τις αγορές της Δύσης.
Αυτό θα συμβεί προς το τέλος του φθινοπώρου, όταν η ζήτηση θα αρχίσει να αυξάνεται ραγδαία από τον Σεπτέμβριο, ειδικά αν έχουμε έναν ψυχρό χειμώνα όπως αυτόν που αφήνουμε πίσω μας. Παράλληλα όμως με την αύξηση του κόστους για τη θέρμανση, είναι πιθανό να δούμε και μεγάλες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, αφού έπειτα από τόσο καιρό θα έχουμε ελλείμματα και στα λιπάσματα, τα οποία θα καλύπτουν το σύνολο της Ευρώπης, καθώς, ως γνωστόν, η Ευρώπη εκτός από την ενέργεια έχει διακόψει και τις εισαγωγές λιπασμάτων από τη Ρωσία μετά την εισβολή και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
